Akkoord Oekraïne kan gevolgen hebben voor vervolging daders MH17

Mogelijke amnestie voor betrokkenen bij misdrijven in de strijd om de macht in Oost-Oekraïne kan consequenties hebben voor de vervolging van de daders van het neerschieten van MH17. Afspraken tussen Rusland, Oekraïne en mogelijk ook Duitsland en Frankrijk zou dan leiden tot niet ontvankelijkheid bij vervolging in die landen.

Onderdelen van het vliegtuig op de rampplek. Foto ANP / Pierre Crom

Het vandaag in Minsk bereikte akkoord over het conflict in Oekraïne kan gevolgen hebben voor de vervolging van de daders van het neerschieten van de MH17. In het akkoord staat bij punt vijf dat ‘geen vervolging’ zal plaatsvinden van ‘figuren die zijn betrokken bij het conflict in Donetsk en Luhansk’ en dat aan hen amnestie wordt verleend. Het strafrechtelijk onderzoek naar de MH17-ramp die in juli vorig jaar 298 mensen het leven kostte, is in handen van het Nederlandse Openbaar Ministerie (OM).

De afspraken in het akkoord tussen Rusland, Oekraïne, Duitsland en Frankrijk kunnen leiden tot het niet ontvankelijk verklaren van het Openbaar Ministerie bij vervolging in die landen. In 2007 heeft de rechtbank in Den Haag bepaald dat amnestie in het buitenland vervolging in Nederland niet in de weg staat. Het ging in die zaak om amnestie voor krijgsheren in Afghanistan.

Uitlevering wordt ingewikkeld

Maar uitlevering van mogelijke verdachten in de MH17-zaak wordt wel ingewikkeld. Oekraïne en Rusland kunnen als ondertekenaar van het akkoord niet meewerken aan uitlevering en kunnen ook weigeren rechtshulp te verlenen aan Nederland. Het zou daarmee waarschijnlijker worden dat een veroordeling – als het zo ver komt – alleen bij verstek mogelijk is.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft vorig jaar in de zaak ‘Margus tegen Kroatië’ geoordeeld dat het in sommige gevallen voor landen ontoelaatbaar is amnestie te verlenen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij ernstige schending van fundamentele mensenrechten. Het EHRM zou Oekraïne en Rusland eventueel op de vingers kunnen tikken als zij ontoelaatbare afspraken hebben gemaakt en gebieden dat men wel meewerkt aan vervolging. Oekraïne en Rusland zijn partij bij dit Europese mensenrechtenverdrag.

Als de afspraak over amnestie ook in een VN-resolutie wordt opgenomen, wordt ook andere landen belet de verdachten te vervolgen. In het strafrechtelijk onderzoek naar MH17 werken Nederland, België, Oekraïne, Australië en Maleisië samen.

Kamer wil snelle reactie kabinet

Premier Mark Rutte, minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) en het OM willen de amnestieregeling nog bestuderen voordat zij reageren. Tweede Kamerleden hebben met spoed een reactie van het kabinet gevraagd.

Twitter avatar michielservaes Michiel Servaes Kamercommissie BuZa heeft zojuist met spoed kabinetsreactie gevraagd op amnestie-passage in #Minsk akkoord. 1/2
Twitter avatar michielservaes Michiel Servaes Zou volstrekt onacceptabel zijn als opsporing of berechting van verantwoordelijken neerhalen #MH17 op enigerlei wijze beperkt wordt. 2/2
Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt Ofwel, welke gevolgen hebben immuniteit in Luhansk en Donetsk (art. 5 akkoord) voor vervolging daders MH17, die daar neerkwam. (2)