‘Wij zijn hofleverancier van jihadi’s’

Burgemeester Vilvoorde

„Het proces lost de radicalisering niet op”, zegt de burgemeester een dag voor het vonnis in de jihadzaak.

Tegen Sharia4Belgium-leider Fouad Belkacem (midden) is 15 jaar celstraf geëist. Morgen is de uitspraak. Foto Patrick De Roo/Photo News/HH

De rechtszaak in Antwerpen tegen 46 Belgische jihadisten en Syriëstrijders die worden verdacht van deelname aan terroristische activiteiten werd afgelopen najaar al een uniek proces genoemd – het eerste in deze omvang in Europa sinds het begin van de oorlog in Syrië in 2011.

Morgen doet de rechtbank in Antwerpen uitspraak. „Wat het ook wordt, zware straffen of vrijspraak, het proces zal niets bijdragen aan het oplossen van het gigantische probleem van radicalisering”, zegt burgemeester Hans Bonte van Vilvoorde, een Vlaamse gemeente aan de rand van Brussel.

Uit uw stad vertrokken 28 jongeren naar Syrië. Inlichtingendiensten hebben nog eens 45 ‘potentiële vertrekkers’ in het vizier.

„Vilvoorde is hofleverancier van jihadisten, een intrieste eer. Nieuw fenomeen is de radicalisering van jonge meisjes, net 13. Het heeft veel te maken met identiteitsvorming. Hoe gruwelijker de oorlogsbeelden, hoe groter hun ontzag. Ze denken: misschien is mijn levensdoel wel trouwen met een ‘held’, en zo in het paradijs komen.”

Drie jaar geleden klaagde u al over leden van Sharia4Belgium (S4B), die in Vilvoorde jongeren onder hun hoede namen.

„Ze kwamen in 2011 uit Antwerpen afgezakt, ze stonden niet ver van mijn stadhuis te preken. S4B heeft een grote rol gespeeld in de radicalisering. Je hebt pushfactoren: ontevredenheid, uitzichtloosheid. En je hebt pullfactoren: S4B. De groepsdwang is erg sterk. Je mag meedoen, de leider zegt dat je misschien mee gaat schrijven aan de geschiedenis. Dat is enorm aantrekkelijk. Het is indoctrinatie, zoals in een sekte. En isolering: ‘Jij gaat toch zeker niet met ongelovigen om? Daar ben jij te goed voor!’ Met het gevaar dat de ‘uitverkorene’ denkt alles te mogen doen in dienst van die boodschap.”

S4B is eind 2012 al opgeheven. Toch staat de organisatie nu terecht. En in uw stad gaat de radicalisering door.

„S4B is belangrijk geweest bij die eerste vertrekkers. Maar het is waar: S4B is slechts één factor. Het is te kort door de bocht om te zeggen: het is de schuld van S4B. Maar wat wél vaststaat: achter die eerste exodus uit Vilvoorde school een goede organisatie. Hoe verklaar je anders dat onervaren jongeren in het holst van de nacht met een goed voorbereid reisplan op stap kunnen en op de Turks-Syrische grens worden opgevangen?”

De Belgische jihadi-expert Montasser AlDe’emeh zegt: er is geen enkel bewijs dat S4B de Syriëgangers faciliteerde.

„Maar S4B heeft wel meegewerkt aan het overtuigen van jongeren, dat weet ik uit getuigenverklaringen. De vraag is alleen: is het strafbaar om iemand jouw ideologie op te leggen? De kracht van S4B is: ze hebben veel mensen zot gekregen. Maar voor mij is de echte kwestie: wat is er mis met onze samenleving dat jonge mensen zich zo gemakkelijk zot laten maken?”

Sociaal werkers waarschuwden in 2010 al voor de radicaliseringsboodschap van S4B-leider Belkacem. Maar ‘de politiek was doof’.

„Hij heeft helaas gelijk. Het was, en is in grote mate nog steeds, struisvogelpolitiek. Er zijn kennelijk drama’s nodig, zoals in Parijs en Verviers, om de ogen van beleidsmakers te openen.”

Wat verwacht u van de uitspraak morgen in Antwerpen?

„Die komt op een moment dat de samenleving al uiterst nerveus is. Wat de uitspraak ook wordt, de één zal die interpreteren als een aanval op zijn geloof, een ander zal zeggen: ‘Zie je wel, het zijn allemaal terroristen.’ Gezien de toenemende nervositeit en de veiligheidsrisico’s vind ik het tijdstip, morgen, slecht. Het was beter geweest het uit te stellen.”

President Obama heeft u uitgenodigd op 18 februari op een veiligheidsconferentie in Washington te spreken. Waarom?

„Omdat Vilvoorde een laboratorium is. Wij weten intussen waar we moeten kijken, naar wie we moeten luisteren. Iedereen in Vilvoorde is extra alert. Ik ben een burgemeester die met korte lijntjes werkt. Er kwam laatst een jongen van 16 op mijn bureau. Hij zegt: ‘Mijn hoogste doel is te sterven voor de jihad, meneer.’ Ik probeer zo’n jongen er dan van te overtuigen dat zijn toekomst hier is, dat hij moet helpen aan het bouwen van een toekomst voor Vilvoorde.”