Zetten Cora en Pitamientje ons wel aan tot minder voedselverspilling?

Koelkast met voedsel. Sire start een campagne tegen voedselverspilling. Foto ANP / Lex van Lieshout

Nog eetbaar eten weggooien. We doen het ondanks kliekjeskookboeken en voorlichtingscampagnes al jaren, en elk jaar is het ongeveer evenveel. Maar stichting Sire probeert het gewoon nog een keer, en zet daarvoor personages in die ons normaal vooral tot méér eten willen aanzetten.

Kilo’s per jaar verspild

Volgens onderzoek van bureau CREM – de onderzoekers gingen onze afvalzakken en klikobakken door – gooiden we in 2010 44 kilo per jaar nog eetbaar voedsel weg.

Om de verspilling terug te dringen introduceerde het door de overheid gefinancierde Voedingscentrum al eens een Slim Koken App en verschenen er kookboeken om huishoudens te inspireren hun kliekjes op te eten in plaats van weg te gooien. Onder meer Pierre Wind werd ingezet om de boodschap “Eten is om op te eten” te verkondigen. De campagnes hadden tot nu toe echter weinig zin: we gooiden in 2013 zelfs meer voedsel weg, 47 kilogram per jaar per persoon.

Dat is natuurlijk zonde. Je kan bijvoorbeeld van het in Amsterdam verspilde voedsel heel Doetinchem voeden – al is het dieet dan niet al te voedzaam (€).

De onafhankelijke stichting Sire hoopt met haar initiatief Kliekipedia Nederlandse huishoudens tóch tot minder verspilling aan te moedigen. In de ‘online encyclopedie’ zijn tips en recepten te vinden, bijvoorbeeld voor een zoet toetje van te veel gekookte pasta of een smoothie van overrijpe bananen. Voor tv heeft Sire een reclame gemaakt om Kliekipedia onder de aandacht te brengen.

BN’ers

Maar gaat het werken? In eerste instantie moet natuurlijk de reclame in goede aarde vallen bij het publiek. Sire, een initiatief van nota bene reclamemakers, sloeg in het verleden regelmatig de plank mis. Zo leverde een campagne met ‘Tolerantie in een pakje’ vooral hoon (€) op. De campagne ‘Handen af van onze hulpverleners’ was wel succesvol. De campagne werd genomineerd voor een Gouden Loeki en kreeg veel bijval vanuit het publiek.

Voedselfabrikanten zetten om hun waren aan de man te brengen regelmatig BN’ers in – of personages worden door de reclame een BN’er. Sire spant de bekende reclamepersonages nu voor het karretje, met een mash-up van klassieke reclamecampagnes: Cora van Mora, Petje Pitamientje van Pindakaas, Peer Mascini van Melkunie (“Ik zeg nog zo geen bommetje”) en Martine Bijl van Hak komen onder meer voorbij. Ook de meer recente reclamepersonages van Lassie, Conimex en Albert Heijn passeren de revue.

Geef je mening over de reclame onderaan dit bericht.

Effectiviteit campagnes

Maar als de campagne aanslaat, is er nog een dilemma: kan je met dit soort campagnes gedrag wel veranderen? Het is een dilemma waar de overheid ook al jaren mee worstelt. Campagnes waarin angst wordt aangejaagd - waar Sire ook jarenlang in grossierde met de vuurwerkcampagnes met minder vingers - werken volgens een onderzoek uit 2007 (€) van Bert Pol en Christine Swankhuijsen niet. Positief ingestoken campagnes, zoals de Bob-reclame om nuchter te rijden, slaan juist wel aan.

Uit onderzoek van de rijksoverheid uit 2013 bleek echter dat een campagne lang volhouden werkt. Waarschijnlijk moeten Sire en het Voedingscentrum dat gaan doen: kennelijk komt de boodschap pas aan, als we er jarenlang misschien wel tot vervelens toe mee geconfronteerd worden.