‘Een miljoen vage kwalen’ wijzen op een verstoord evenwicht

Naar schatting lijden 1 miljoen mensen in Nederland aan langdurige klachten waar de dokter geen lichamelijke oorzaak voor kan vinden. ‘Ziek, maar waarvan?’, schreef de krant afgelopen zaterdag (Wetenschap, 31 januari). Medisch noch psychologisch is er bij een op de drie patiënten die bij de huisarts komen een duidelijke oorzaak te vinden voor hun somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK).

In het artikel komt het cruciale aspect van deze zoektocht echter nog niet aan de orde. Dat is het inzicht dat we ziek kunnen worden van de complexe interactie tussen individu en een wereld waarin we ‘iemand’ moet zijn. SOLK is een signaal van het fundamenteel uit evenwicht zijn van het individuele en collectieve domein anno nu.

Er is inmiddels overeenstemming dat SOLK een bio-psycho-sociaal probleem is. Op zich zijn biologie en psyche van de mens niet erg veranderd, maar de wereld waarin hij leeft des te meer. Wij leven in een wereld waar structuur en samenhang de afgelopen vijftig jaar voor een groot deel uit verdwenen zijn en waarin we vooral een individu zijn. Ooit schreef de collectieve dimensie ons mensen voor wie we waren, waar we bij hoorden, wat we konden verwachten en hadden te doen. Die tijd is voorbij, we leven in een nieuwe werkelijkheid, die van het individualisme. Maar zonder collectieve kadering is dit uiteindelijk destructief: wij zijn collectieve wezens, zonder betekenisvolle verbinding met anderen verliezen wij de greep op ons bestaan.

Laten we onbevooroordeeld het terrein betreden van de zogenoemde alternatieve therapieën, waar deze fundamentele dynamiek al wordt bloot gelegd en begrepen. Dit is waar de 1 miljoen gevoeligen om vragen: gezien te worden in hun betekenisvolle worsteling en zo zelf te leren zien hoe zij hun evenwicht kunnen leren herstellen.

De noodzaak van integratieve geneeskunde

Zaterdag 1 februari jl. publiceerde NRC een buitengewoon interessant stuk over ‘1 miljoen vage kwalen’. Deze groep patiënten dwaalt vaak jarenlang rond in een uiterst kostbare medische carrousel. Vooral de veelvuldig ingezette farmacotherapie is voor deze groep zelden echt behulpzaam. In het stuk werd duidelijk dat patiënten wel substantieel beter worden met zogenoemde Integratieve Geneeskunde.

In de laatste decennia heeft Integratieve Geneeskunde zijn intrede gedaan in de reguliere gezondheidszorg, met name in de Verenigde Staten, Canada en Engeland, maar ook Duitsland. De combinatie tussen reguliere geneeskunde en bewezen complementaire behandeltechnieken geeft 'het beste uit twee werelden onder een dak’. Binnen Integrative Medicine wordt het feit dat er een wisselwerking bestaat tussen lichaam en geest erkend en wordt deze kennis actief gebruikt in het proces van preventie en herstel van ziekte.

In de visie van Integrative Medicine is de eigen verantwoordelijkheid van de patiënt voor zijn gezondheid en behandeling een essentieel bestanddeel. De patiënt wordt dan ook actief bij de behandeling betrokken in zowel preventieve zin als bij herstel van ziekte. Het louter passief slikken van een pil is geen optie.

Regulier gebruikte methoden worden geïntegreerd met ‘evidence based’ complementaire technieken, zoals running therapie, mindfulness, voedingsinterventie en interventies uit andere paradigma’s: yoga, meditatie, acupunctuur.

Integratieve geneeskunde is ook in ons land in opmars, bij jonge dokters en hoger opgeleide patiënten, maar dat is ondanks de weerstand vanuit de regering.

dr. Bram Bakker

Martijn van Winkelhof