Coalitie schuift besluit ‘Groningen’ voor zich uit

Spanning tussen PvdA en VVD nog niet opgelost.

Een demonstrant op de publieke tribune verstoort het debat. Foto Bart Maat / ANP

Confrontatie? Nee, toch maar niet. Even leek de PvdA deze week coalitiepartner VVD voor het blok te zetten over de gaswinning in Groningen. Maar aan het eind van een tien uur durend debat bleek de coalitie gisteravond toch een gesloten front: minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) hoeft van VVD en PvdA niet eerder dan juli te besluiten of de gaskraan verder dicht gaat.

Eerder deze week kondigde Kamp aan dat hij in de eerste helft van dit jaar 16,5 miljard kuub gas gaat winnen, minder dan gepland. Op die manier kan hij in juli besluiten over het gehele jaar 35 miljard in plaats van 39,4 miljard kuub gas uit de Groningse bodem te halen – en zo de kans op aardbevingen te verkleinen. Dat besluit kwam er na politieke druk van de PvdA. Een dag later zei PvdA-leider Samsom dat het „ondenkbaar” is dat Kamp deze zomer alsnog besluit om voor 39,4 miljard kuub te kiezen.

Het debat vond plaats onder grote spanning. Aan begin van de dag luidden kerken in de provincie Groningen de noodklok. De tweehonderd Groningers die naar Den Haag waren afgereisd, zongen op de publieke tribune van de Tweede Kamer het Groningse volkslied. Het hele debat bleef het onrustig in de zaal: twee actievoerders werden verwijderd toen ze een spandoek wilden ontrollen met de tekst ‘gasgeld is bloedgeld’, de voorman van actiegroep Schokkend Groningen schreeuwde minister Kamp toe: „Henk, als jij de dood van mijn vrouw op je geweten wil hebben, heb jij een probleem!”

Oppositie ruikt kans

Gesterkt door Samsoms stellingname deed de oppositie gisteren een voorstel aan Kamp: waarom niet per direct kiezen voor 35 miljard kuub, in plaats van wachten tot juli? De veiligheid van de Groningers gaat immers boven alles. De PvdA liet lang in het midden of de partij de oppositie in die eis zou steunen. Kamerlid Jan Vos sprak harde woorden over de aanpak van de Groningse kwestie door het kabinet („Het was te weinig, het duurde te lang en de ernst van de problemen is onderschat”) en constateerde dat er „licht” zat tussen het PvdA-standpunt en de afwegingen van het kabinet.

Maar Kamp hield voet bij stuk: eerst aanvullend onderzoek, pas in de zomer een besluit. De minister wil „consciëntieus en zorgvuldig” alles afwegen voordat hij de knoop doorhakt. En die ruimte kreeg hij uiteindelijk van de PvdA – tot woede van de oppositie. Die betichtte Vos aan het eind van de avond van draaien en het wekken van valse verwachtingen.

Tijdens het debat werd ook duidelijk hoe moeilijk de VVD het heeft met het Groningse gas. De liberalen vinden als enige partij dat de winning niet hoe dan ook moet worden teruggebracht. Dat heeft ze het stempel bezorgd van kille boekhouders, die meer geven om het begrotingstekort dan om de veiligheid van de Groningers. Hoe vaak VVD-Kamerlid André Bosman ook zijn mantra „geld volgt veiligheid” herhaalde, hoon uit de Tweede Kamer en – vooral – van de Groningers op de tribune was zijn deel.

Drie lastige dossiers

Voor de coalitie was het dus een slechte dag. Het Groningse gas begint een dossier te worden dat het kabinet blijft achtervolgen, net als de preventie van terreuraanslagen en de nasleep van de ramp met MH17. Maar in tegenstelling tot die andere kwesties, slagen VVD en PvdA er bij ‘Groningen’ nauwelijks in gezamenlijk op te trekken. Deels is dat uit electorale overwegingen: met name de PvdA vreest bij de Statenverkiezingen in maart een afstraffing in het ‘rode’ noorden als de partij niet nadrukkelijk opkomt voor de Groningers.

VVD en PvdA hebben de kwestie nu geparkeerd tot aan de zomer. Maar dan zal de onenigheid in alle hevigheid terugkomen. Samsom kan niet meer terug na zijn belofte over 35 miljard kuub, de VVD wil niet dat de schatkist verdere schade oploopt. En ondertussen herinnert de Groningse bodem de regeringspartijen voortdurend aan de urgentie van het probleem. Tijdens het debat vond bij Hoogezand een aardbeving plaats van 1,9 op de schaal van Richter.