Lachenmann laat deurbellen virtuoos rinkelen

Wat de ZaterdagMatinee zo leuk maakt is de combinatie van hoog niveau en verrassende programmering. De editie rond het thema ‘virtuositeit’ begon met Capricci van Paganini en eindigde met Ligeti’s hondsmoeilijke en eveneens wispelturige Pianoconcert – verschillende stukken, geweldig vertolkt.

Tussendoor klonk onder meer On Jimmy Yancey (1973), Louis Andriessens swingende eerbetoon aan en liefdevolle vivisectie van de boogie-woogiepiano. De baslijnen slaan bij Andriessen steeds nét even uit het lood; en net als Yancey’s plaatopnames eindigt het heerlijke stuk plots met een vette lick.

Anthony Fiumara’s opdrachtcompostie I dreamed in the cities at night, een wereldpremière, was veruit het minst ‘virtuoze’ stuk. Fiumara neemt de kern en laat de rest weg. Zijn eerste strijkkwartet was kenmerkend helder en procesmatig van opzet, waarbij de dungeweven polyfonie van het prachtige langzame middendeel het meeste indruk maakte.

Helmut Lachenmanns Mouvement uit de jaren ’80 is juist een catalogus van extended techniques. Virtuositeit duidt hier op de juiste wijze van puffen, meppen en reutelen. En rinkelen, met deurbellen. Mouvement is een geniale stuiptrekking: pure, supergedetailleerde, energievretende muzikale activiteit, losgezongen van betekenisvolle inhoud. Gelukkig heeft Lachenmann gevoel voor humor en dramaturgie. Puntig en elastisch uitgevoerd door Ensemble Musikfabrik, met de dansende dirigent Peter Rundel aan het roer, ontsteeg het werk zijn complexiteit ruimschoots.