Veroordeeld, vrij, voor de rechter

Tegen alle verwachtingen in staat Al Jazeera-journalist Mohamed Fahmy vandaag opnieuw voor de rechter. „Onze nachtmerrie is uitgekomen”, zegt zijn familie.

Al Jazeera-journalist Mohamed Fahmy in een metalen kooi tijdens zijn proces. Foto Reuters

Normaal gesproken had Mohamed Fahmy, de gewezen bureauchef van Al Jazeera English in Egypte, gisteren een vrij man moeten zijn.

Vorige week was de Australische journalist Peter Greste, die samen met Fahmy tot zeven jaar cel werd veroordeeld, al het land uitgewezen. Dat gebeurde onder een nieuwe wet die toelaat dat buitenlanders hun straf in eigen land mogen uitzitten.

Fahmy, die de dubbele Canadees-Egyptisch nationaliteit heeft, had moeten volgen. Met dat doel was hem zijn Egyptische nationaliteit afgenomen. Het was een elegante oplossing geweest voor een zaak die Egypte op het internationaal toneel blijft achtervolgen.

In de plaats staat Fahmy vandaag, samen met zijn Egyptische producer Baher Mohamed, opnieuw voor de rechter. Dan gaat het nieuwe proces van start dat vorige maand in beroep werd bevolen. Greste, Fahmy en Mohamed waren de hoofdbeklaagden in een proces dat ging over steun aan de Moslimbroederschap en het vervalsen van nieuws – beschuldigingen die nooit hard zijn gemaakt.

Greste en Fahmy kregen elk zeven jaar. Mohamed kreeg daar nog eens drie jaar bovenop wegens het bezit van munitie. Het ging om een kogelhuls die hij op straat had opgeraapt. Anderen, waaronder de Nederlandse journaliste Rena Netjes, werden bij verstek tot tien jaar veroordeeld.

Fahmy’s familie is ontredderd. Zij zegt dat Fahmy nog voor de zaak op 1 januari in beroep voorkwam bezoek had gekregen van de autoriteiten. Die stelden een deal voor: als hij afstand deed van zijn Egyptische nationaliteit kon hij vrijkomen. „Ze zeiden dat het de enige uitweg was voor hem en Peter. Het is een van de moeilijkste beslissingen die Mohamed ooit heeft moeten nemen. Hij was er helemaal gedemoraliseerd van”, zo liet de familie weten in een verklaring.

Dagenlang regende het berichten dat Fahmy’s vrijlating een kwestie van dagen of uren was. Tot hij zondag toch naar de rechter verwezen werd voor het nieuwe proces. De enige mogelijke verklaring is dat de openbaar aanklager op het laatste moment Fahmy's vrijlating heeft geblokkeerd.

Een nieuw proces is „onze ergste nachtmerrie”, zegt Fahmy’s familie. Dat is het ook voor Jehane Rashid, de echtgenote van producer Baher Mohamed. Maar tegelijk ziet Rashid ook nieuwe kansen.„Drie mannen worden veroordeeld op basis van dezelfde aanklacht. Twee van hen worden vrijgelaten omdat zij een westerse nationaliteit hebben. Dat kan alleen betekenen dat de echte aanklacht tegen Baher is dat hij Egyptenaar is. Dat kan het regime toch echt niet laten passeren”, zei Rashid vorige week aan de telefoon, toen Fahmy’s vrijlating nog een zekerheid leek.

Fahmy's familie geeft de hoop niet op. Zij is onder de hashtag #HarperCallEgypt een campagne begonnen om de Canadese minister-president Stephen Harper te dwingen actiever op te treden in de zaak.

Tegelijk heeft Amal Clooney, de mensenrechtenadvocate en echtgenote van George Clooney die Fahmy internationaal vertegenwoordigt, aangekondigd dat zij naar Egypte komt. Clooney heeft om een onderhoud met de Egyptische president Sisi gevraagd.