Neem jij net zoals meer Nederlanders een tweede baan?

2008-01-29 00:00:00 DELFT - In de keuken bij McDonald's restaurant Delft-Noord. Dit restaurant heeft als eerste McDonald's in Nederland een volledig gerestyled interieur. In de loop van 2008 moeten de andere restaurants volgen. Het nieuwe concept kenmerkt zich door frisse kleuren en een speelse indeling. Kleurrijke afbeeldingen en sfeervolle vitrines met informatie over de ingrediënten en bereidingswijzen die McDonald’s gebruikt, benadrukken de aandacht die McDonald’s wil besteden aan kwaliteit. ANP PHOTO XTRA LEX VAN LIESHOUT ANP

Zijn er Amerikaanse toestanden op de Nederlandse arbeidsmarkt? Mensen die overdag bijvoorbeeld schoonmaakwerk doen en daarna hamburgers bakken bij McDonald’s?

Dat moet blijken uit het tweejaarlijkse onderzoek Aanbod van Arbeid dat het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) vandaag publiceert. Het onderzoek uitgevoerd onder zo’n 4.500 mensen. Drie vragen.

1. Wat zeggen de cijfers?

In Nederland stijgt het aantal mensen met meer dan één baan. Tussen 1986 en 2012 steeg het aantal ‘stapelaars’ onder werknemers van 3 naar 8 procent. Onder zelfstandigen ging het om een groei van 4 naar 13 procent.

Het combineren van een of meer banen krijgt de laatste jaren meer aandacht van beleidsmakers. In de Verenigde Staten wordt wel gesproken van moonlighting: naast een baan overdag ook werken in de avonduren om rond te kunnen komen.

2. Hoe komt dat?

Volgens de SCP-onderzoekers is uit de onderzoeksgegevens niet af te leiden of de stijging van het aantal ‘stapelaars’ in Nederland een “noodzakelijk kwaad” is “vergelijkbaar met de Amerikaanse praktijken van werkende armen”. De ondervraagden met meerdere banen gaven wel relatief vaak aan dat ze niet kunnen rondkomen van hun dubbele inkomen. En in de onderstaande graphic zie je dat het deel van het aantal met die meer dan 48 uur per week werkt, het grootste is in de groep met een vmbo-opleiding.

Volgens de onderzoekers is er ook een duidelijke groep te onderscheiden die meerdere kleine banen heeft, waarschijnlijk om tot een “aanvaardbaar inkomen” te komen.

Maar, er is ook een duidelijke groep die een baan als zelfstandige combineert met de vastigheid van een baan in loondienst. En een groep hogeropgeleiden die een kleinere, tweede baan heeft om zich verder te ontwikkelen.

Kortom, stelt het SCP: de motieven zijn dus nogal divers.

3. Wat is de rol van de zzp’er?

De trend van ‘stapelen’ loopt parallel aan de groei van het aantal zelfstandigen, merken de onderzoekers op. In vergelijking met andere Europese landen heeft Nederland relatief veel mensen met meerdere banen. Een reden kan ook zijn dat er in Nederland relatief veel mensen in deeltijd werken en zo meerdere banen combineren.

Algemeen hebben mannen vaker een tweede baan dan vrouwen, blijkt uit het onderzoek. De kans op ‘stapelen’ neemt toe naarmate het opleidingsniveau hoger is. Eenderde van de stapelaars zegt meer dan veertig uur per week te werken. Ongeveer 2 procent werkt meer dan zeventig uur.