Krijg jij nog onafhankelijk nieuws over je woonplaats? Die kans is steeds kleiner

2007-02-02 00:00:00 APELDOORN - De 0-nummers van regionale dagbladen liggen klaar op de centrale redactie van Wegener Dagbladen. De kranten De Stentor, Tubantia, Brabants Dagblad, BN De Stem, de PZC (niet op foto) en de Gelderlander verschijnen dan op het handzame formaat. ANP PHOTO MARCEL ANTONISSE Foto ANP

De ‘Verversoap’ in Schiedam. De mogelijke malversaties van wethouder Jos van Rey in Roermond. Verspilde miljoenen aan bouwprojecten in Den Bosch: onderzoeksjournalistiek in de regio bestaat nog wel. Maar voor hoe lang nog?

Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek komt vandaag met een rapport naar buiten over regionale en lokale journalistiek, en dat is niet vrolijk gestemd. “Er zijn plekken in het land ontstaan waar lezers, kijkers en luisteraars nagenoeg verstoken zijn van maatschappelijk relevant nieuws uit hun woonplaats”, zegt directeur René van Zanten.

Voor het rapport werd een steekproef aan regionale/lokale nieuwsberichten geanalyseerd (twee keer een week lang), en werden burgers en bestuurders ondervraagd.

Acht conclusies:

1. Vooral in kleine gemeenten weinig lokaal nieuws

In Appingedam, Bunschoten, Langedijk en andere kleine gemeenten met minder dan 50.000 inwoners is weinig lokaal nieuws te vinden. Nieuwsconsumenten in grote gemeenten krijgen vier keer zoveel algemeen nieuws en vier keer zoveel nieuws over lokaal beleid. Veel burgers blijken echter wel geïnteresseerd in nieuws over hun woonplaats.

2. Online aanzienlijk minder nieuws dan offline

Het online aanbod van lokaal nieuws steekt schril af tegen het aantal offline berichten (in krant, radio en tv), vooral in kleine gemeenten. Veel consumenten zijn ‘digitaal’, maar dat heeft zich nog niet vertaald in een groter gebruik van de sites van weekbladen en lokale omroepen. Hyperlocals, particuliere websites met lokaal nieuws, zijn vrijwel nergens een alternatief; zij recyclen vooral nieuws.

3. Regionale media blijven vooral binnen de stadsmuren

Door bezuinigingen komen regionale media ogen en oren te kort in de uithoeken van de provincie, aldus het Stimuleringsfonds. Het aandeel berichten over lokaal beleid blijft in kleine gemeenten ver achter bij dat in grote gemeenten. Logisch, zeggen de onderzoekers, in steden gebeurt meer dan in dorpen. Maar het verslaan van politiek en beleid in kleine gemeenten is net zo belangrijk voor de inwoners en “vraagt net zo veel journalistieke scherpte en controle”.

4. Lokale media bieden sporadisch alternatief in de provincie

De onderzoekers:

“Sommige gemeenten mogen van geluk spreken dat er nog gedreven (burger)journalisten en doortastende vrijwilligers rondlopen die het nieuws uit hun gemeenten verslaan, maar dit is voor het functioneren van een lokale democratie geen duurzame oplossing.”

Gratis huis-aan-huiskranten worden goed gelezen en gewaardeerd, maar brengen eerder informatie (van gemeenten en culturele organisaties) dan nieuws.

5. Discrepantie tussen vraag en aanbod lokaal nieuws

Uit het onderzoek blijkt dat de nieuwsconsument helemaal niet ‘allergisch’ is voor lokale politiek of andere ‘moeilijkere’ onderwerpen. Veel lokale en regionale media brengen echter makkelijk en goedkoop ‘112- nieuws’ (politieberichten) en cultuurnieuws (uitagenda’s, persberichten). Wellicht willen mensen eerder betalen voor nieuws als plaatselijke media meer onderscheidende en exclusievere journalistiek brengen.

6. Weinig aandacht voor ‘grote’ thema’s

In de lokale en regionale media wordt relatief weinig aandacht besteed aan maatschappelijke onderwerpen die landelijk wel vaak op de agenda staan, zoals zorg, onderwijs, veiligheid en rechtspraak. Dit geldt voor een reguliere periode, maar zeker ook voor verkiezingstijd.

7. Vooral institutionele bronnen

In regionale en lokale media komen vooral overheid en politiek aan het woord - meer de zittende macht dan de oppositie. Als er al wordt gedaan aan bronvermelding. De burger is nauwelijks te horen. Zorgelijk, aldus de onderzoekers.

“Het brongebruik in nieuws over lokaal beleid is beperkt, weinig divers en en sterk institutioneel van aard.”

8. Wethouders en raadsleden kritisch

De journalistiek over gemeentezaken staat onder grote druk. In sommige gemeenten is deze nagenoeg of geheel verdwenen. Wethouders en raadsleden onderkennen die problemen, maar vinden het niet hun taak ze op te lossen. Ze hebben kritiek op de ‘zurige’ stukjes van lokale journalisten, maar hechten wél aan hun media en dichten deze een belangrijke rol toe. Dat is (ook) een sociaal wenselijk antwoord, denken de auteurs.