Duitsland schuwt gelukkig de politieke leidersrol niet meer

Europa mag zich gelukkig prijzen dat het belangrijkste land op het continent een ervaren en verstandige leider heeft, nu zich de gevaarlijkste crisis in decennia afspeelt. Angela Merkel is vaak verweten dat ze te aarzelend is. Maar nu de oorlog in Oekraïne ernstig uit de hand dreigt te lopen tot een nog veel groter conflict , heeft de bondskanselier krachtig de leiding genomen bij de diplomatieke pogingen dat gevaar af te wenden. En dan te bedenken dat velen bij het begin van de Oekraïne-crisis verwachtten, mogelijk ook in het Kremlin, dat Duitsland als eerste slappe knieën zou krijgen.

Op de veiligheidsconferentie in München erkende Merkel zaterdag dat de kansen op succes niet groot zijn. Desondanks zet ze zich dezer dagen volledig in voor het vinden van een oplossing: afgelopen donderdag in Kiev, vrijdag in Moskou, zaterdag in München, vandaag in Washington en Ottawa, woensdag in Minsk en donderdag in Brussel met haar collega’s van de Europese Unie.

Het herenigde Duitsland is er lang voor teruggedeinsd om in zaken van oorlog en vrede een leidende rol te spelen. En op goede gronden. Duitsland is groot en machtig, maar de geschiedenis van de twintigste eeuw heeft velen beducht gemaakt, ook in Duitsland zelf, voor een uitgesproken leidersrol van Berlijn in de internationale politiek. Daarom was het binnen de Europese Unie altijd zo belangrijk voor Duitsland om samen op te trekken met Frankrijk.

Nu staat er zo veel op het spel, voor de veiligheid in heel Europa, dat Merkel terecht in actie is gekomen. Er is geen alternatief voor Duits leiderschap. De bondskanselier is wel zo wijs geweest Frankrijk een prominente rol in haar bliksemdiplomatie te gunnen. En om nauw te overleggen met haar bondgenoten aan beide zijden van de Atlantische Oceaan. Verdeeldheid in het westerse kamp zou de toch al bescheiden de kansen op succes verder ondergraven.

Des te pijnlijker is het dat twee Amerikaanse senatoren het dit weekeinde nodig vonden keihard de aanval in te zetten op Merkel – de enige leider die wellicht nog een manier kan vinden het geweld in Oekraïne te bezweren. In de Verenigde Staten wordt luid gepleit voor levering van (defensieve) wapens aan de Oekraïense leger. Merkel vreest dat de situatie verder kan escaleren en is tegen. Dit is een dilemma, waarover verstandige mensen van mening kunnen verschillen. Maar de kanselier verwijten dat ze de Oekraïense bevolking in de steek laat, dat ze ongevoelig is voor de doden die in Oekraïne vallen en dat ze tegenover Poetin een ‘appeasement’-politiek bedrijft, zoals de senatoren Graham en McCain doen, is niet alleen onjuist en onheus, het is ook – en dat is erger – contraproductief.