Tsipras wil af van ‘wrede’ en ‘barbaarse’ bezuinigingspolitiek

Nieuwe regering wil flexibiliteit van Brussel om faillissement te voorkomen.

De Griekse premier Alexis Tsipras spreekt het parlement toe in Athene. Foto Aris Messinis/AFP

De Griekse regering vraagt Europa om flexibel te zijn. Het land wil een overgangsregeling om te voorkomen dat het land failliet gaat terwijl de komende maanden wordt onderhandeld over een nieuw akkoord met de EU. Intussen maakt de nieuwe regering een einde aan wat premier Tsipras gisteravond ‘wrede’ en ‘barbaarse’ bezuinigingspolitiek noemde.

De premier presenteerde het parlement de plannen van zijn regering. Daarnaar werd binnen en buiten Griekenland reikhalzend uitgekeken. Gehoopt werd op verrassingen en creatieve oplossingen om de patstelling te doorbreken die in de EU is ontstaan sinds de Griekse verkiezingen.

In grote lijnen waren de beloften die Tsipras opsomde gelijk aan het verkiezingsprogramma van zijn partij Syriza. Het belangrijkste is een direct einde aan het lenen van geld, waardoor de staatsschuld groeit, in ruil voor bezuinigingen en hervormingen.

De politieke spanningen door de machtswisseling in Griekenland doen bijna vergeten dat het land al bijna zover was. Op 7,2 miljard na is de beloofde 240 miljard overgemaakt en is het leeuwendeel van de hervormingen en bezuinigingen doorgevoerd.

Trojkarapport

Het wachten was op een laatste positief trojkarapport gevolgd door de laatste overboeking. Daarna zou een lichter regime ingaan, waarbij Griekenland weer zou proberen zelf geld te lenen op de financiële markten. Indien nodig zou het kunnen terugvallen op een voorzorgskrediet, een financieel vangnet van de andere eurolanden en het IMF in ruil voor prudent beleid en toezicht.

Dat positieve rapport kwam er niet. De regering-Samaras treuzelde, omdat ze bang was dat nog een ronde bezuinigingen en hervormingen tot vervroegde verkiezingen zou leiden en Syriza die zou winnen. Samaras vroeg de trojka coulant te zijn om politieke redenen, maar daar werkten IMF en de Europese Centrale Bank (ECB) niet aan mee. Dit leidde tot vervroegde verkiezingen, zónder voltooiing van de afspraken uit het akkoord, dat tot eind februari werd verlengd. In de ogen van IMF, ECB en veel regeringen in de EU een combinatie van twee scenario’s die ze beide liever hadden voorkomen.

De nieuwe premier sloot gisteravond een verlenging van het bestaande akkoord categorisch uit. „Je kunt niet om een verlenging vragen van iets wat verkeerd en destructief is”, zei Tsipras. Tegelijk verweet hij de vorige regering dat die geen verdere verlenging had geregeld.

De lange lijst maatregelen die Tsipras opsomde, bij vlagen emotioneel en onder luid applaus van parlementariërs, bevatte onder meer het binnen twee jaar terugbrengen van het minimumloon naar het niveau van voor de crisis (751 euro per maand). Gepensioneerden krijgen hun dertiende maand weer en de belastingvrije voet gaat van 5.000 terug naar 12.000 euro. De gehate belasting op onroerend goed wordt geschrapt en vervangen door een belasting op de grootste en duurste huizen.

Regeringsvliegtuig

Daarnaast gaat de regering tv-frequenties veilen die nu nog gratis worden gebruikt en keihard optreden tegen belastingontduiking. Ook worden onderzoeken ingesteld naar rijke Grieken. Tal van privatiseringsdeals worden bevroren en de immuniteit voor vervolging opgeheven van mensen die bij het privatiseringsfonds werken. Een deel van het wagenpark van de regering en het parlement wordt verkocht, evenals een regeringsvliegtuig.

De verhoging van de uitgaven moet worden betaald door het overschot op de begroting te verlagen.

De regering-Tsipras vindt dat begrotingsevenwicht of een veel kleiner primair overschot (rentebetalingen buiten beschouwing gelaten) ook genoeg moet zijn. Aflossen heeft op dit moment geen prioriteit, is de redenering. Het is belangrijker de economie te stimuleren met overheidsuitgaven en mensen in nood te helpen, met onder meer gratis elektriciteit. Dat betekent concreet dat IMF, ECB en de eurolanden zouden moeten accepteren dat leningen langzamer worden afgelost.

Een oude discussie herhaalt zich. Structurele hervormingen zijn de beste wijze om gezond te worden. De kost gaat voor de baat uit. Tot dusver kozen de geldschieters voor een streng en moeilijk uitvoerbaar regime van bezuinigen en hervormen tegelijk, met een zeer gemengd resultaat.

Mogelijk is de tijd rijp voor een radicale hervormingsagenda zonder bezuinigingen. Maar dan moet Tsipras eerst het vertrouwen winnen dat hij een kundige regering leidt die zich aan afspraken houdt.