Strijd laait op, vlak voor beraad

Vlak voordat Oekraïne, Europa en Rusland vandaag gaan praten, wijst niets er op dat de separatisten een eventueel akkoord zouden respecteren.

Terreinwinst separatisten sinds vorige overlegronde in Minsk

In een sfeer van wederzijds wantrouwen en pressie wordt in Minsk onderhandeld over een vredesbestand in het oosten van Oekraïne, waar de oorlog steeds meer dreigt uit te dijen tot een militaire confrontatie die heel Europa zou kunnen raken.

Intussen gaan de gevechten op volle kracht door, in het bijzonder bij de strategische plaats Debaltseve, waar zo’n 5.000 Oekraïense militairen zijn omsingeld door pro-Russische opstandelingen. Maar ook in de omgeving van de havenstad Marioepol en in Donetsk wordt nog gevochten.

Volgens bronnen in Moskou zouden de finale besprekingen met de vier meest betrokken regeringsleiders in de Wit-Russische hoofdstad pas na vier uur Nederlandse tijd beginnen.

Om de druk op te voeren meldden de Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Hollande dat ze vanmiddag naar Minsk zouden vliegen. Beiden eisen dat Moskou de pro-Russische rebellen in de Donbas dwingt tot een bestand dat ook voor de Oekraïense regering acceptabel is. Later kondigde ook president Poetin aan zelf te zullen komen.

De voorbesprekingen in Minsk op diplomatiek niveau verliepen tot dan moeizaam. Vanochtend om half vijf Nederlandse tijd lasten onderhandelaars een korte pauze in voor overleg met het thuisfront in Kiev, Donetsk en Moskou. In de loop van de ochtend werden de gesprekken hervat.

Gelet op eerdere pogingen in Minsk was het een vooruitgang dat de afgevaardigden uit de volksrepublieken Donetsk en Loegansk dit keer wel aan tafel bleven. Ruim tien dagen geleden verlieten ze Minsk omdat er geen gehoor werd gegeven aan hun eis dat de separatisten hun militaire posities in de Donbas konden blijven innemen en dat de regering in Kiev een eenzijdig staakt-het-vuren zou afkondigen.

Deze eisen zijn ook vandaag weer geschilpunten. De volksrepublieken willen hun terreinwinst van afgelopen weken (1.000 vierkante kilometer) vasthouden als er nieuwe demarcatiezones van 50 tot 70 kilometer worden geschetst. Oekraïne eist op zijn beurt dat de 400 kilometer lange grens met Rusland, waarlangs de manschappen en materieel worden aangevoerd, nu wel effectief wordt gesloten.

Slag om Debaltseve

Het Oekraïense regeringsleger maakte vanmorgen bekend dat negentien militairen om het leven zijn gekomen bij aanvallen op zijn eenheden bij Debaltseve, een knooppunt van wegen en spoorlijnen. Volgens de rebellen hebben ze gisteren bovendien de belangrijkste uitvalsweg naar andere Oekraïense gebieden afgesloten.

Niets wijst er ook op dat de rebellen de wapens in het kader van een eventueel nieuw akkoord zouden willen laten rusten. „We zijn daar volstrekt tegen”, zei een van hen gisteren bij Debaltseve tegen Reuters. „Dan krijgen ze (Oekraïense militairen) tijd zich te hergroeperen. We hebben ze nu te pakken.”

Verlies van Debaltseve zou een klap zijn voor Oekraïne. De omvang van de Oekraïense strijdmacht in de Donbas wordt door westerse inlichtingendiensten geschat op 30.000 man, van wie de helft gevechtstroepen. Het moreel van de troepen is bovendien niet goed. Ze zijn slechter uitgerust dan de rebellen. Een poging van de regering in Kiev 50.000 nieuwe manschappen te mobiliseren verloopt moeizaam. Veel jonge mannen duiken onder om aan de dienstplicht te ontkomen.

De circa 25.000 opstandelingen daarentegen bulken van het zelfvertrouwen. Volgens NAVO-bronnen zijn ze de laatste weken door Rusland ook van veel nieuwe wapens voorzien. Het zou gaan om raketsystemen, artillerie en pantserwagens. Er zouden nu minder reguliere Russische troepen actief zijn en meer militair geoefende Russische vrijwilligers. Mede dankzij deze steun zijn de rebellen nu volgens analisten sterker dan de Oekraïense strijdkrachten en bataljons.

De rebellen hebben sinds half januari aanzienlijke terreinwinst geboekt. Ze namen onder meer het vliegveld van Donetsk in en rukten op naar de zuidelijke plaats Marioepol. Een Oekraïens tegenoffensief van de laatste dagen verandert daaraan weinig.