Verkocht! En maakt zo’n eigenaar nou veel uit?

De uitgever van deze krant was vijf jaar lang in handen van investeringsmaatschappij Egeria en mediaondernemer Derk Sauer. Wat hebben die vijf jaar opgeleverd? Een antwoord in plussen en minnen

Uw krant krijgt een nieuwe eigenaar. Vijf jaar was NRC Media van investeringsmaatschappij Egeria en voor 9 procent van mediaondernemer Derk Sauer. Nu komt de uitgeverij in Vlaamse handen. Koper en verkoper, ondernemingsraad en redactieraad, en mededingingsautoriteit waren al akkoord. Gistermiddag stemde ook de redactie voor de overname door Mediahuis.

De Vlaamse krantenuitgever is de zevende eigenaar sinds de fusie van de Nieuwe Rotterdamsche Courant en het Algemeen Handelsblad in 1970. Na de Nederlandse Dagbladunie, Elsevier, PCM Uitgevers (ook onder meer de Volkskrant), het Britse private-equityfonds Apax, weer PCM en (kort) Persgroep volgde eind 2009 Egeria.

De investeringsmaatschappij van oprichter Peter Visser laat een gezond krantenbedrijf achter, is de conclusie van betrokkenen. NRC Media maakt nog geen resultaten over 2014 bekend, maar die liggen volgens de directie in de lijn van 2013. Toen was de winst 4,6 miljoen euro op een omzet van 118 miljoen.

Eind 2009 kostte NRC een kleine 70 miljoen euro, deels gefinancierd met geleend geld. Nu gaat het bedrijf voor circa 25 miljoen euro méér van de hand. Hoeveel Egeria overhoudt aan vijf jaar NRC is niet bekend; Visser wil niet meewerken aan een interview. Het fonds streeft naar een rendement op geïnvesteerd vermogen van 25 procent, maar hoeveel dat is, is onduidelijk. Verder kregen de eigenaren in 2011 een uitkering van 12,5 miljoen – door de ondernemingsraad hevig bekritiseerd als ‘superdividend’. De andere jaren ging de winst naar de reserves.

Wat houdt NRC over aan vijf jaar Egeria? En wat heeft de lezer daarvan gemerkt? Een antwoord in drie plussen en vier minnen.

Eén bedrijf gemaakt

Egeria heeft van een krantentitel een onderneming gemaakt, zegt NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch. „Dat vind ik hun grootste verdienste.” NRC was destijds een afdeling van PCM en geen bedrijf, zegt ook Sauer. Volgens hem heeft Egeria NRC op financieel gebied „een enorme stap vooruit geholpen”. „Alles aan de ‘achterkant’ moest in heel snel worden opgebouwd: advertentieverkoop, oplagebeheer, ICT.”

Zelfstandigheid is belangrijk, zegt Mark Kranenburg, voorzitter van de redactieraad. „Anders moet je steeds rekening houden met andere titels in hetzelfde concern. Dat zag je bij PCM. Mochten wij een magazine maken, dan wilde de Volkskrant dat ook.”

De OR van NRC Media noemt in zijn advies over de verkoop drie positieve dingen over Egeria. „Zij zorgden voor de ‘ontvlechting’ uit PCM”, zegt voorzitter Hubert Smeets. „NRC Media is zelfstandig geworden. En het is goed dat de krant inmiddels in de hoofdstad zit.”

Verhuizing

NRC verhuisde begin december 2012 van Rotterdam naar Amsterdam. „Sommige lezers vonden dat spijtig”, zegt Vandermeersch. „Anderen bekeken dat met vreugde. Feit is: NRC ging van een anonieme etage in een anoniem pand aan de A20 naar een zeer zichtbare plek aan het Rokin in het hart van Amsterdam.” Dat noemt Vandermeersch belangrijk, want media moeten veel zichtbaarder zijn dan vroeger. „We moeten een ‘community’ vormen met de lezers. Daarin zijn we nog niet voldoende geslaagd.” NRC Media sloot in 2011 een lening van 8 miljoen euro voor de verbouwing van de nieuwe vestiging.

Investeringen in krant en digitaal

Onder Egeria heeft NRC Media de afgelopen jaren vooral geïnvesteerd in vernieuwingen die relatief dicht bij de titels lagen. Zowel op papier als digitaal. De meest zichtbare in print: de overstap van NRC Handelsblad naar tabloid op 7 maart 2011. Daarnaast verschijnen sinds kort bijlagen voor Amsterdam en Rotterdam, en kent nrc.next sinds ruim een jaar een zaterdageditie. Op digitaal gebied verschenen onder meer NRC Reader, een app met een selectie uit de krant, en de economische website NRC Q.

Egeria heeft niet – zoals gebeurde bij Apax – investeringen tegengehouden. Vandermeersch: „Er is geen enkel groot initiatief onderuit gehaald. Neem de nieuwe zaterdagkrant van nrc.next. Na één vergadering waren de aandeelhouders akkoord. Dat is niet het gedrag van een private-equityfonds.”

Geen lange-termijninvesteringen

Maar, vindt Sauer, de noodzakelijke innovatie had sneller kunnen gaan. „Anders dan die kortetermijninvesteringen is een aantal grotere opportuniteiten niet verzilverd. Met name op digitaal gebied.” Hij vindt dat NRC zich had moeten verbreden en bijvoorbeeld had kunnen deelnemen in De Correspondent van ex-nrc.next-chef Rob Wijnberg of Blendle, waar lezers artikelen per stuk kunnen kopen. „Waarom investeren Springer en The New York Times wel in Blendle en NRC niet? Egeria was duidelijk gefocust op de krant. Dat neem ik ze niet kwalijk, maar we zitten middenin allerlei digitale ontwikkelingen.” En dan, vindt hij, moet je ambitieuzer zijn.

Zo’n investering hadden we wellicht moeten doen, zegt Vandermeersch. „Maar dat zijn nog steeds kleine stappen. Het is niet de grote sprong voorwaarts. Het grootste verwijt dat Peter Visser mij herhaaldelijk maakte, was dat wij te weinig ondernamen. Dan zei hij: ‘Kom met een plan waarvoor je vijftig redacteuren extra nodig hebt – en dat winst gaat maken’.” Waarom kwamen die dan niet? „Omdat wij het antwoord ook niet hebben op de vraag hoe wij als nieuwsorganisatie geld verdienen op digitaal gebied. Dat antwoord heeft nog niemand.”

Beperkte horizon

‘De grote makke van een investeringsfonds is de blik op de korte termijn”, zegt Kranenburg van de redactieraad. „Die kijkt constant of hij je kan verkopen. Een krantenredactie heeft juist behoefte aan rust. Het is een moeilijke relatie. Je kan een krant niet volledig rationaliseren. Wat levert een correspondent in bijvoorbeeld Tokio op? Wij willen een complete krant bieden en daarbij hoort iemand in Japan.” Het is goed dat NRC overgaat naar Mediahuis, zegt Sauer. „Een krant heeft ook een maatschappelijke waarde. In een snel veranderend medialandschap heb je meer aan een echte uitgever. Je moet investeren terwijl je niet weet of je dat ooit terugverdient.”

De financiële eisen die Egeria aan NRC stelde waren volgens Vandermeersch niet strenger dan aan de collega’s worden gesteld. „De Volkskrant heeft 180 vaste redacteuren. Wij hebben er 210.” De NRC-redactie maakt wel twee titels.

We hebben wel gemerkt, zegt Kranenburg, dat de afgelopen jaren zeer streng op de kosten werd gelet. „Dat zag je aan de reorganisatie in 2011 die dertig redacteuren hun baan kostte. En aan het feit dat de deadline is vervroegd.” De avondkrant ‘zakt’ om twaalf uur in plaats van half twee. Dat is voordeliger, want de krant hoeft op minder plekken te worden gedrukt om toch op tijd bij de lezers te zijn. Kranenburg: „Het raakt de actualiteit. Dat hebben wij pijnlijk gemerkt bij de aanslag op Charlie Hebdo.” Die was 7 januari rond kwart voor twaalf en haalde de krant van die dag niet.

‘Superdividend’ en commissaris

Het grootste conflict tussen Egeria en de ondernemingsraad van NRC ging over het zogenoemde ‘superdividend’. NRC Media boekte in 2011 4,7 miljoen euro winst. De aandeelhouders keerden zich bijna drie keer zoveel uit, 12,5 miljoen euro. Tot grote woede van de OR. Die vond dat in strijd met de financiële afspraken die bij de overname waren gemaakt. Het dispuut is nooit opgelost; OR en Mediahuis hebben afgesproken „met een schone lei” te beginnen. De aandeelhouders hebben daarna geen dividend meer gekregen. De winsten over 2012 en 2013 (5,5 en 4,6 miljoen euro) werden toegevoegd aan de reserve. Volgens OR-voorzitter Smeets omdat de raad zo’n grote zaak heeft gemaakt van het dividend.

Directie en hoofdredactie verwerpen de term ‘superdividend’. Vandermeersch: „Er is evenmin sprake van een greep in de kas, zoals wel werd gesuggereerd. Het is alleen niet zo handig gegaan.” De conflicten tussen OR en Egeria zijn volgens hem „zo luid geweest dat de buitenwereld dacht dat wij een vechtrelatie met de aandeelhouder hadden”. „Die relatie is altijd een scherpe geweest. Streng. Maar niet onredelijk.”

NRC Restaurant Café

De laatste min: het restaurant/café op de begane grond van het NRC-pand aan het Rokin. Dat blijkt een dure mislukking. In het jaarverslag over 2013 staat het eufemistisch: „Dit restaurant/café heeft een lastige aanloop gehad vanwege de werkzaamheden aan de Noord-Zuidlijn voor de ingang van het pand.” Mediahuis koopt de horeca niet; wat Egeria ermee van plan is is nog niet bekend.

„Voor ons”, zegt Vandermeersch tot slot, „was Egeria een strenge huisvader. Maar niet fundamenteel strenger dan hoe de Persgroep omgaat met zijn Nederlandse kranten – of Mediahuis zal omgaan met NRC Handelsblad en nrc.next.”