‘De integriteit van de vrouw blijft intact’

De hype van de ‘Fifty Shades of Grey’-boeken heerst nu ook rond de bioscoopfilm.

De drie vrouwen van Fifty Shades of Grey gisteren in Berlijn: van links naar rechts schrijfster E.L. James, hoofdrolspeelster Dakota Johnson en regisseur Sam Taylor-Johnson. Foto Hannibal Hanschke/Reuters

‘Is Fifty Shades of Grey een date movie, een relaxed avondje uit voor het verliefde stel?” De film over studente Anastasia (‘Ana’) Steele die een sadomasochistische relatie begint met miljardair Christian Grey gaat deze week in première, vlak voor Valentijnsdag. Dat is de – commerciële – dag van de liefde, zeker in de Verenigde Staten. Zo gek is de vraag dus niet.

De Britse regisseur Sam Taylor-Johnson (47) stamelt. Eerst vertelt ze over een vriend die een meisje meenam naar Salò, de sadistisch getinte film van Pasolini uit 1975. „Hun eerste afspraakje! Wie doet dat nou?”, roept ze uit. „Dat werd dus niks.” Dan herstelt ze zich: „Niet om te vergelijken trouwens. Nee. Dit is wél een date movie. Romantisch. Seksueel. Hot.”

Enige verwarring over de aard van de film is wel te begrijpen. Het is deel één van de verfilming van de gelijknamige erotische boektrilogie, in Nederland verschenen als Vijftig tinten grijs. Fans zaten alvast niet te wachten op ingrijpende aanpassingen. Zoals Taylor-Johnson uitlegt: als je een sadomasochistische bestseller verfilmt met pakweg 100 miljoen toegewijde lezeressen, dan kijken er héél veel mensen over je schouder mee. Schrijver E.L. James dreigde volgens The Hollywood Reporter zelfs fans tegen de film te mobiliseren als haar dialogen werden herschreven. „Het was niet gemakkelijk, werken met Erica. Ze heeft zo’n krachtige visie.” De regisseur van vooral kleine, onafhankelijke films (zoals Nowhere Boy over de jonge John Lennon) moest wennen aan de beperkte speelruimte. „Ik ben gewend om mijn ideeën gewoon uit te voeren, waarna mensen het goed vinden of niet. Hier werd elke stap geanalyseerd.”

In plaats van een afgezwakte Pasolini heeft Taylor-Johnson een gewaagde romkom met handboeien gemaakt. Er is alles aan gedaan om van de Amerikaanse toezichthouder (MPAA) de kwalificatie ‘R’ te krijgen: kinderen jonger dan 17 zijn welkom onder begeleiding van een volwassene. Zo kunnen op het belangrijkste dateweekend van het jaar meer tickets worden verkocht dan bij een ‘NC-17’-beoordeling: uitsluitend volwassenen. Maar de boeken van E.L. James zijn wél NC-17; dat verklaart juist het wereldwijde succes in 51 talen. Taylor-Johnson heeft moeten afzwakken voor die ‘R’. „Maar het is zo dicht mogelijk bij het boek. Met zoveel fans moet dat wel.” Voor Amerikaanse begrippen zijn er veel borsten en seksscènes in close-up en slowmotion, maar geen ‘frontaal naakt’. Dat wilde ze zelf ook niet. „Als je penetratie echt ziet, is het niet meer erotisch. Dan weet iedereen wel wat er vervolgens gebeurt.”

Ze krijgt telkens twee vragen. Hoe kun je dit doen als feministe? En hoe durf je zo’n populair boek te verfilmen? De film praat geen vrouwonvriendelijke verhoudingen goed, vindt ze. Ja, Ana is letterlijk en figuurlijk de onderliggende partij: ze is de M in SM. Maar ze is tegelijk sterk en zelfstandig. „De integriteit van de vrouw blijft intact. Oké, ze begint onderdanig, maar aan het eind heeft zij de macht in handen. Dan is hij meer gebroken dan zij. Ze houdt de controle tijdens de ontdekking van haar seksualiteit.”

Zelf was Taylor-Johnson overigens niet zo onder de indruk van het fenomeen-Vijftig Tinten. Ze las het boek pas toen ze was gevraagd voor de film. „Ik snap de hype”, zegt ze. „Het is een donker, wezenlijk verhaal, bijna in de sfeer van Grimms sprookjes.” Ze wrijft even over haar kin. „En er zit verdomd veel seks in, dat helpt natuurlijk ook.” Hoopt ze dat mensen er opgewonden van worden? „Geloof me, dat hoef ik niet te hopen.”