Lachend gaan we op de afgrond af

Douglas' leven leek af, maar hij blijkt terug bij af: zijn huwelijk strandt. Hij probeert het nog te redden, en wij voelen met hem mee. Want David Nicholls schrijft tegelijk plezierig én prikkelend.

Foto Kristofer Samuelsson

De mensen van wie Douglas het meest houdt, en onvoorwaardelijk, zijn klaar met hem. Zijn zoon Albie gaat het huis uit om te studeren, en zijn vrouw Connie kondigt aan dat ze dan waarschijnlijk ook haar man gaat verlaten. Voor hem is dat een volkomen verrassing.

Terwijl hij dacht dat zijn leven af was, blijkt hij terug bij af.

Op de eerste bladzijde van de roman Wij laat schrijver David Nicholls die bom zo barsten: midden in de nacht maakt Connie Douglas wakker, en zonder echt te luisteren stapt hij slaapdronken uit bed, over de hond heen, controleert alle ramen en deuren in huis en keert terug met de mededeling dat er geen probleem is. ‘Waar heb je het over?’ vraagt Connie. Hij: ‘Alles in orde. Geen inbrekers te zien.’ Zij: ‘Ik had het helemaal niet over inbrekers. Ik zei dat ik denk dat ons huwelijk zijn beste tijd heeft gehad.’

Nicholls pleast, met een lekker boek

Zo geeft Nicholls meteen zijn visitekaartje af: hij schrijft even pijnlijk als grappig. De Brit werd bekend met One Day (2009), over twee mensen die geliefden en ook weer ex-geliefden werden, en blijven twijfelen. Die roman vertelde het verhaal van hun leven op telkens dezelfde dag in het jaar, 15 juli, en dat twintig jaar lang. Het werd in 2011 verfilmd en er zijn wereldwijd 5 miljoen exemplaren van verkocht.

Zo’n ijzeren structuur heeft zijn nieuwe roman Wij ook. Hoofdpersoon en verteller Douglas probeert te redden wat er te redden valt aan zijn uiteenvallende gezin, door een laatste zomervakantie met z’n drieën te organiseren. Ze gaan op een grand tour langs alle Europese topmusea, het Louvre, Prado, Uffizi, Rijks. Zo voelt het boek ook een beetje als vakantie.

Nicholls deed er welbeschouwd alles aan om van Wij een good read te maken: een boek waarvan je een goede stapel kunt inslaan om het komende jaar aan al je jarige vrienden te geven.

Hij schrijft licht verteerbaar, soms een tikje voorspelbaar, met hier en daar een (goedgeplaatst) cliché. En met humor, in allerlei gedaanten en daarom voor vrijwel iedereen aanlokkelijk. De ene keer maakt verteller Douglas een ironisch grapje, dan weer is hij sarcastisch, met af en toe een typisch Brits understatement en soms regelrechte slapstick.

En Nicholls’ belangrijkste troef is dat Douglas zo enorm herkenbaar is. Hij is de grootste gemene deler van onze westerse wereld: als je hem niet bent, is er wel iemand zoals hij die je kent, of hij is de vader die jij (of je vriend) zomaar zou kunnen worden. Een levensecht sullige man, die liever denkt dan voelt – van de beroemde schilderijen wordt hij ongemakkelijk, want hij kan niet verklaren waarom ze hem raken, of juist niet raken. Hij heeft een kantoorbaan voor het geld, maar welke precies ben je halverwege het boek eigenlijk alweer vergeten. Hij is de inwisselbare standaardman, de norm.

Maar hij weet je ook te teasen

Die ieder-wat-wils-aanpak maakt dat Nicholls je precies krijgt waar hij je wil hebben: je voelt je op je gemak in het boek, wordt vertederd door de flashbacks naar de tijd dat de verliefdheid van Connie en Douglas net opbloeide, je voelt en denkt met Douglas mee en hoopt dat het goedkomt, terwijl je ook voelt dat Nicholls geen gemakkelijke oplossing gaat kiezen. Zijn verhaal blijft amuseren, maar wordt gaandeweg ook steeds méér dan alleen amusement. Plezieren en prikkelen, pleasen en teasen: Nicholls doet het allebei. Zoals Nick Hornby dat ook altijd doet, zoals Woody Allen in zijn beste films.

Want terwijl we ons vermaken met die good read, pluist Wij ook het doorsnee huwelijk, de doorsnee ouder en de doorsnee vader van tegenwoordig uit. Zo stelt Nicholls ondertussen wezenlijke vragen over de manier waarop wij ons alledaagse leven leiden, over de toekomst die we uitstippelen, de verwachtingen die we koesteren. Is een eeuwig huwelijk nog iets van deze tijd? En, zoals Douglas zich afvraagt: waar zijn ouders anders voor dan voor het vormen en kneden van een kind?

Zo staat Wij midden tussen een komedie en tragedie in, en Nicholls houdt de spanning over de ontknoping lang vast. Douglas koerst misschien wel op de afgrond van zijn leven af – en vrolijk lachend gaan wij allen met hem mee.