Een oude winkel heeft duur personeel

Bij V&D werd het personeel om een loonoffer gevraagd. Bij Blokker worden banen geschrapt. Bij Action is het personeel jonger en goedkoper.

Een vestiging van Jacob Blokker – grondlegger van het Blokkerconcern – in Hoorn in 1912: het ‘Speciaalhuis’. Een winkel met glas, porselein, en cadeauartikelen. Foto Spaarnestad Archief/HH

Bij Blokker staat er vaak gebak op tafel. In 2013 waren 262 medewerkers 12,5 jaar in dienst en 72 personeelsleden al 25 jaar. Vijf medewerkers werden zelfs bij naam genoemd in het jaarverslag: de dames Buis, Linnema en Visser en de heren Idzinga en Brouwer. Zij vierden hun veertigjarig jubileum.

Het kenmerkt waar een instituut als Blokker – maar ook V&D, de Bijenkorf en Hema – naast de crisis en de concurrentie van internetwinkels en prijsvechters mee kampt: oude bedrijven hebben oudere werknemers. En loyaliteit is mooi, maar ook duur.

„De Bijenkorf heeft helemaal geen jonge mensen, maar allemaal ervaren medewerkers”, zegt Martijn den Heijer van vakbond CNV. „Dat willen ze ook uitstralen.”

Niels Suijker, van vakbond FNV Handel: „De Action en Primark zijn nieuw in Nederland. Die werken dus hoofdzakelijk met jonge, flexibele krachten.”

V&D lijkt voorlopig gered, maar het bedrijf liet gisteren weten het met de vakbonden nog oneens te zijn over een „noodzakelijke structurele loonkostenverlaging om de loonkosten op het niveau te brengen wat nu gebruikelijk is in de retailmarkt”. Vorige maand vroeg het bedrijf zijn werknemers om 6 procent salaris in te leveren.

Blokker heeft de lonen vorige maand nog met 1,5 procent verhoogd, maar maakte gisteren wel bekend circa 440 van de 7.200 arbeidsplaatsen te schrappen om „concurrerender” te worden. „Oudere werknemers met een lang dienstverband” passen niet bij de „ideale winkelbezetting” die Blokker wil, reageerde de FNV. De winkel zou personeelsleden pushen om zelf ontslag te nemen voor een „karige vergoeding”.

Winkelpersoneel is óf heel jong óf oud

Personeel vormt in de retail ongeveer 45 procent van de bedrijfskosten, volgens onderzoek van de Rabobank. Oudere werknemers hebben niet alleen hogere lonen, maar ook vaker vaste contracten en betere arbeidsvoorwaarden. FNV’er Suijker: „Soms hebben oudere werknemers verworven rechten. Bij Blokker is de werkweek een paar jaar terug verlengd van 36 naar 38 uur. Maar niet voor oudere werknemers voor wie de oude afspraken blijven gelden. Dat scheelt wel 5 procent in loonkosten.”

Duidelijke cijfers over de leeftijdsopbouw van het personeel van Blokker, V&D en de Bijenkorf ontbreken. Alleen Hema geeft gedetailleerde informatie in haar laatste jaarverslag. Het personeel is een „afspiegeling van de samenleving”, aldus de winkelketen. De gemiddelde leeftijd is zo’n 34 jaar, maar de meeste medewerkers zijn óf piep óf grijzend. Bijna 30 procent van de ongeveer tienduizend personeelsleden bij de Hema is 45 jaar of ouder. En bijna de helft is 22 jaar of jonger en stroomt even snel in als weer uit.

Concurrentie met prijsvechters

Traditionele winkelketens zouden ook meer moeten investeren in bijscholing van het „oude type verkoper”, vindt Alexander Heijkamp, sectormanager retail bij Rabobank. „Bij prijsvechters zoals de Action is het personeel jonger en goedkoper, maar niet per definitie beter. Dat ik daar geen advies krijg, neem ik voor lief als consument. Maar bij een warenhuis wil ik me welkom voelen en geen verkoopverhaal uit 1980 horen. De consument van vandaag heeft allang op internet gekeken en weet precies wat hij wil kopen en wat het mag kosten. Een verkoper zou dáár eerst naar moeten vragen. Eventueel kan hij de klant dan alsnog op een vergelijkbaar product in een hoger segment wijzen.”

Blokker heeft in 2012 nog een „resultaatgerichte beoordelingssystematiek” ingevoerd om het personeel te leren hoe ze „het verschil” voor de klant kunnen maken.

In datzelfde jaar waren er 194 medewerkers 12,5 jaar in dienst en 67 medewerkers 25 jaar, volgens het jaarverslag. „De heer R. van Kerkwijk van de afdeling Publiciteit kon terugzien op een 40-jarig dienstverband.”