Ssst! De televisie luistert mee

‘Het telescherm ontving en verzond tegelijkertijd. Elk geluid dat Winston maakte, boven het niveau van heel zacht gefluister, werd opgepikt door het telescherm en zolang hij in het zicht bleef van de metalen plaat kon hij gezien en gehoord worden.’

Komt dat bekend voor? Het is een fragment uit het boek 1984 van George Orwell. Het dook afgelopen weekend weer op in een commentaar op de gebruiksvoorwaarden van een Samsung smart-tv.

Samsung had de gebruiksaanwijzing voor Orwells telescherm kunnen kopiëren: ‘Weest u zich ervan bewust dat, als de door u gesproken woorden ook persoonlijke gegevens of gevoelige informatie bevatten, deze gegevens ook worden vastgelegd en naar een derde worden verzonden.’

De schermen van de grootste tv-fabrikant ter wereld  beschikken over ogen en oren die de afstandsbediening vervangen. Zo kun je via spraakcommando’s van zender wisselen of het volume lager zetten. Hetzelfde kan met gebaren: daarom zit er een camera op smart-tv’s (niet alleen op die van Samsung).

De waarschuwing geldt voor de microfoon: die luistert continu mee. Niet dat er in het gemiddelde gezin veel zinnigs wordt gezegd als de tv aan staat, maar toch... je wilt niet dat iemand anders meeluistert.

Een medewerker van privacyorganisatie Electronic Frontier Foundation  legde de link naar Orwell, die meteen werd opgepikt door Amerikaanse techsites. Hun conclusie: zie je wel, de tv is echt een creepy luistervink; een Orwelliaanse nachtmerrie.

Even gecheckt bij Samsung. De privacyvoorwaarden zijn niet veranderd, ze zijn alleen duidelijker opgeschreven. Creepy of niet, het is prijzenswaardig dat Samsung nog eens expliciet vermeldt dat je in je eigen huis op je woorden moet letten – dat zouden meer fabrikanten moeten doen.

Dit is 1984 anno 2015: we plaatsen vrijwillig afluisterapparatuur. Spraakherkenning zit in tv’s, in smartphones en pc’s (Apple Siri, Google Now, Microsoft Cortana), spelcomputers (Xbox One) en een alwetend apparaat als de Amazon Echo. Die wacht geduldig af tot je ‘Alexa’ roept en is ondertussen zwijgende getuige van elke familieruzie.

De tech-industrie prijst spraakherkenning aan als een superieure (want minder inspannende) manier van interactie: je hoeft geen 2 calorieën meer te verspillen aan het optillen van de afstandsbediening. Roep ‘Hello TV’, blaf een commando als ‘Channel Up!’  Handig? Welnee. Maar mooi dat het kan.

Door fysieke knoppen te omzeilen verliezen we nog meer de grip op de apparaten om ons heen. Je haalt een (hack-)gevoelige microfoon in huis en de controle verdwijnt uit beeld, naar de ‘achterkant’ waar kijkgegevens gecombineerd worden met data van third parties – denk aan sociale netwerken. Deze gegevens worden volgens Samsung ook gedeeld met ‘gelieerde ondernemingen’. Wie, dat is onduidelijk.

Samsung wil aanbevelingen doen voor gerelateerde programma’s. Zo ontstaat een kijkprofiel waar adverteerders wel oren naar hebben – niet voor niets ontwikkelt Samsung een eigen advertentieplatform. In tijden van schrale winstmarges moet de omzetgroei daar uit komen.

Philips kreeg al eens op zijn donder omdat het tv-kopers niet duidelijk maakte dat de tv’s kijkgedrag verzamelen. Tv-fabrikanten waarschuwen nu keurig van te voren dat de kijker bekeken wordt. Met die kennis moet je wat doen.

Het verschil met 1984 is dat je ongewenste functies – zoals spraakherkenning – in 2015 kunt uitzetten. Een verstandig mens maakt die superieure smart-tv weer ouderwets dom.