‘Father John Misty heeft een groot ego’

De cynicus Father John Misty is verliefd en schreef een heel album over zijn nieuwe muze. ‘I Love You, Honeybear’ is een grandioze liederencyclus over de liefde die hem overviel in een periode van depressie.

Zanger J. Tillman alias Father John Misty Foto Emma Tillman

Een liefdeslied had hij nog nooit geschreven in de twaalf jaar dat hij als zanger aan de weg timmerde. Telkens als hij iemand zijn liefde wilde betuigen in een lied, kreeg hij de onweerstaanbare neiging om te braken, zijn creatieve arbeid met bloed te besmeuren en het papier in de open haard te smijten. Totdat de cynicus Father John Misty verliefd werd. Plompverloren, op een vrouw die hij ontmoette bij de sigarettenautomaat van een supermarkt. Het was liefde op het eerste gezicht. Meteen, zonder nadenken wist hij dat zíj de ware moest zijn. Hij schreef een heel album over haar, zijn honnepon, zijn honingbeertje. Hij stond er verbaasd van dat zulke banaliteiten over zijn lippen kwamen. Maar hij hoorde violen en zoete melodieën, telkens als hij aan haar dacht.

Father John Misty is het alter ego van J. Tillman, 33 jaar geleden geboren in Rockville, Maryland. In 2005 verscheen zijn eerste zelf uitgebrachte album, de eerste van zeven platen die hem een bescheiden cultstatus brachten. Bekend werd hij pas als drummer van Fleet Foxes ten tijde van hun doorbraakalbum Helplessness Blues uit 2011. Tillman hield het niet lang uit op de drumkruk, want hij liep over van ideeën voor zijn eigen songs die niet pasten in het vriendelijke countryrockstramien van Fleet Foxes. In 2012 maakte hij zijn eerste album onder het pseudoniem Father John Misty, Fear Fun. Het was slechts een vingeroefening voor I Love You, Honeybear, een grandioze liederencyclus over de liefde die hem plotseling overviel in een periode van depressie en defaitisme.

Jaloezie

Het personage Father John Misty dient vooral om meer van zichzelf te laten zien, zegt Josh Tillman. „Als artiest moest ik een drempel over om de luisteraar alle intieme feiten uit mijn leven op een presenteerblaadje aan te reiken. Mijn jaloezie, mijn obsessies en mijn kleinzieligheid komen tot uiting in de teksten. Op de hoes sta ik afgebeeld als een naakte baby, onbevangen en kwetsbaar. Father John Misty is geen verzonnen personage waar ik teksten bij verzin, zoals David Bowie het deed voor zijn personage Ziggy Stardust. Ik ben het zelf en ik zing over mijn eigen belevingen.”

Tillman viel als een blok voor de charmes van zijn Emma, een filmmaakster en fotografe die sinds hun toevallige ontmoeting niet meer van zijn zijde is geweken. Elke dag maakt ze een portret van hem; één daarvan staat bij dit artikel. Emma figureert met haar eigen naam in de teksten van Father John Misty, die er bijzondere denkbeelden ten aanzien van liefde op nahoudt. „I love the kind of woman who can walk over a man”, zingt hij, „I mean like a goddamn marching band.” Intimiteit tussen twee mensen is een zeldzaam fenomeen, zegt Tillman. „Het begint bij de manier waarop een baby naar zijn moeder kijkt. In je latere leven blijf je altijd op zoek naar een partner die je dezelfde onvoorwaardelijke liefde kan geven. Dat is een nauwelijks haalbaar ideaal. Ik wil niet alleen de zoete, maar ook de pijnlijke kanten van die zoektocht naar ware liefde weergeven.”

Zijn muziek heeft de melodieënrijkdom van klassieke Californische singer-songwriters als Randy Newman en Harry Nilsson, zangers die Tillman hoog aanschrijft. Ook de rijke orkestraties en subtiel verweven elektronica van Sufjan Stevens vormen een referentiepunt. „Grote emoties verdienen muziek die je naar het hart grijpt”, zegt Tillman over zijn rijk gearrangeerde orkestpartijen. „In de jaren zeventig was het minder vanzelfsprekend dat een zanger zijn eigen begeleiding verzorgde. Iemand als Nilsson leefde duidelijk nog in de traditie van Frank Sinatra, bij wie kosten noch moeite gespaard werden om een groot orkest naar de studio te halen voor maximale zeggingskracht. Bij Fleet Foxes liep ik tegen de beperkingen op van een rockband die het met een klein instrumentarium moet doen. Father John Misty is een artiest met een groot ego; daar hoort een groot orkest en een uitgebreid arrangement bij.”

Therapie

Muziek is therapie bij het confronteren van zijn angsten en onzekerheden, zegt Tillman. Opnieuw is Nilsson een referentie, zij het dat diens destructieve carrière het perfecte voorbeeld is van hoe het níét moet. „Als jonge muziekliefhebber was ik geobsedeerd door A Little Touch of Schmillsson in the Night, een album dat ik elke dag wel drie keer kon horen. Alles wat je van orkestrale pop met fantastische zang kon wensen, vond je op dat album. Maar Nilsson ging aan drank en drugs ten onder, zeker nadat hij John Lennon tegen het lijf was gelopen toen die in Los Angeles een wilde periode doormaakte. Allebei waren het in hun diepste wezen onzekere persoonlijkheden, die opgevreten werden door zelfhaat. Ik herken dat in mezelf en probeer de valkuilen te ontlopen waar zij in trapten. Mijn succes is nog lang niet op dat niveau, maar als de roem zich aandient, weet ik dat ik al mijn energie in de muziek moet stoppen. Zoals ik het nu ook al doe.”

I Love You, Honeybear is een ambitieus werkstuk dat de frivoliteit van gewone popmuziek ontstijgt. Het is Josh Tillmans Sgt. Pepper, zijn Pet Sounds en Dark Side of the Moon ineen. Collega-singer-songwriter Jonathan Wilson hielp hem bij het realiseren van het magistrale geluid dat Tillman in zijn hoofd hoorde. „Het is geen schande om muziek serieus te nemen, ook al heb ik niet meer de onbekommerde lol die ik had op tournee met Fleet Foxes. De uitdaging was om de somberheid van de platen die ik als J. Tillman maakte, om te zetten in positieve energie. Father John Misty heeft trekken van een stripfiguur, een pooier en een kermisgast. Ik dank hem uit de grond van mijn hart, want door hem heb ik mezelf beter leren kennen.”