Wie betaalt vanavond miljoenen voor deze gekopieerde kunst?

Foto Phillips

Steeds minder musea doen moeilijk over beeldrecht. Iedereen mag werk kopiëren uit de collectie. Zet Velazquez’ Las Meninas gerust op een keukenschort en Vermeers Melkmeisje op een koffiemok. Hoe meer kopieën in omloop, hoe groter het verlangen naar het origineel – dat is de gedachte. De bezoekcijfers lijden er in ieder geval niet onder.

Beeld Delftsblauwwinkel.nl

Beeld Delftsblauwwinkel.nl

Op de kunstmarkt is een origineel vaak veel meer waard dan een kopie, maar zo nu en dan worden er kopieën geveild voor miljoenen. Heel af en toe leveren ze zelfs meer op dan het origineel.

Vanavond bijvoorbeeld worden bij veilinghuis Phillips in Londen twaalf vergulde dierenkoppen van zo’n 60 cm hoog geveild, van de Chinese kunstenaar Ai Weiwei. Het zijn exacte kopieën van de dierenkoppen die Britse en Franse troepen in 1860 uit het Zomerpaleis van de Chinese keizer roofden, even buiten Peking.

Je zou kunnen zeggen dat de gouden koppen op de Londense veiling de souvenirversie vormen. Maar Phillips verwacht een opbrengst van minimaal 2 miljoen pond. Het is niet onmogelijk, denken kenners, dat er biedingen van rond de acht miljoen pond komen, ofwel 10,7 miljoen euro.

Bij Lichtenstein gebeurde het ook al

Als de gouden koppen vanavond in prijs de originelen overvleugelen (die werden in 2009 geveild voor 15 miljoen euro elk, met een diplomatieke rel tot gevolg), is dat overigens geen unieke gebeurtenis.

Drie maanden geleden ging een kopie van een werk van Roy Lichtenstein, Frighten Girl, voor 3 miljoen euro onder de hamer. Het is geschilderd door de Frans-Amerikaanse Elaine Sturtevant, een kunstenaar die in mei van vorig jaar op 89-jarige leeftijd overleed en die zich een leven lang heeft toegelegd op het kopiëren van kunstenaars als Andy Warhol, Marcel Duchamp, Jasper Johns en Claes Oldenburg – niet toevallig kunstenaars die hun beelden graag ontleenden aan bestaand werk.

Die drie miljoen was opvallend, omdat het origineel van Lichtenstein uit 1963 een paar jaar geleden onder de hamer kwam voor niet meer dan 70.000 euro: 2,3 procent van de prijs van de kopie. Nu moet gezegd dat Sturtevant maar één kopie heeft geschilderd, in olieverf, terwijl het origineel van Lichtenstein (met titel Crying Girl) een litho is, waarvan er 150 bestaan.

Maar toch. Een Sturtevant-kopie van een olieverfschilderij van Frank Stella bracht onlangs 447.281 euro op. Een vergelijkbare Stella werd in mei 2013 voor 307.218 euro verkocht.

Een kunstenaar als Claes Oldenburg zal dit niet grappig vinden. Hij reageerde woedend toen Sturtevant in de jaren zestig zijn hele atelier kopieerde, het gebouw plus de kunst. Weiwei zal er waarschijnlijk wel om moeten grinniken. Zijn werk, zei hij eens in een interview, gaat “altijd over echt en vals, over authenticiteit, de waarde ervan, en hoe die waarde zich verhoudt tot politieke en sociale begrippen en misverstanden`.