Verwarde mensen

Onze media besteden steeds meer ruimte en tijd aan de activiteiten van verwarde mannen. Ergens is de keuken van een huis ontploft. Daar woonde een verwarde bejaarde. Iemand heeft in een café zijn mes getrokken. Een verwarde jongere. De politie heeft bij een huiszoeking een grote hoeveelheid explosieven aangetroffen. Daar woont een man die in de buurt als verward bekend staat.

Wat is ‘verward’? De Dikke Van Dale geeft zes regels met omschrijvingen. In de war, door elkaar, niet geordend. Dat is mogelijk, daarmee som je een paar verschijningsvormen van verwardheid op. Maar was Picasso een verwarde schilder? Misschien, als je het Rembrandt zou vragen. Maar voor zijn doeken worden fortuinen betaald door mensen die absoluut niet verward zijn.

Was Balthasar Gerards verward? In ieder geval heeft Philips II daar anders over gedacht. En vergeleken bij wat de beulen met de moordenaar hebben gedaan, zijn de jongens van IS pure mensenvrienden.

Vorige week donderdag hebben we een hoogtepunt van verwarring beleefd. Ik was een van de meer dan drie miljoen ooggetuigen. Om acht uur gingen we naar het journaal kijken. Daar verscheen de mededeling ‘Even geduld a.u.b’. Wat is ‘even’? Langer dan tien minuten moet het niet duren, en wat doe je in die tijd? Je afvragen waarom het zo lang moet duren. Brand? Heeft de nieuwslezer een ongeluk gekregen? Zender kapot? Een wereldongeluk dat ze nog in behoorlijke volzinnen op papier moeten krijgen?

Het was wel een martelende onzekerheid, maar toch kregen we genoeg van al dat geduld, we gingen eten. Na een uurtje weer de televisie aan. Even geduld a.u.b. Heel Hilversum van de kaart geveegd? Dan hadden de andere zenders ook niet meer gewerkt.

Gelukkig kwam toen al vlug de oplossing. Tarik Z., een 19-jarige jongeman uit Pijnacker, student scheikunde, was gewapend met een echt uitziend klappertjespistool de studio binnengedrongen en had tien minuten zendtijd geëist om iets van wereldbelang voor te lezen. Met zijn stropdas en colbertje zag hij zag er keurig uit. Natuurlijk volgde er groot rumoer. De agenten waren waakzaam. Bevelen schreeuwend besprongen ze hem en in minder dan geen tijd had Tarik zijn wapen laten vallen en lag hij op de grond. Het leek wel een documentaire over een arrestatie.

Die avond was verder vrijwel helemaal aan de mislukte overval gewijd. De oplettendheid en het optreden van de bewaking werden geprezen, de burgemeester van Hilversum verscheen, het moest in en om de studio’s nog veiliger worden, en nog veel meer. Dat hebt u allemaal gezien en gehoord. En Tarik was ‘een verwarde jongeman’. De volgende dag stonden de kranten er vol van, en minder dan een week later geeft Google op de eerst klik acht hoofdstukken met bijzonderheden over de dader.

Maar één ding ontbreekt. Wat wilde Tarik daar voorlezen? Hoe wilde hij de wereld redden? De schaarse jongens die hem beter kenden, dachten dat hij wilde waarschuwen voor de macht van grote bedrijven. Als dat waar zou zijn, is hij de enige niet. In West-Europa is de linkse pers die zich daarop toelegde vrijwel verdwenen, maar in Amerika nog bloeiend. Lees The Nation, The Huffington Post of Truthout.org, om een paar voorbeelden te noemen.

Je krijgt de indruk dat de volgende proletarische revolutie bittere noodzaak is. Tarik had zijn medium en zijn tijdstip goed gekozen. Waar anders vind je bij je debuut een publiek van meer dan drie miljoen? Maar hij zag er niet uit als een echte proletariër en ook niet als een revolutionair. Verre van.

Wat zou zijn boodschap dan kunnen zijn? De vrijheid van meningsuiting. Daarover is sinds de gebeurtenissen in Parijs weer veel te doen. Maar mag je daarvoor ook een poging doen om het journaal te kapen en de mislukking aanvoeren als het bewijs dat het met die vrijheid niet in orde is? Nee. Iedere vrijheid heeft haar eigen omgeving. De dominees en pastoors hebben de kerk, leerkrachten hun lokalen, politici hun zalen en twee Kamers en hun partijvergaderingen. Alle boze mensen hebben internet. Maar wat moeten de verwarde mensen doen? Hebben die geen recht van spreken? Sommigen wel. Die gaan reclameteksten voorlezen, en je vindt ze ook onder de conferenciers, de komieken. Maar de echte verwarden hebben geen recht op vrije meningsuiting, hoezeer ze misschien ook eens gelijk zullen hebben.