‘Wie gepakt is met een beetje drugs kan niet werken in onderwijs of zorg’

Dat schreef Het Parool naar aanleiding van een petitie van BNN

De aanleiding

Eén pil te veel maakt nog geen crimineel, vindt BNN. Daarom bood de jongerenomroep onlangs een petitie aan bij de Tweede Kamer. BNN wil de regels voor het afgeven van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) – nodig voor sommige banen – versoepelen voor mensen die zijn gepakt met een ‘recreatieve hoeveelheid drugs’. Bij de petitie werd verwezen naar aanhoudingen op festival Lowlands in 2014. Daar werden 119 mensen opgepakt wegens drugsbezit. Zij konden ervoor kiezen om, zonder tussenkomst van advocaat of rechter, direct boetes of taakstraffen te accepteren. Het gevolg? „Mensen die met kleine hoeveelheden drugs worden gepakt kunnen in veel gevallen vijf jaar geen VOG meer krijgen, waardoor ze in die periode geen baan in bijvoorbeeld het onderwijs of de zorg kunnen krijgen”, schreef Het Parool, dat verslag deed van de actie. De samenvatting van deze stelling in de kop boven dit artikel is noodgedwongen een beetje kort door de bocht – we checken hier de hele uitspraak.

Waar is het op gebaseerd?

In de aflevering van Spuiten en Slikken waarin de petitie werd aangekondigd, legde advocaat Arne Kloosterman aan presentator Tim Hofman uit dat je vijf jaar naar je VOG kunt fluiten als je met een kleine hoeveelheid drugs wordt gepakt.

En, klopt het?

De passage uit Het Parool bevat eigenlijk drie beweringen.

1) Wanneer je met een kleine hoeveelheid drugs wordt gepakt, krijg je meestal geen VOG.

2) Dat is voor een periode van vijf jaar.

3) Zonder VOG kun je een baan in de zorg of het onderwijs wel vergeten.

Voor het checken van de eerste bewering nemen we contact op met Justis, de dienst van het ministerie van Justitie en Veiligheid die verantwoordelijk is voor het al dan niet verstrekken van de VOG. Of je de VOG krijgt wordt altijd per geval bekeken, mede afhankelijk van de functie waarvoor je deze aanvraagt, zegt de woordvoerder. Maar in het algemeen geldt volgens hem: „Als je op een feest of festival gepakt wordt met een kleine hoeveelheid drugs en verder geen strafblad hebt, krijg je bijna altijd een VOG.”

Bijna altijd? Advocaat Kloosterman wijst erop dat er wel extra streng wordt gekeken naar overtredingen van de Opiumwet als de VOG wordt aangevraagd door iemand die wil werken met minderjarigen, bijvoorbeeld in de jeugdzorg. Justis bevestigt alleen dat er sprake is van een zero-tolerancebeleid bij (jeugd)gevangenissen.

Wat ook niet helemaal klopt, is de tweede bewering dat je vijf jaar niet in aanmerking zou komen voor een VOG. Dat geeft ook advocaat Kloosterman toe. Bij het verstrekken van VOG’s wordt namelijk gekeken naar de laatste vier jaar van iemands strafblad, niet vijf. Bij jongeren onder de 23 is deze termijn zelfs maar twee jaar. Een eenmalige aantekening op je strafblad van meer dan vier jaar oud heeft geen invloed meer op de verstrekking van een VOG. Alleen bij zware misdrijven, zoals zedendelicten en zware mishandeling, worden veroordelingen van meer dan vier jaar oud meegenomen in de afweging.

En dan het derde punt: heb je een VOG wel nodig voor een baan in de zorg of het onderwijs? Wat betreft het onderwijs: ja. Tenzij je solliciteert als bestuurder, vrijwilliger of stagiair. In de zorg ligt het genuanceerder, al stelde het kabinet recentelijk voor om een VOG voor alle nieuwe medewerkers in de zorg verplicht te stellen. Dit kwam uiteindelijk niet door de Tweede Kamer. Daarom is de VOG voorlopig alleen verplicht in de kinderopvang en de jeugdzorg. Wel kunnen individuele zorgwerkgevers een VOG verplicht stellen, maar dat geldt voor alle sectoren, en niet alleen voor de zorgsector.

Conclusie

Eén pil te veel maakt inderdaad geen crimineel. Doorgaans krijg je gewoon een VOG als je aan de slag wil in onderwijs of zorg en een keer met een kleine hoeveelheid drugs bent gepakt. Tenzij je aan het werk wil in de jeugdgevangenis. Verder klopt het niet dat je vijf jaar geen VOG kunt krijgen na een dergelijk vergrijp: er geldt een ‘terugkijktermijn’ van vier jaar, of twee jaar voor jongeren onder de 23. In het onderwijs is een VOG ten slotte vrijwel voor elke functie verplicht, maar in de zorg niet. Alles overziende beoordelen we de stelling als grotendeels onwaar.