Better Call Saul: is de spin-off van Breaking Bad een geslaagde?

Bob Odenkirk als Saul Goodman/Jimmy McGill. Foto AP/ Ursula Coyote

Wat is er nou beter dan één zak meth? Twee zakken meth. Voor mensen die verslaafd zijn aan meth dan. Toch? Dat schreef de website Complex in 2013, toen bekend werd dat de Amerikaanse tv-zender AMC definitief een spin-off van het gelauwerde drugsepos Breaking Bad ging maken, maar dan met de focus op de bijrol van Saul Goodman, de spekgladde advocaat in de serie. Nee wacht, schreef Complex: dat kan toch helemaal nooit goed gaan? Hebben we dan niets geleerd van het verleden?

Het was een beetje de toon van meerdere artikelen toen. Seizoen vijf, het laatste van Breaking Bad was nog bezig en bedenker Vince Gilligan had toen al maanden laten doorschemeren dat hij wel wat zag in een verhaal rond Goodman (een rol van Bob Odenkirk). Er was nog veel onduidelijk over hoe dat verhaal eruit zou gaan zien: werd het een prequel (een verhaal dat voorafging aan Breaking Bad?) of een sequel? (Een prequel, zo weten we nu alweer enige tijd). Zouden we Bryan Cranstons Walter White, de brave scheikundeleraar die zich ontwikkelde tot een soort brute Jamie Oliver van de meth, terugzien? Of Aaron Pauls Jesse Pinkman? (Voorlopig in ieder geval niet).

Wat mooie momenten uit Breaking Bad (pas op: spoilers):

De goede en de slechte spin-off

Een belangrijkere vraag voor trouwe volgers van de serie, die toch alom geroemd wordt als een van de beste dramaseries van de afgelopen jaren (zestien Emmy’s en nog vele nominaties, twee Golden Globes): waarom zo’n spin-off? Is die niet gedoemd te mislukken? Een redacteur van Time schreef in 2013 in een stuk waarin de voors en tegens van een ‘Saul’-spin-off uiteen werden gezet: ik hou van ketchup, maar hoef geen bak vol ketchup. En Saul Goodman was de ketchup op de burger die Breaking Bad heet. Lekker in kleine doses.

Dat was Goodman natuurlijk ook, iemand die in kleine doses in de serie werd ingezet. Niet dat hij een onbelangrijke rol had, vooral een duidelijke: hij was in Breaking Bad in essentie in zijn eentje de komische noot tussen de vaak dodelijk serieuze, moorddadige bedrijven door. Hoe zou dat gaan werken als hij zijn hele serie kreeg?

Er zijn veel meer geliefde series geweest die zich hebben gewaagd aan een spin-off, en de resultaten waren wisselend, zoals The Guardian deze week nog schreef. De bekendste voorbeelden wellicht: Frasier en Joey. Frasier, de spin-off van comedy Cheers over psychiater Frasier Crane, en Joey, de spin-off van Friends over de dommige womanizer Joey Tribbiani. De een, Frasier, elf seizoenen lang een doorslaand succes. De ander, Joey, twee seizoenen kort een mislukt experiment. Onze mediaredacteuren Wilfred Takken (voor) en Stijn Bronzwaer (tegen) gingen vrijdag in NRC Handelsblad (€) onder andere hierover nog in discussie.

Een uitgebreide trailer van Better Call Saul:

De serie is inmiddels van start gegaan. De eerste twee afleveringen staan op Netflix, vanaf nu verschijnt daar elke dinsdag een nieuwe. Het verhaal begint zo’n zes jaar voor de gebeurtenissen in Breaking Bad en heeft het karakter van een zogenoemde origin story, een oorsprongsverhaal. Hoe werd Saul Goodman een louche advocaat in dat befaamde kantoor in een winkelcentrum in Albuquerque, New Mexico?

Recap: ‘Meteen een eigen signatuur’

Nu we de ‘moeten we dit wel willen?’-discussie enigszins hebben afgesloten rest de vraag: is het wat? Goed nieuws voor de twijfelaars: Better Call Saul is absoluut meer een Frasier dan een Joey, schrijft mediaredacteur Rosan Hollak in een recap (mogelijk spoilers) van de eerste aflevering. Die was de best bekeken première van een serie op de Amerikaanse kabel ooit.

Gelukkig kunnen fans van Breaking Bad opgelucht adem halen. Want na de eerste aflevering van AMC’s tv-serie Better Call Saul – een prequel gebaseerd op Saul Goodman, de schimmige advocaat van Walter White uit Breaking Bad – valt te concluderen dat we hier te maken hebben met ‘een Frasier’.

In de eerste twee afleveringen, nu te zien bij Netflix, ontmoeten we Saul (Bob Odenkirk), die nog werkt onder zijn eigen naam James McGill, in een tijdperk dat er nog opklapbare mobiele telefoontjes zijn en er nog wordt gebeld met grote, lompe vaste telefoons met drukknoppen. Rondrijdend door Albuquerque in een gammele bak zien we de advocaat, die slechts pro-deozaken afhandelt, op het dieptepunt van zijn carrière. Rechtszaken mislukken, hij draagt foute maatpakken, en houdt kantoor in een achterkamertje in een nagelsalon waar zijn bureau tegen de verwarmingsketel aan staat geplakt. Wanneer hij een pleidooi moet voorbereiden, staat hij in het toilet voor zich uit te oreren. Een loser dus, die wanhopig probeert om klanten te winnen.

In de eerste aflevering zien we hoe Saul een stel probeert te overtuigen hem als advocaat in te huren. We zijn meteen getuige van de manipulatieve kanten van McGill, een eigenschap die hij, zoals de kijkers van Breaking Bad weten, zal verfijnen als hij uiteindelijk volledig het criminele pad gaat bewandelen.

Het echtpaar zit met Saul in het café. De man wordt ervan verdacht meer dan een miljoen te hebben verduisterd. “Ik denk dat ik schuldig lijk als ik een advocaat inschakel”, zegt de man op een nogal benepen toon. Saul probeert de potentiële cliënt over te halen met het volgende betoog: “Gearresteerd worden, dát zorgt ervoor dat mensen schuldig lijken. Zelfs de onschuldige mensen worden elke dag gearresteerd. Dan komen ze in een kleine ruimte terecht met een rechercheur die doet alsof hij hun beste vriend is (…) En dan ‘boem!’, ineens gaat het toch mis. Dat is het moment dat je iemand aan jouw kant wil hebben. Advocaten zijn als zorgverzekeringen. Hopelijk heb je er geen nodig, maar, man, wat als je er géén hebt?”

Zijn monoloog heeft helaas geen impact, het stel taait af, Saul gefrustreerd achterlatend.

In de scènes die daarna volgen, zien we hoe Saul de eerste voorzichtige stappen zet op het foute pad. Hij probeert via een vuile truc alsnog het weggelopen stel voor zich te winnen. Verder wil hij zijn oudere broer Chuck (Michael McKean), die als partner van een sjieke advocatenpraktijk door de mede-eigenaren wordt uitgeknepen, voor allerlei onheil te behoeden. Maar helaas, niets lukt.

Opvallend is dat Better Call Saul, wederom een bedenksel van Vince Gilligan (Breaking Bad) en Peter Gould, al meteen vanaf de eerste aflevering een eigen signatuur heeft. De lege, troosteloze omgeving van Albuquerque doet uiteraard aan Breaking Bad denken. Tegelijkertijd doet de zwarte humor en het hoge gehalte aan half gemankeerde personages ook sterk denken aan de film en tv-serie Fargo.

En het subtiele camerawerk, waarbij de sulligheid van Saul vaak extra wordt geaccentueerd, versterkt het absurdisme dat uit bijna iedere scène spreekt.

Het zal de komende weken interessant worden hoe Saul zich van een good guy in een slechterik ontwikkelt. Is hij, net als Walter White, het type dat ook gaat genieten van zijn criminele, corrupte praktijken? Of blijft hij wanhopig om zich heen grijpen naar de strohalmen van het geciviliseerde bestaan, wetend dat hij uiteindelijk toch in het moeras wegzakt?

Wat vinden de andere media?

Ook internationaal is er veel lof voor de eerste afleveringen - de recensenten mochten er vooraf drie zien - van Better Call Saul. Op recensieverzamelsite Rotten Tomatoes is de serie 100 procent vers, wat betekent dat er geen negatieve recensies zijn. Op het soortgelijke Metacritic, waar er sprake is van een gewogen cijfer op basis van alle verzamelde recensies, heeft Better Call Saul momenteel een 78 (van de 100).

Gedurfde uitspraken van het tijdschrift Esquire bijvoorbeeld: Better Call Saul begint pas en is nu al beter dan Breaking Bad.

“I’ll just say it: The first few episodes that I saw are better than Breaking Bad. They are smarter. They are sharper. I have never seen a prequel handled so cleverly.”

Website The Verge gaat iets minder ver, maar vindt in ieder geval de eerste aflevering beter dan die van Breaking Bad. Want vergelijkingen met de moederserie zijn toch onvermijdelijk:

“And it’s evident just how much everyone loves working together, and how much they’ve grown. There are moments in Better Call Saul that could go head to head with anything on Breaking Bad…”

Misschien nog te vroeg om te beantwoorden, maar veel recensenten stellen zich al wel de vraag: is Better Call Saul goed genoeg om op zichzelf te staan, of moet en gaat de serie constant het handje van haar moeder vasthouden? Kleine en iets grotere verwijzingen naar de wereld van Breaking Bad waren immers al in de eerste aflevering te zien.

Jazeker, schrijft de New York Times:

“Better Call Saul” is better than good: It’s delightful — in a brutal, darkly comic way, of course. (…) Fans of Walter White have a leg up on the outcome, but there is so much to this offshoot that viewers who have never seen “Breaking Bad” won’t feel left out.”

Dat vindt ook de Chicago Sun-Times: er is genoeg nostalgie voor fans van Breaking Bad, maar de serie kan het ook prima alleen af.

De minder enthousiaste recensies zijn niet per se heel negatief. De recensenten in kwestie uiten meer hun twijfels. Zoals die van Variety:

“In short, “Better Call Saul” requires a certain leap of faith, trusting that Gilligan and Gould – having so excelled in delivering unexpected twists and surprises on the first show – can gradually build this into a more compelling and fully realized concept. In the early going, they display a deft touch at slowly peeling back layers on the characters, if perhaps a bit too assiduously to as yet establish “Saul” as anything approaching the sort of addictive experience its predecessor became.”

Maar zoals de San Francisco Chronicle eveneens in een iets minder juichende recensie schrijft: geef Better Call Saul nog niet meteen op.

Aflevering 2 >