Pekingeend, skûtsjesilen en de dienstauto

Kamerlid Verheijen declareerde duizenden euro’s ten onrechte bij de provincie Limburg. Betrachtte de VVD’er voldoende soberheid?

Tweede Kamerlid Mark Verheijen (VVD) in november 2013. Foto Marco Bakker/HH

Restaurant Sichuan Food in Amsterdam was de eerste Chinees in Europa met een Michelinster. Dankzij zijn onovertroffen menu met pekingeend, in drie gangen. President Jacques Chirac likte er zijn vingers bij af, net als Rolling Stones-voorman Mick Jagger.

De Peking Duck Special ligt ook op de borden van het gezelschap dat op 5 juni 2012 bij Sichuan ontspant na een vastgoedbeurs. Aan tafel zitten drie Roermondenaren die nu hoofdrolspelers zijn in het corruptieproces rond Jos van Rey: Van Rey zelf, ex-wethouder Tilman Schreurs, inmiddels directeur van overheidsbedrijf Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg, projectontwikkelaar Piet van Pol. Ze worden geflankeerd door familie, vrienden, partijgenoten en enkele ambtenaren. Onder hen de zoon van Van Rey; de zoon, de schoonzoon en de beveiliger van Van Pol. In hun midden zit Mark Verheijen, VVD-gedeputeerde in Limburg.

Het gezelschap van vijftien consumeert onder meer vijf flessen Château Giscours à raison van 119 euro per fles en zeven flessen Baron de Ladoucette van 127 euro per stuk. Zo loopt de rekening op naar 2.631 euro. Van Pol betaalt ter plaatse het hele bedrag met zijn creditcard.

Het etentje vindt plaats een half jaar nadat Dagblad De Limburger onthuld heeft dat Van Rey als wethouder nauwe contacten onderhoudt met Van Pol die veel werk doet in en voor de gemeente Roermond. Volgens een onderzoekscommissie heeft Van Rey daarbij permanent de schijn van belangenverstrengeling gewekt en soms de belangen daadwerkelijk verstrengeld.

Bliksemcarrière

Mark Verheijen (38) heeft dan al een bliksemcarrière achter de rug. Op 22-jarige leeftijd raadslid, met 28 jaar wethouder in Venlo. Hij noemt die stad „de beste plek om een orgasme te krijgen”. Alles gaat in Venlo volgens hem immers drie keer langzamer dan elders. Hij zet zichzelf neer als een dynamisch politicus. En daar past ook ambitie bij. Al snel is duidelijk dat hij hoger mikt. Vanaf mei 2011 is hij zestien maanden gedeputeerde en sinds september 2012 is hij Tweede Kamerlid. Op zijn weg naar Den Haag combineert hij zijn banen in Limburg met het vicevoorzitterschap van de landelijke VVD. Hij is zelfs korte tijd waarnemend voorzitter.

Verheijen stopt veel tijd in zijn bestuursfunctie bij de VVD en in zijn kandidatuur en campagne voor de Tweede Kamer. Onderzoek van deze krant leert dat hij de rekening daarvan vaker neerlegt bij de belastingbetaler, ook als dat in strijd is met de regels.

NRC Handelsblad vroeg zijn declaraties op bij de provincie Limburg. Zo dook de nota van het diner in Amsterdam op. Flessen wijn van 127 euro laten zich moeilijk rijmen met de van politici verwachte soberheid. In 2012 zei toenmalig minister Spies (Binnenlandse Zaken, CDA) dat nog met zoveel woorden tegen de Tweede Kamer. En ook de Handreiking integriteit van politiek ambtsdragers bij provincies meldt: „Van politiek ambtsdragers mag een zekere soberheid worden verwacht.”

Twee maanden na het etentje bij de chinees brengt Verheijen bij de provincie alsnog een kwart van de dinerkosten (657,75 euro) in rekening. Hij doet dat op verzoek van zijn partijgenoot Tilman Schreurs. Die stuurt Verheijen een brief waarin staat dat er een – kennelijk mondelinge – „afspraak” was dat provincie, gemeente, Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg en Van Pol ieder een kwart zouden betalen. Volgens de brief was het geen diner met vrienden, familie en partijgenoten maar een diner van „gezamenlijke partijen die de ontwikkeling van Roermond Midden-Limburg en de provincie in totaliteit waarborgen”.

Een maand nadat Verheijen de provincie alsnog laat meebetalen, valt de Rijksrecherche binnen bij Van Rey en Van Pol. Ze worden samen met Schreurs verdacht van corruptie. Verheijen, inmiddels Tweede Kamerlid, blijft buiten schot. Hij is geen verdachte. Maar de pekingeend met dure wijn, en de betaling daarvan, doet vragen rijzen. Betrachtte Verheijen soberheid en hoe zit het met zijn declaratiegedrag?

Slapen in Den Haag

Uit de documenten die de provincie Limburg heeft vrijgegeven blijkt dat in de zestien maanden dat Verheijen gedeputeerde is, hij af en aan rijdt naar de Randstad.

De Gedragscode bestuurlijke integriteit provincie Limburg meldt: „Uitgaven worden uitsluitend vergoed als vaststaat, dat zij in het belang zijn van de provincie en voortvloeien uit de aard van de functie als bestuurder.” Dat is niet altijd de praktijk bij Verheijen. Hij gebruikt de provinciale dienstauto met chauffeur, declareert de kilometers van zijn privéauto of gebruikt het eersteklas-treinabonnement van de provincie geregeld voor zijn VVD-activiteiten.

Hoewel hij zijn onkosten als VVD-bestuurslid bij de partij kan declareren, doet hij dat – op een uitzondering na – niet. Als hij in Den Haag moet zijn als VVD-bestuurder laat hij ook hotelovernachtingen betalen door de provincie. Zoals op 23 april 2012. De dag dat premier Mark Rutte het ontslag van zijn eerste kabinet aanbiedt. Topdrukte in Den Haag. Verheijen laat afspraken als gedeputeerde in Limburg schieten en reist naar Den Haag voor overleg met het hoofdbestuur. De provincie betaalt (163 euro) zijn overnachting in Hotel Mozaic, een paar deuren verder dan het partijkantoor.

Verheijen is ook in de race voor een plek op de kandidatenlijst van de VVD voor de Kamerverkiezingen in september 2012. Daarvoor heeft hij gesprekken met de selectiecommissie. Ook zulke kosten brengt hij, in strijd met de regels, in rekening bij de provincie. Zo declareert hij een diner van 82 euro in restaurant Pixels in Breda op 26 juli 2011. Verheijen heeft er een afspraak met ‘talentmanager’ Ronald de Rooij, secretaris van de permanente scoutingcommissie van de VVD.

Op vrijdag 28 oktober 2011 declareert hij bij de provincie een privérit met zijn eigen auto van Limburg naar Jan Driessen in Amsterdam. Driessen is in die tijd directeur communicatie van verzekeraar Aegon maar was bij de Kamerverkiezingen 2010 adviseur van Mark Rutte. Driessen: „Ik heb met Verheijen gepraat hoe hij zich als politicus het beste kon profileren en hoe het in Den Haag werkt.”

Ook op 6 mei 2012 reist Verheijen naar Rotterdam. Van half twaalf tot vier uur ’s middags is daar het symposium ‘De verweesde samenleving. Pim Fortuyn 10 jaar later’. Verheijen blijft maar even. Om twee uur is hij alweer in Den Haag bij de verkiezingsprogrammacommissie van de VVD. En terwijl het symposium voortduurt, heeft hij om drie uur op het partijkantoor een gesprek met Paul Luijten, voorzitter van de scoutingcommissie. De reiskosten komen opnieuw voor geheel rekening van de provincie, hoewel de trip deels privé is.

Twee maanden later, 19 juli 2012, geeft de Haagse zakenman en VVD’er Frits Huffnagel een verjaardagsborrel voor vrienden en kennissen in Café De Landman in Den Haag. Uit een opgave van de provincie blijkt Verheijen heen en weer te reizen met de NS-business card van de provincie. Twee weken later brengt de dienstauto hem van Limburg naar het Friese Langweer. Reisdoel is VVD-prominent Ed Nijpels. De chauffeur is ruim tien uur onderweg. Kosten: 500 euro.

Wat doet Verheijen daar? Het Fries Journaal, „kroniek van het goede leven in Friesland”, bericht: „In Langweer waren meer party’s. Elsbeth Janmaat [echtgenote van Nijpels] had weer het loungeskûtsje van Jacob Huisman ingezet om vrienden een prachtige dag te bezorgen, traditioneel afgesloten met een Italiaans eetfestijn bij La Buona Cucina van Cees-Jan Koek.”

Reizen in de dienstauto met chauffeur naar incidentele partijpolitieke bijeenkomsten, zoals een partijcongres, is toegestaan. Een borrel of een dagje skûtsjesilen wordt niet tot zulke bijeenkomsten gerekend, volgens de integriteitsregels van de IPO, de koepelorganisatie van provincies.

Campagnekosten

Als Verheijen druk is met zijn campagne voor de Kamerverkiezingen in 2012 laat hij de provincie meebetalen, door zijn kilometers met de trein of zijn privéauto te declareren. Ook dat mag niet. Een voorbeeld: op 3 augustus 2012 reist hij op kosten van de provincie naar Amsterdam. Hij wordt rond zeven uur ’s avonds verwacht in de televisiestudio’s van WNL voor een verkiezingsdebat.

De provincie betaalt ook mee aan een bijbaan die niets met de VVD of zijn functie in Limburg van doen heeft. Zo brengt de dienstauto hem op 11 oktober 2011 van Maastricht naar Amsterdam. Aan de Prinsengracht loopt Verheijen het gebouw van de Stichting Huis voor democratie en rechtsstaat binnen. Verheijen is sinds 2010 lid van de raad van toezicht van de stichting, die inmiddels ProDemos heet. Op zijn site schrijft Verheijen hierover: „Ik vind het jammer als mensen cynisch zijn over de politiek. Daarom ben ik ook lid van de raad van toezicht van ProDemos, het Huis voor democratie en rechtsstaat.”

Als de vergadering is afgelopen, rijdt de chauffeur hem terug naar Limburg. Dat gebeurt vijf keer. Dat hij de provincie zijn vervoer laat betalen, mag niet. De bijbaan vloeit namelijk niet voort uit zijn ambt en dan mag hij, volgens de declaratieregeling, de dienstauto met chauffeur niet gebruiken.

Terwijl de provincie betaalt, int Verheijen per vergadering een vacatiegeld van 256 euro en 0,19 euro per gereden kilometer. De woordvoerster: „Onze financiële administratie heeft nog even zijn declaraties uit die periode opgezocht. [...] Ik heb het overzicht gecontroleerd en kan u bevestigen dat hij conform de vacatiegeldregeling alleen de vergaderingen die hij heeft bijgewoond heeft gedeclareerd.”

Hij laat de provincie zo het vervoer betalen en steekt de kilometervergoeding in eigen zak. Daarmee overtreedt hij de Gedragscode bestuurlijke integriteit waarin staat: „De bestuurder declareert geen kosten die reeds op andere wijze worden vergoed.”

En dan maakt ook hij privéreizen op kosten van de provincie. Zo reist hij op 31 maart 2012 in de dienstauto met chauffeur naar Eindhoven voor de voetbalwedstrijd PSV-VVV. De chauffeur haalt hem thuis op en brengt hem naar het PSV-stadion, wacht tot de wedstrijd gespeeld is (PSV wint met 2-0) en brengt hem daarna weer naar Limburg. In totaal 3,25 uur. Kosten: 200 euro. Een dag daarvoor twitterde Verheijen: „Want ik wil overwinning van VVV wel kunnen zien natuurlijk ;-).”