‘Je IQ daalt elke keer als je je mail checkt’

Dat stond afgelopen donderdag in een interview met Daniel Levitin in de Volkskrant.

Illustratie Jet Peters

De aanleiding

Ons brein is overbelast, daarom kunnen we ons zo slecht concentreren. In de Volkskrant van afgelopen donderdag stond een interview met de Amerikaanse neurowetenschapper Daniel Levitin. De vertaling van zijn populair-wetenschappelijke boek Een opgeruimde geest kwam onlangs uit. Het interview gaat onder meer over multitasken. Dat is inefficiënt en doodvermoeiend, zegt Levitin. En dan doet hij een opmerkelijke uitspraak: „Wist je dat je IQ daalt elke keer als je je mail checkt?” Wij checken of dit klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Levitin mailt dat hij waarschijnlijk verkeerd gequoot is. „En juist de details zijn hier belangrijk.” Het verlaagt namelijk alleen je effectieve IQ. „Big difference.” En, vult hij aan, het gaat niet om het checken van je e-mail, maar om de wetenschap dat er ongelezen e-mail in je inbox staat.

In zijn boek noemt hij de daling van IQ ook: „Uit (...) onderzoek bleek dat de wetenschap dat er een ongelezen e-mail in je inbox zit terwijl je je probeert te concentreren op je werk, je effectieve IQ met tien punten kan reduceren.” De bron: een onderzoek van de Brit Glenn Wilson.

Maar for the record, verkeerd gequoot is hij niet. Op ons verzoek heeft de auteur van het interview de geluidsband nog eens teruggeluisterd: „Hij zegt toch echt: ‘did you know that your IQ drops with ten points every time you check your e-mail?’”, mailt ze.

En, klopt het?

Eerst maar even goed naar het onderzoek van Glenn Wilson kijken. Op Wilsons website staat een ietwat geïrriteerd document over het onderzoek. Wilson zette het online, omdat zo veel verkeerde interpretaties in de media terecht zijn gekomen. Die wil hij voor eens en voor altijd de wereld uit hebben.

Om te beginnen is het onderzoek nooit in een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd. Wilson deed het in opdracht van het pr-bureau van Hewlett-Packard (HP). Het was een klein onderzoek, met 8 proefpersonen, bedoeld als aanvulling op een vragenlijstonderzoek met 1.000 proefpersonen. Acht medewerkers van het pr-bureau deden twee keer een IQ-test. Een keer zonder afleiding en nog een keer terwijl er telefoons afgingen en e-mails binnenkwamen. De resultaten lieten „duidelijk zien” dat de afleiding zorgde voor een lagere score op de IQ-test, gemiddeld zo’n 10 punten lager.

Over die verlaging wil Wilson ook dit nog kwijt: „Het onderzoek is in de media vergeleken met de effecten van marihuana op het IQ. Dat is twijfelachtig omdat het effect dat ik hier beschrijf vrijwel zeker tijdelijk is, en dat is IQ-daling door marihuana waarschijnlijk niet.”

Levitin heeft de conclusies van Wilson in zijn boek op zich correct weergegeven. Al hecht hij wel heel veel waarde aan dit kleine, ongepubliceerde onderzoek. Ook is de term ‘effectief IQ’ wat vaag. Het komt erop neer dat je tijdens momenten van afleiding niet je volledige capaciteit benut voor je taak. Van permanente IQ-daling is geen sprake. Al die nuances zijn in de Volkskrant weggevallen.

Ander onderzoek over afleiding in relatie tot (effectief) IQ dan het onderzoek in opdracht van HP hebben we niet kunnen vinden. Gelukkig is er wel meer onderzoek gedaan naar wat afleiding doet met je concentratie en in het verlengde daarvan je prestaties. Niet geheel verrassend concluderen veel onderzoekers dat afleiding niet goed is voor je concentratie. Twee dingen tegelijk doen maakt dat je allebei die dingen net iets minder goed doet dan wanneer alle aandacht naar één ding gaat. Levitin is niet niet de enige die multitasken als mythe bestempelt. Maar er is ook onderzoek dat laat zien dat je jezelf (onbewust) kunt trainen om beter om te gaan met afleiding.

Conclusie

Levitins bewering over dit onderwerp is in zijn boek veel genuanceerder dan tegenover de Volkskrant. Levitins bron is echter twijfelachtig. Wel is er veel ander onderzoek dat de algemene stelling van Levitin onderschrijft: multitasken is een mythe. Hoe dan ook, de bewering dat je IQ daalt elke keer als je je e-mail checkt is grotendeels onwaar.