Ssst, je televisie luistert mee. Net als in 1984

Samsung, de grootste tv-producent ter wereld, waarschuwt gebruikers expliciet dat je via de televisie in je huiskamer afgeluisterd kan worden.

“Het telescherm ontving en verzond tegelijkertijd. Elk geluid dat Winston maakte, boven het niveau van heel zacht gefluister, werd opgepikt door het telescherm en zolang hij in het zicht bleef van de metalen plaat kon hij gezien en gehoord worden.”

Komt dat bekend voor?

Het is een fragment uit het boek 1984 van George Orwell. Het dook afgelopen weekend weer op in een commentaar op de gebruiksvoorwaarden van een Samsung smart tv. Samsung had net zo goed de gebruiksaanwijzing voor Orwells telescherm kunnen kopiëren:

“Weest u zich ervan bewust dat, als de door u gesproken woorden ook persoonlijke gegevens of gevoelige informatie bevatten, deze gegevens via uw gebruik van Spraakherkenning ook worden vastgelegd en naar een derde worden verzonden.”

Niet dat je elkaar iets zinnigs zegt, maar toch

De schermen van de grootste tv-fabrikant ter wereld beschikken over ogen en oren die de afstandsbediening vervangen. Zo kun je via spraakcommando’s van zender wisselen of het volume zachter zetten. Hetzelfde kan met gebaren: daarom zit er een camera op smart tv’s (niet alleen die van Samsung). De waarschuwing geldt voor de microfoon: die luistert continu mee. Niet dat er in het gemiddelde gezin veel zinnigs wordt gezegd als de tv aan staat, maar toch… je wilt niet dat iemand anders meeluistert.

Een medewerker van privacyorganisatie Electronic Frontier Foundation legde de link naar Orwell, kreeg 15.000 retweets en werd opgepikt door Amerikaanse techsites.

Is de tv echt een creepy luistervink, zoals techsite Techcrunch concludeert? Of een Orwelliaanse nachtmerrie, in de woorden van The Verge? Even gecheckt bij Samsung: de privacyvoorwaarden zijn niet veranderd, ze zijn alleen duidelijker opgeschreven. Creepy of niet, het is prijzenswaardig dat Samsung nog eens expliciet vermeldt dat je in je eigen huis op je woorden moet letten – dat zouden meer fabrikanten moeten doen.

‘Hello TV’, dat scheelt weer 2 calorieën

Dit is 1984 anno 2015: we omringen onszelf vrijwillig met afluisterapparatuur. Spraakherkenning zit in tv’s, maar ook in smartphones en pc’s (Apple Siri, Google Now, Microsoft Cortana), spelcomputers (Xbox One) en een alwetend apparaat als de Amazon Echo. Die wacht geduldig af tot je ‘Alexa’ roept en is ondertussen getuige van elke gezinskibbel. De techindustrie prijst spraakherkenning aan als een superieure (want minder inspannende) manier van interactie: je hoeft geen 2 calorieën meer te verspillen aan het optillen van de afstandsbediening. Roep ‘Hello TV’ en blaf een commando als ‘Channel Up’.  Handig? Welnee. Maar mooi dat het kan.

Door fysieke knoppen te omzeilen verliezen we letterlijk grip op de apparaten om ons heen. Je haalt een (hack-)gevoelige microfoon in huis en de controle verdwijnt uit beeld, naar de ‘achterkant’ waar kijkgegevens gecombineerd worden met data van onbenoemde third parties – denk aan sociale netwerken. Gegevens  kunnen volgens Samsung ook gedeeld worden met ‘gelieerde ondernemingen’. Wie, dat is onduidelijk.

Maak de smart tv weer dom

Samsung wil aanbevelingen doen voor gerelateerde programma’s. Zo ontstaat een kijkprofiel waar adverteerders wel oren naar hebben – niet voor niets ontwikkelt Samsung een eigen advertentieplatform.

PIA is an advertising area located in the Smart Hub, Samsung SmartTV’s home screen that all users have to visit in order to access SmartTV contents.

Philips kreeg al eens op zijn donder omdat het tv-kopers onvoldoende duidelijk maakte dat hun tv’s kijkgedrag verzamelen. Tv-fabrikanten waarschuwen nu van te voren dat de kijker bekeken wordt. Doe wat met die kennis. Het verschil tussen 2015 en 1984 is dat je ongewenste functies kunt weigeren. Een verstandig mens maakt die superieure smart tv weer ouderwets dom.

Marc Hijink is technologieredacteur Twitter: @MarcHijinkNRC