Onthoofdingsvideo’s kijken was een terugkerende activiteit

Leden van de radicale groepering Sharia4Belgium kregen gisteren zware straffen opgelegd. Leider Fouad Belkacem kreeg twaalf jaar cel. „Het signaal dat hier wordt afgegeven is heel duidelijk: geen pardon voor Syriëgangers en terugkeerders.”

Leden van Sharia4Belgium kregen gisteren zware straffen. Op de foto één van hen, Michael Delefortrie, die het Antwerpse justitiepaleis verlaat na de uitspraak. Francois Lenoir/Reuters

Twaalf jaar gevangenisstraf, ook al heeft hij nog nooit één stap gezet in de richting van het strijdtoneel in Syrië. Maar als de rechter het vonnis heeft uitgesproken, toont hoofdverdachte Fouad Belkacem amper emotie. IJzig kalm, nog maar eens strijken door zijn baard, en weer dat minzame glimlachje zoals bij de allereerste zitting ruim vier maanden geleden. Alsof hij het allemaal had zien aankomen. „Dit moest wel een vals en politiek proces worden”, had Belkacem al meermalen laten weten.

Gisteren kwam er voor de Antwerpse rechtbank een voorlopig einde aan het ‘monsterproces’ tegen 45 leden van Sharia4Belgium (S4B), met in de hoofdrol Belkacem uit Boom, oprichter en leider. Hij wordt door de rechter gezien als het meesterbrein die volgelingen aanzette tot de gewapende strijd in Syrië.

Op de stelling van experts die voorafgaand aan het proces zeiden dat „een ideologie overbrengen” niet strafbaar is, formuleerde de rechtbank een helder antwoord: Belkacem zette de S4B-leden in de steigers. „S4B leverde logistieke steun aan leden die naar Syrië gingen, het was de mentale voorbereiding op de gewapende strijd.”

Samen onthoofdingsvideo's kijken

Hoewel eind 2012 formeel opgeheven, bleef S4B’s invloed groot, aldus de rechtbank, die verwees naar tal van getuigenissen over de indoctrinatie en groepsdwang. Nieuwe leden moesten hun baan opzeggen, een andere naam aannemen en hun simkaart doorknippen. Samen naar onthoofdingsvideo’s kijken, was een terugkerende activiteit. Wie te vaak lezingen of trainingen miste, werd gestraft. „De feiten zijn zeer ernstig: hun doel was met geweld angst en haat zaaien. Hun acties in Syrië zijn onmenselijk”, aldus de Antwerpse rechters.

Van de 45 verdachten waren er slechts 8 aanwezig; de anderen strijden nog in Syrië of zijn daar inmiddels gestorven. Maar omdat de rechtbank het overlijden van verdachten niet bewezen acht, werden alle vonnissen gewoon uitgesproken, met een gemiddelde van 5 jaar celstraf.

Speciale rol in het proces was weggelegd voor Jejoen Bontinck, de Antwerpenaar die door zijn mediagenieke vader Dimitri in Syrië werd bevrijd. Jejoen werd daar naar eigen zeggen door medestrijders gegijzeld.

De actie van ‘Rambo’ Bontinck senior trok internationale aandacht en zoon Dimitri werd een Bekende Vlaming: de ‘troeteljihad’, de jongen die berouw toonde. Als verdachte én kroongetuige werkte Jejoen mee aan het justitieel onderzoek, waar hij gisteren voor werd beloond: hij kreeg slechts een voorwaardelijke straf van 40 maanden.

Vrees voor wraakgevoelens

Onder de lampen van de massaal aanwezige internationale tv-ploegen trok Jejoens advocaat Kris Luyckx in de rechtbankhal zijn toga uit. „Natuurlijk zou dit politiek beladen proces eindigen met een politieke uitspraak”, aldus Luyckx. „Het signaal dat hier wordt afgegeven, is heel duidelijk: geen pardon voor Syriëgangers en terugkeerders. Ook niet voor hen die beweren dat ze in Syrië alleen maar kookten en poetsten ter ondersteuning van hun strijdmakkers.”

„Eindelijk nemen rechters in ons land de terreur serieus”, reageerde de Antwerpse burgemeester Bart De Wever, leider van regeringspartij Nieuw-Vlaamse Alliantie. Na het verijdelen onlangs van aanslagen in Verviers, waar terroristen in hun safe house door speciale politie-eenheden werden gedood, patrouilleren in Antwerpen en de andere grote steden zwaar bewapende militairen. „Maar ik ben tegelijk ook bang”, zei De Wever, „dat de uitspraak wraakgevoelens oproept.”

Die vrees deelt Hans Bonte, burgemeester van Vilvoorde, dat met 28 Syriëgangers wordt gezien als dé ‘hofleverancier van jihadi’s.’ Volgens inlichtingendiensten hebben nog eens 45 Vilvoordenaren „de intentie” om te vertrekken. „Hopelijk schrikken de zware straffen af”, zegt Bonte. „Maar net zo goed werkt het als olie op het vuur en zullen mensen verder radicaliseren.”

Het proces is grotendeels „vals”, zegt Peter Calluy. De auteur van Kroniek van een aangekondigd onheil, over zijn ervaringen als sociale werker met de opmars van S4B-leider Belkacem, waarschuwde jaren geleden al voor radicalisering, maar „de politiek was doof”. Calluy: „Men liet het op z’n beloop, en nu doet men alsnog heel stoer met zware straffen. Een beetje laat, als je het mij vraagt. Men had het probleem eerder onder ogen moeten zien, want het gaat wel om onze Vlaamse kinderen die ten prooi vielen aan S4B.”