Zes dingen die je moet weten over de duistere praktijken bij HSBC

Foto EPA

Belastingontduiking, het verbergen van bezit en onderdak bieden aan crimineel geld. De Zwitserse tak van de Britse bank HSBC zou haar klanten jarenlang hebben geholpen met het allerlei duistere praktijken. Maar wat deed HSBC nou precies en voor wie? Zes dingen die je moet weten.

1. Wat is er aan de hand?
De bestuurders van HSBC zullen vanmorgen met enige tegenzin de krant hebben opengevouwen. Tientallen dagbladen van over de hele wereld pakten namelijk uitgebreid uit met het nieuws dat de Britse bank in Zwitserland rijke klanten heeft geholpen met het witwassen van geld. Het concern – en zijn klanten – maakten daarbij dankbaar gebruik van het Zwitserse bankgeheim. Dat stelt rekeninghouders in staat anoniem geld te stallen, zonder dat de belastingdienst in hun eigen land van dat bezit op de hoogte is.

2. Maar het doorgeven van spaargeld is toch vooral een zaak van de rekeninghouder zelf?
Dat klopt. Maar volgens de kranten en televisiezenders heeft HSBC belastingontduiking niet alleen door de vingers gezien, maar ook nadrukkelijk onder de aandacht van klanten gebracht.

Een voorbeeld: wanneer een klant geregeld wordt gebeld door een Zwitserse bankier dan begint dat naar verloop van tijd op te vallen. HSBC raadde klanten daarom aan een schuilnaam te gebruiken. De bank kon zo een secretaresse van de rekeninghouder opbellen, vragen naar ‘mr. Black’ en op die manier onopvallend met de klant in contact komen.

Bekijk ook de reportage die de BBC over het HSBC-lek maakte:

3. Zwitserse banken en belastingontduiking, dat is toch niet nieuw?
Nee, maar de hoeveelheid bewijs voor die aanklacht wel. De betrokken media – allemaal lid van een consortium voor onderzoeksjournalistiek – kregen namelijk gegevens van meer dan dertigduizend Zwitserse rekeningen in handen. Daar stond in totaal zo’n 120 miljard dollar (106 miljard euro). Nooit eerder lekten er zo veel Zwitserse bankgegevens uit.

Hoeveel geld overheden door de constructies van HSBC hebben misgelopen, is niet duidelijk. Wel stellen de onderzoekers van onder meer The Guardian, Le Monde en de BBC dat vrijwel alle landen ter wereld in mindere of meerdere mate het slachtoffer zijn. Ruim 650 van de betrokken rekeningen waren bijvoorbeeld van Nederlanders.

4. Zijn er namen en rugnummers?
Ja, met dien verstande dat niet iedereen met een Zwitserse bankrekening ook automatisch een belastingontduiker is. Zo meldt The Guardian het verhaal van een Finse lerares, die zo’n rekening alleen maar aanhield om geld van haar man af te schermen.

Veel topsporters, politici en andere beroemdheden blijken eveneens een rekening bij HSBC te hebben. Voorbeelden daarvan zijn autocoureur Michael Schumacher, zangers Phil Collins en David Bowie en acteur John Malkovich. Maar ook koning Mohammed VI van Marokko en koning Abdullah II van Jordanië.

Onder de klanten van de Zwitserse tak van HSBC zitten overigens ook rijkaards van bedenkelijk allooi. Zo opende de bank zonder morren rekeningen voor drugsdealers, corrupte politici en voortvluchtige criminelen. Tot die laatste groep behoort bijvoorbeeld een veroordeelde Libisch-Belgische handelaar in bloeddiamanten. Zij konden allen bij HSBC hun geld veilig stallen.

5. Hoe kan het eigenlijk dat die zorgvuldig beschermde bankgegevens uitlekken?
De kiem voor dit enorme lek werd gelegd in 2007 door een computertechneut van de Zwitserse bedrijfstak, Hervé Falciani. Hij stal de persoonsgegevens en vluchtte vervolgens naar Frankrijk, waar hij alsnog werd aangehouden. Via Falciani kwamen de bankgegevens in handen van de Franse overheid, die de informatie met tal van andere landen deelde.

Die stap opende voor verscheidene overheden de deur om alsnog een stevige naheffing te sturen naar burgers met een Zwitserse bankrekening. Het gaat om honderden miljoenen euro’s aan belastinggeld. Voor Nederland was de opbrengst met 2 miljoen euro echter beperkt, zo blijkt uit onderzoek van Trouw.

6. Wat zegt HSBC zelf over de beschuldigingen?
Vooral dat het een zaak uit het verleden is. HSBC erkent dat er in het verleden fouten zijn gemaakt bij de Zwitserse tak van het bedrijf, maar wijst er ook op dat de afdeling ten tijde van die missers net was overgenomen. Het toezicht bij de pas aangeschafte dochter was daardoor “significant minder goed”.

Sindsdien heeft de afdeling echter “een radicale transformatie” ondergaan, zo bezweert de bank in een reactie. Zo heeft de bank alle klanten die niet aan de “HSBC-standaarden” voldeden er naar eigen zeggen inmiddels uitgewerkt.