Chinezen moeten aan de aardappel, al is het met lange tanden

Aardappels zijn volgens de Chinese leiders een goed alternatief voor rijst en tarwe om de groeiende bevolking van goede voeding te voorzien.

Handelaren verdelen aardappels op het distributiecentrum Xinfadi bij Beijing. Foto Adrian Bradshaw / EPA

Chinezen houden niet echt van aardappels of het moeten de frieten zijn van McDonald’s of Kentucky Fried Chicken. Aardappels, vier eeuwen geleden naar het Rijk van het Midden gebracht door Portugezen en Hollanders, verdienen meer waardering, vinden de autoriteiten die de tudou (aard- of modderboon) gaan opwaarderen tot officieel basisvoedsel, net als rijst, noedels(tarwe) en mais.

De campagne op radio, televisie en in de kranten om China aan de aardappel te krijgen, komt voorzichtig op stoom en aardappelproducenten zien al uit naar dezelfde fiscale en logistieke voorkeursbehandeling als de rijstkwekers en tarweboeren. Rijst en tarwe zijn in China gekwalificeerd als basisvoedsel en dat heeft allerlei consequenties voor de verbouwing, het transport en vooral de prijsstelling.

Hebben de kameraden van partij en staat niets beters te doen dan zich druk te maken over een bestanddeel in een bijgerecht en dreigt er een voedselcrisis, vroegen internetters zich afgelopen week af.

Schaarste en hongersnoden

Aardappels gelden als eten van armelui en roepen herinneringen op aan tijden van schaarste en hongersnoden. Alleen in delen van het noorden en in de moslimgebieden wordt de aardappel niet versmaad: het van oorsprong Russische gerecht disanxian (aardappel, aubergine, paprika, tomaten, knoflook en rund- of schapenvlees) is ronduit heerlijk, maar dat weet men niet in het zuiden.

Het antwoord van de autoriteiten luidt dat in het land met 20 procent van de wereldbevolking en slechts 10 procent van de landbouwgrond de zelfvoorziening op voedselgebied een prangende staatszaak is. Geschat wordt dat China de komende tien jaar jaarlijks 100 miljoen ton extra nodig heeft om de groeiende bevolking te voeden. Nu al worden rijst en tarwe met grote politieke en nationalistische tegenzin geïmporteerd, zij het in bescheiden mate.

Deskundigen op de Chinese landbouwuniversiteiten zeggen dat de aardappel van cruciaal belang is om in de toekomstige vraag naar basisvoedsel te voorzien. Vandaar dat de autoriteiten, behalve een officiële statusverhoging van de aardappel, ook verdubbeling van de productie hebben verordonneerd: van 5 miljoen hectare nu naar 10 miljoen hectare in 2020. China is overigens nu al met 90 miljoen ton de grootste producent van aardappels ter wereld en die worden hoofdzakelijk geëxporteerd of verwerkt tot friet voor fastfood-ketens.

Volgens de aardappellobby heeft de ‘aardboon’, een telg van de Nachtschadefamilie, nog andere, niet te ontkennen voordelen boven rijst. Aardappels hebben veel minder water nodig, groeien snel en kunnen gepoot worden in natte en droge gebieden, zelfs tussen twee rijstoogsten in. Dat zijn sterke troeven als gevolg van urbanisatie, industrialisatie, vervuiling en klimaatverandering met toenemende schaarste aan water en landbouwgronden.

Te zoet of te smakeloos

Uit de eerste reacties in de media blijkt dat de autoriteiten een lange weg te gaan hebben om de culturele en culinaire reserves jegens de aardappel weg te nemen. Consumenten hebben een punt, de Chinese aardappelrassen komen niet in de buurt van de bintjes en de eigenheimers.

Chinese piepers zijn meestal te zoet of te smakeloos. Daar ligt een taak voor de Nederlandse aardappelwetenschap – en export, die, zo blijkt uit de reacties, uit welbegrepen eigenbelang staat te trappelen om van Chinezen aardappeleters te maken.