Broos akkoord voor Oekraïne

Vladimir Poetin, Angela Merkel, François Hollande en de Oekraïense president Petro Porosjenko gisteravond in Minsk voor het begin van de onderhandelingen. Foto TATYANA ZENKOVICH/EPA

Het vredesberaad in Minsk over de oorlog in Oekraïne heeft vandaag een broos akkoord opgeleverd. Broos omdat het bestand na nachtelijk onderhandelen vanmorgen nog aan een zijden draad hing. In de loop van de dag werden de regeringsleiders Hollande (Frankrijk), Merkel (Duitsland), Poetin (Rusland) en Porosjenko (Oekraïne) het toch nog eens over een globaal vredesplan.

Na afloop zetten de vier leiders ieder wel andere accenten bij het akkoord dat uit twee documenten bestaat. Merkel sprak van een „glimp van hoop”, maar Berlijn wilde het elfpuntenplan geen doorbraak noemen.

Volgens het akkoord wordt zaterdag om middernacht in de Donbas het vuren gestaakt. De pro-Russische rebellen en de Oekraïense troepen trekken daarna in twee weken al hun zware wapens terug. Er moet een bufferzone van 50 tot 140 kilometer breed worden geschapen. Alle buitenlandse gewapende formaties en huurlingen zullen het gebied verlaten. De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa moet op de aftocht toezien.

Beide partijen wisselen komende negentien dagen hun ‘gijzelaars’ of krijgsgevangenen uit. De Oekraïense pilote Savtsjenko, die nu in Rusland gevangenzit en in eigen land als een martelaar wordt geëerd, wordt volgens Porosjenko ook vrijgelaten.

Een grondwetshervorming, die tegemoet komt aan de wens naar autonomie voor de Russischtaligen in het oosten maar de territoriale integriteit van Oekraïne intact laat, moet eind dit jaar de basis leggen voor een politieke oplossing van de crisis.

Ook de pro-Russische rebellen in de Donbas hebben het globale akkoord onderschreven. Maar onduidelijk is hoe de strijdende partijen het gaan uitvoeren. De rebellen hadden eerder vanochtend nog getracht het beraad in Minsk op de valreep te torpederen.

Na het nachtelijk beraad in de Wit-Russische hoofdstad moesten de besprekingen vanochtend worden hervat omdat vertegenwoordigers van de volksrepublieken Donetsk en Loegansk weigerden te tekenen.

Volgens het Russische persbureau TASS eisten de rebellenleiders dat Oekraïense strijdkrachten zich zouden terugtrekken uit de omsingelde stad Debaltseve. Eerder had ‘parlementsvoorzitter’ Poesjilin van Donetsk getwitterd dat president Porosjenko van Oekraïne op een „dwaalspoor” was gezet als hij dacht dat zijn troepen de „ketel” Debaltseve in handen kon houden.

Porosjenko was vanmorgen ook ineens teruggekeerd naar de onderhandelingstafel in Minsk. „Nog geen goed nieuws” maar wel „hoop”, zei hij toen hij de onderhandelingszaal betrad waar Merkel en Hollande op hem wachtten. Poetin zou aan de nieuwe demarcatielijn voor het bestand voorwaarden hebben gesteld die voor Kiev onaanvaardbaar waren. Het ging over de vraag of de status-quo van vandaag voor de demarcatielijn leidend zou zijn of die van september, toen er in Minsk een bestand werd gesloten dat daarna niet werd nageleefd.

De separatisten konden in Minsk dwarsliggen omdat ze niet bij Merkel, Hollande, Porosjenko en Poetin aan tafel zaten. Ze namen wel deel aan de Contactgroep die het beraad had voorbereid en op de achtergrond mee onderhandelde. De premiers Zachartsjenko (Donetsk) en Plotnitski (Loegansk) waren daarom ook in Minsk.

Toen de regeringsleiders het eens leken over een bestand werd dat om zes uur Nederlandse tijd aan deze Contactgroep voorgelegd. Formeel hadden de separatisten de vrije hand, omdat er niet met hen maar over hen werd beslist. Feitelijk waren de delegaties uit de Donbas echter steeds op de hoogte omdat ze in contact stonden met Oekraïne-fixer Soerkov, die namens Poetin de voorbesprekingen leidde. Soerkov wordt in Kiev gezien als een architect van de ‘hybride oorlog’ die al een jaar in Oekraïne woedt maar waarvoor Moskou geen directe verantwoordelijkheid nam.