Kamp beperkt gaswinning Groningen voorlopig en stelt definitieve besluit uit

Van links naar rechts: commissaris van de Koning Max van den Berg, minister van Economische Zaken Henk Kamp, burgemeester Albert Rodenboog van Loppersum en burgemeester Peter den Oudsten van Groningen. ANP / Koen van Weel

Het kabinet beperkt de gaswinning in Groningen tot 1 juli tot 16,5 miljard kuub gas. Daarna wordt beslist of de gaskraan nog verder dicht moet of dat een eerder besluit over de hoeveelheid gas overeind blijft.

Dat besluit hangt af van een nieuw onderzoek, uitgevoerd door Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Eerder werd besloten dat dit jaar niet meer dan 39,4 miljard kuub gas mag worden gewonnen, in plaats van 42,5 miljard kuub.

Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) heeft dit zojuist bekendgemaakt op een speciaal ingelaste persconferentie over de veiligheid en leefbaarheid van Groningen. Daar presenteerde hij maatregelen die de schade van aardbevingen door aardgaswinning moeten beperken. Kamp maakte afspraken met de provincie Groningen en verschillende gemeenten (tot nu toe negen, maar daar zijn er twee aan toegevoegd: Hoogezand Sappemeer en Menterwolde).

Het is mogelijk dat er in juli wordt besloten tot een hoeveelheid van 35 miljard kuub, zei de minister. Dat is het niveau van de ‘leveringszekerheid’: de hoeveelheid die in elk geval nodig is om aan de verplichtingen te voldoen. Dat zou ongeveer 1 miljard euro kosten. Na 1 januari komt er wellicht een andere systematiek in beeld, waarbij het gemiddeld om 30 miljard kuub per jaar zou kunnen gaan.

Kamp stelt het besluit over gaswinning hiermee in feite uit, zegt onze correspondent Wubby Luyendijk:

“Vanuit de oppositie klinkt het verwijt dat Kamp een besluit uitstelt tot na de Provinciale Statenverkiezingen. Groningers zeggen dat ze willen weten waar ze dit jaar aan toe zijn. De burgemeester van Loppersum, Albert Rodenboog, is bovendien bang dat er nieuwe bevingen komen als de kraan een tijdje wordt dichtgedraaid en dan weer open. Zijn ervaring is, ook al is dat niet wetenschappelijk bewezen, dat bevingen ontstaan door dat ‘pieken’ en dat het daarom beter is stabiel en egaal te produceren.”

Andere maatregelen

Woningen in Groningen worden voortaan “aardbevingsbestendig” gebouwd. Bewoners krijgen een vergoeding voor de kosten die ze daarvoor moeten maken. Er komt een regeling waardedaling voor eventuele compensatie bij verkoop en een nieuw fonds voor huizenbezitters met achterstallig onderhoud. Ook worden dit jaar 11.000 woningen gecontroleerd om te kijken of ze versterkt moeten worden. Er wordt vijftig miljoen beschikbaar gemaakt voor het versterken van publieke gebouwen, bovenop de 1,2 miljard die eerder beschikbaar werd gesteld voor het versterken van infrastructuur en regionale economie.

Ook wordt er een nieuwe overheidsdienst opgericht, de Nationaal Coördinator Groningen, die ervoor moet zorgen dat de operatie in het aardbevingsgebied in Groningen goed verloopt. Verschillende ministeries, gemeenten en de provincie dragen bij aan de dienst, die wordt opgericht voor minstens vijf jaar.

Wat doet dit met de schatkist?

Door te kiezen voor een voorlopige reductie van de productie hoeft het kabinet nu nog geen rekening te houden met effecten voor de lopende rijksbegroting. Die zijn immers pas te overzien bij de definitieve aanpassing van de productie over het gehele jaar, wat op 1 juli wordt beslist, zegt onze financieel-politiek redacteur Philip de Witt Wijnen:

“Voor 2015 rekende het ministerie van Financiën aanvankelijk op 9,1 miljard aan totale gasbaten, waarvan driekwart uit de Groningse gasvelden afkomstig is. Met het eerdere besluit van minister Kamp, in december, om de gaskraan dit jaar dicht te draaien van 42,5 miljard tot 39,4 miljard kuub, kreeg de schatkist een eerste tegenvaller van 700 miljoen voor de kiezen.

“Daar komt, op papier, nu dus ruim hetzelfde bedrag bij. Nu wordt de gaskraan voorlopig met 3,2 miljard kuub teruggedraaid. Grosso modo betekent elke miljard kuub minder productie zo’n 225 miljoen euro minder gasbaten. Ergo: 720 miljoen minder inkomsten voor de schatkist.

“Mocht het kabinet over vijf maanden besluiten om de gasproductie ook voor de rest van het jaar lager te houden om uiteindelijk op 35 miljard kuub voor het gehele jaar uit te komen, zoals Kamp vanmiddag aangaf, dan zal de financiële schade kunnen oplopen tot 1,7 miljard. Dan zal minister Dijsselbloem van Financiën wél tot aanpassing van zijn lopende en komende begrotingen moeten komen. Nu staan daar vermoedelijk ook meevallers tegenover – de economie trekt aan, de werkloosheid daalt – maar die waren juist bedoeld en hard nodig voor de door alle politieke partijen zo vurig gewenste belastinghervormingen.”

Reacties op de maatregelen van Kamp

Ike Teuling, woordvoerder Energie bij Milieudefensie, zegt tegen persdienst ANP:

“Milieudefensie vindt dat Kamp een laffe truc uithaalt door het gasjaar in tweeën te knippen. Het is een gemiste kans dat er niet ook extra maatregelen worden genomen om de gasconsumptie te verminderen. De echte beslissing valt nu pas na de belangrijke Provinciale Statenverkiezingen en er is geen enkele garantie dat de gaswinning in de tweede helft van 2015 niet extra hard wordt opgeschroefd.”

Albert Rodenboog, burgemeester van Loppersum:

“Ons vertrouwen in een verantwoorde gaswinning is tot nu toe niet hersteld. Deze maatregelen zijn een belangrijke stap, maar veel van de maatregelen zijn ook gewoon nodig. Om het vertrouwen van de Groningers terug te winnen is meer nodig dan dit aanvullende akkoord en een nationaal coördinator. Maatregelen zijn alleen maar effectief als die gepaard gaan met een betekenisvolle verlaging van de gaswinning.”

Stientje van Veldhoven, Tweede Kamerlid D66:

Twitter avatar SvVeldhoven Stientje v Veldhoven Blij met extra aandacht voor verstevigen huizen. Maar waarom stelt kabinet echte besluit om veiligheid #Groningen voorop te zetten uit? #gas

Liesbeth van Tongeren, Tweede Kamerlid GroenLinks:

Twitter avatar GroenLiesbeth Liesbeth v Tongeren Kamp gaat dus niks veranderen aan zijn #gasbesluit, gaat meer onderzoeken en opnieuw een besluit voor zich uitschuiven. Tot na PS verkiezing

Max van den Berg, commissaris van de Koning in Groningen:

“Het gevoel dat er meer moet gebeuren, heerst massaal onder de Groningers. Onder de inwoners ontstaat het beeld dat de schatkist momenteel boven hun veiligheid gaat. Dat de minister overweegt de gaskraan verder dicht te draaien, sluit beter aan op het herstel van vertrouwen.”

Veel meer klachten over afhandeling schade

Het aantal klachten over de afhandeling van aardbevingsschade is vorig jaar bijna verdriedubbeld. Kwamen er in 2013 bij de Onafhankelijke Raadsman Gaswinning 116 meldingen binnen, in 2014 liep dat aantal op tot 315, stelt ‘raadsman gaswinning’ Leendert Klaassen in zijn jaarrapportage, die hij vandaag heeft aangeboden aan Kamp.

De slachtoffers van aardbevingsschade klagen over een slechte communicatie met de NAM, verantwoordelijk voor de gaswinning, meldt persbureau ANP. Bovendien zijn zij niet te spreken over de voortvarendheid waarmee hun claims worden opgepakt en afgehandeld. Vier op de tien gedupeerden klagen daarover. Volgens Klaassen is er vorig jaar een flink aantal complexe, langlopende zaken ontstaan. Door de impasse in de afhandeling zijn de verstandhoudingen verstoord.

De klachten zorgen blijkens het rapport in sommige gevallen voor psychosociale druk, stress en gevoelens van onmacht bij de melders. Veelgenoemde ergernissen zijn een onvoldoende empathische bejegening bij het uiten van klachten en het stellen van vragen, en het niet-reageren op e-mails en telefoontjes. Verder is het intrekken van eerder gedane toezeggingen een steen des aanstoots. Klaassen zegt dat de “technische houding” van de NAM bij de schadeafhandeling leidt tot ongenoegen.

“De schadeafhandelaars en taxateurs doen hun best, maar ze bekijken de problemen met te weinig gevoel voor de omstandigheden. Dat moet beter.”

Lees hier de Kamerbrief over de maatregelen van minister Kamp.

Lees in NRC Weekend ‘Groningen ‘ingrijpend’ op de schop’ (€) en ‘De Groningers lopen gevaar en ons land wordt vernield’ (€), een interview met Lambert de Bont, bestuurslid van de Groninger Bodem Beweging