Merkel neemt leidersrol als verdediger van vrede in Europa

Als onderhandelaar zet Angela Merkel alles op alles nu de veiligheid op het hele Europese continent op het spel staat.

De spil in het complexe diplomatieke spel dat zich dezer dagen afspeelt rond de oorlog in Oekraïne, is onmiskenbaar Angela Merkel. Alles draait om de Duitse bondskanselier. Niet alleen is zij degene die, met de Franse president Hollande op sleeptouw, namens het Westen onderhandelt met president Poetin. Ondertussen moet ze ook voorkomen dat tussen de westerse landen bittere verdeeldheid ontstaat over de wenselijkheid van wapenleveranties aan Oekraïne: in de VS groeit de steun daarvoor, Merkel en veel andere Europese leiders willen er niets van weten.

Onder politieke hoogspanning, maar uiterlijk onbewogen, heeft Merkel de afgelopen dagen een diplomatieke marathon met hindernissen gelopen – die haar vandaag in Washington brengt voor een ontmoeting met president Obama. Met Hollande was ze donderdag in Kiev en vrijdag in Moskou. Zaterdag speelde ze een sleutelrol op de befaamde internationale veiligheidsconferentie in München, waar iedereen die ertoe doet met haar wilde spreken. Gisteren voerde ze met Hollande, Poetin en de Oekraïense president Porosjenko ook nog een gezamenlijk telefoongesprek over de crisis. En woensdag ontmoeten die vier elkaar voor nieuwe onderhandelingen in de Wit-Russische hoofdstad Minsk.

Politieke leidersrol Duitsland

De doorgaans uiterst voorzichtig opererende Merkel steekt haar nek uit met de hoofdrol die ze heeft opgeëist in deze crisis. Door Hollande erbij te betrekken verkleint ze de kans dat Europa uiteengespeeld wordt – en mocht de missie mislukken, dan staat ze niet alleen. De Bondsrepubliek, vanwege de geschiedenis lang beducht om een politieke leidersrol in de wereld te spelen, heeft die schroom nu laten varen.

In het openbaar zegt Merkel weinig over de inhoud van haar gesprekken. Maar het is net genoeg om de richting te zien waarin ze een oplossing wil zoeken uit de gevaarlijk escalerende situatie. De veiligheid op het hele Europese continent staat op het spel.

Op de bijeenkomst in München keken de deelnemers – vooraanstaande politici, militairen en buitenlandexperts – reikhalzend uit naar de toespraak die zij daar zaterdag zou houden. De avond ervoor had ze in Moskou vijf uur lang met Hollande en Poetin gesproken – taaie onderhandelingen, aldus de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung. Maar de volgende ochtend verscheen ze in München, zoals haar gewoonte is, stipt op tijd. Ze temperde de verwachtingen en zei dat onzeker is of het onverwachte Duits-Franse initiatief succes zal hebben – „maar we zijn het aan de Oekraïense bevolking verplicht om een poging te wagen”.