‘Ook veel niet-moslims zijn het gure rechtse klimaat zat’

Tweede Kamer

Vandaag presenteren twee ex-PvdA’ers hun nieuwe politieke beweging: ‘Denk’. „We schaffen de term ‘integratie’ af.”

Gaan jullie een moslimpartij beginnen? Sinds Tunahan Kuzu en Selcuk Öztürk in november vorig jaar met slaande deuren de PvdA-fractie verlieten vanwege het integratiebeleid, hebben ze die vraag talloze keren gekregen. „Als het een moslimpartij was geworden, hadden hier vandaag de straalwagens van CNN en BBC voor de deur gestaan.”

Maar nee dus. De beweging die Kuzu en Öztürk vandaag presenteren – en die ze ‘Denk’ hebben genoemd – is zelfs nadrukkelijk géén moslimpartij. Kuzu en Öztürk willen er zijn „voor alle Nederlanders”, zeggen ze. „Wij zijn een partij waar heel veel moslims zich prettig bij zullen voelen, maar ook veel niet-moslims die het gure, rechtse klimaat zat zijn.”

De kern van hun boodschap: weg met het in hun ogen contraproductieve integratiebeleid van dit kabinet. Hun beginselmanifest staat bol van de termen als ‘verdraagzaamheid’, ‘bruggen bouwen’ en ‘wederzijds begrip’. Het beeld dat bij hun vertrek uit de PvdA ontstond – twee conservatief-religieuze moslims met nauwe contacten in Ankara – willen Kuzu en Öztürk graag weerleggen.

Jullie willen het woord ‘integratie’ afschaffen. Hoe zie je dat voor je?

Kuzu: „Gewoon, stoppen met integratiebeleid. Er is inmiddels een generatie in Nederland opgegroeid die al geïntegreerd is en geaccepteerd wil worden. Er zijn méér mensen die geïntegreerde mensen moeten accepteren dan dat er mensen zijn die nog móéten integreren. Hoe zou iemand die hier is geboren, hier naar school is gegaan en hier werkt in godsnaam nóg verder moeten integreren?”

Jullie willen ook in iedere gemeente een ‘arbeidsmigratiemonument’.

Öztürk: „Zo’n monument, daar kunnen scholen en organisaties naartoe. Zolang mensen elkaars verleden niet kennen, kunnen ze ook geen begrip voor elkaar opbrengen in het heden. Er is een beeld ontstaan van gastarbeiders als zieke mensen die alleen maar geld kosten aan uitkeringen en zorg. Terwijl die mensen Nederland hebben helpen opbouwen.”

Met al die punten zal integratieminister Asscher, met wie jullie frontaal botsten, het helemaal eens zijn.

Öztürk: „Asscher zegt het allemaal heel mooi, maar hij stelt geen daden. Hij heeft 600 miljoen euro gekregen voor banenplannen, maar de werkloosheid onder niet-westerse allochtonen is nog altijd drie keer zo hoog als gemiddeld. Asschers beleid heeft gefaald, en daarom legt hij de schuld bij anderen. Dan zegt hij: de integratie lukt niet omdat Turkse organisaties dat verhinderen. Hij moet ophouden zondebokken te zoeken, maar naar zichzelf kijken.”

Maar er zíjn toch problemen met allochtonen?

Kuzu: „We ontkennen niet dat er problemen zijn. Maar we bestrijden de manier waarop die worden geprojecteerd op groepen. Wilders beschuldigt moslims van dingen waar ze niets mee te maken hebben. En journalisten gaan mee met het frame dat Wilders heeft gecreëerd.”

Öztürk: „Veel landen willen geen zaken doen met Nederland vanwege het politieke klimaat hier, veel hoogopgeleide allochtonen gaan weg. Als je dat bij elkaar optelt, kost Wilders onze samenleving meer dan de mensen die hij beschuldigt.

„Als we zo doorgaan, maken we onze economie kapot. We moeten terug naar het Nederland waarover mijn vader op vakantie in Turkije urenlang trots vertelde: we hebben vrijheden, we gaan tolerant met elkaar om, mensen komen bij ons thuis over de vloer.”

Bij jullie vertrek uit de PvdA kregen jullie juist het verwijt dat jullie je alleen maar richtten op de eigen groep: de Turkse Nederlanders.

Özturk loopt naar een weegschaal in de vensterbank: „Omdat er bij de PvdA alleen maar op de ene kant werd gedrukt, hebben we bewust op de andere kant gedrukt om de balans terug te krijgen. Dan krijg je die verwijten. Toen een Nederlands-Marokkaanse dame in Rotterdam een wijnbar begon, ging de hele PvdA erheen om haar te verdedigen. Terecht, overigens. Maar toen een paar straten verderop een jongedame geen stageplek kreeg vanwege haar hoofddoek, hebben wij bij tien PvdA-Kamerleden moeten zeuren voordat er schriftelijke vragen gesteld werden. De PvdA is meegegaan in het frame van Wilders.”

Een ander verwijt: jullie zouden aan cliëntelisme doen.

Kuzu: „Er heerst een dubbele moraal in de politiek. Wanneer Kamerleden opkomen voor de belangen van Limburg of Friesland, heet dat belangenbehartiging voor de regio en is het goed: applaus! Maar als ze opkomen voor een groep in onze samenleving die niet regiogebonden is, zoals Turkse Nederlanders, dan heet het ineens cliëntelisme. Kan iemand mij uitleggen waar de scheidslijn ligt? ”

Nog een voorstel uit jullie manifest: jullie willen een ‘racismeregister’. Hoe moeten we dat voor ons zien?

Öztürk: „Racisten mogen niet bij de overheid werken. Dus gaan we een register ontwikkelen dat wordt gekoppeld aan de Verklaring Omtrent het Gedrag. Je kunt een unit ontwikkelen bij de politie die screenshots maakt van racistische uitingen op sociale media, zoals de cyberpolitie nu al kinderlokkers op internet opspoort. Als iemand dan solliciteert bij de overheid, kun je zien wat hij allemaal heeft gezegd op Twitter en Facebook. Dan krijgt hij de baan niet. We zuiveren de overheid van racisten.”

Moet er dan een overheidsdienst komen die permanent bijhoudt wat mensen schrijven op sociale media?

Kuzu: „Het moet er niet op lijken dat we een politiestaat willen. We moeten dit idee nog verder uitwerken.”

Denken jullie werkelijk dat Denk veel stemmen gaat halen bij autochtone Nederlanders?

Kuzu: „Ja. Ik ben ervan overtuigd dat er heel veel autochtonen zijn die vinden dat Nederland rechtser, harder en ruwer is geworden.”

Öztürk leest een reactie op hun Facebookpagina voor: „Ik woon in Israël, maar ben stemgerechtigd. Mijn stem heb je bij de volgende verkiezingen. Had je niet gedacht, hè, van een Israëliër?”

Kuzu, lachend: „De reactie van die meneer krijgt 373 likes. Meer dan een gemiddelde post van Samsom.”