NRC neemt afscheid van strenge huisvader Egeria

Afgebeeld: Egeria-oprichter Peter Visser / Foto Vincent Mentzel

NRC Q krijgt een nieuwe eigenaar. Vijf jaar was NRC Media van investeringsmaatschappij Egeria – en voor 9 procent van mediaondernemer Derk Sauer. Nu komt de uitgeverij in Vlaamse handen. Koper en verkoper, ondernemingsraad en redactieraad, en mededingingsautoriteit waren al akkoord. Vrijdagmiddag stemde ook de redactie voor de overname door Mediahuis.

Twitter avatar gertysebaert Gert Ysebaert Aan de nieuwe collega’s in Amsterdam. Dank voor het vertrouwen ! #nrc

De Vlaamse krantenuitgever is de zevende eigenaar sinds de fusie van de Nieuwe Rotterdamsche Courant en het Algemeen Handelsblad in 1970. Na de Nederlandse Dagbladunie, Elsevier, PCM Uitgevers (ook onder meer de Volkskrant), het Britse private-equityfonds Apax, weer PCM en (kort) de Persgroep volgde eind 2009 Egeria.

De investeringsmaatschappij van oprichter Peter Visser laat een gezond krantenbedrijf achter, is de conclusie van betrokkenen. NRC Media maakt nog geen resultaten over 2014 bekend, maar die liggen volgens de directie in de lijn van 2013. Toen was de nettowinst 4,6 miljoen euro op een omzet van 118 miljoen.

Eind 2009 kostte NRC een kleine 70 miljoen euro, deels gefinancierd met geleend geld. Nu gaat het bedrijf voor circa 25 miljoen euro méér van de hand. Hoeveel Egeria overhoudt aan vijf jaar NRC is niet bekend; Visser wil niet meewerken aan een interview. Het fonds streeft naar een rendement op geïnvesteerd vermogen van 25 procent, maar hoeveel dat is, is onduidelijk.

Wat houdt NRC over aan vijf jaar Egeria?

1. Eén bedrijf gemaakt

Egeria heeft van een krantentitel een onderneming gemaakt, zegt hoofdredacteur Peter Vandermeersch. “Dat vind ik hun grootste verdienste.” NRC was destijds een afdeling van PCM en geen bedrijf, zegt ook Sauer, die instapte met zijn medeoprichters van tv-zender Het Gesprek. Na het einde van die zender medio 2010 bleef Sauer alleen over. Volgens hem heeft Egeria NRC op financieel gebied “een enorme stap vooruit geholpen”.

“Alles aan de ‘achterkant’ moest heel snel worden opgebouwd: advertentieverkoop, oplagebeheer, ICT.”

De ondernemingsraad van NRC Media noemt in zijn advies over de verkoop drie positieve dingen over Egeria. “Zij zorgden voor de ‘ontvlechting’ uit PCM”, zegt voorzitter Hubert Smeets.

“NRC Media is zelfstandig geworden. En het is goed dat de krant nu is gevestigd in het centrum van een grote stad.”

2.Verhuizing

NRC verhuisde begin december 2012 van Rotterdam naar Amsterdam. “Sommige lezers vonden dat spijtig”, zegt Vandermeersch.

“Anderen bekeken dat met vreugde. Feit is: NRC ging van een anonieme etage in een anoniem pand aan de A20 naar een zeer zichtbare plek aan het Rokin in het hart van Amsterdam.”

Dat noemt Vandermeersch belangrijk, want media moeten volgens hem veel zichtbaarder zijn dan vroeger. “We moeten een ‘community’ vormen met de lezers. Daarin zijn we nog niet voldoende geslaagd.” NRC Media sloot in 2011 een lening van 8 miljoen euro voor de verbouwing van de nieuwe vestiging.

3. Investeringen in krant en digitaal

De meest zichtbare vernieuwing onder Egeria was de overstap van de papieren krant naar het tabloidformaat op 7 maart 2011. Daarnaast verschijnen sinds kort bijlagen voor Amsterdam en Rotterdam, en kreeg nrc.next een zaterdageditie. Op digitaal gebied verschenen onder meer NRC Reader, een app met een selectie uit de krant, en de economische website NRC Q.

Egeria heeft niet – zoals gebeurde bij Apax – investeringen tegengehouden, zeggen betrokkenen. Vandermeersch:

“Er is geen enkel groot initiatief onderuit gehaald. Neem de nieuwe zaterdagkrant van nrc.next. Na één vergadering waren de aandeelhouders akkoord. Dat is niet het gedrag van een private-equityfonds.”

4. Geen langetermijninvesteringen

Maar, vindt Sauer, de noodzakelijke innovatie had sneller kunnen gaan. Hij vindt dat NRC zich had moeten verbreden en bijvoorbeeld had kunnen deelnemen in De Correspondent van ex-nrc.next-chef Rob Wijnberg of Blendle, waar lezers artikelen per stuk kunnen kopen.

“Waarom investeren Springer en The New York Times wel in Blendle en NRC niet? Egeria was duidelijk gefocust op de krant. Dat neem ik ze niet kwalijk, maar we zitten middenin allerlei digitale ontwikkelingen.”

Zo’n investering hadden we wellicht moeten doen, zegt Vandermeersch.

“Maar dat zijn kleine stappen. Het is niet de grote sprong voorwaarts. Het grootste verwijt dat Peter Visser van Egeria mij herhaaldelijk maakte, was dat wij te weinig ondernamen. Dan zei hij: ‘Kom met een plan waarvoor je vijftig redacteuren extra nodig hebt – en dat winst gaat maken’.”

Waarom kwam dat dan niet?

“Omdat wij het antwoord ook niet hebben op de vraag hoe wij als nieuwsorganisatie onze omzet op digitaal gebied substantieel kunnen verhogen. Dat antwoord heeft nog niemand.”

5. Beperkte horizon

“De grote makke van een investeringsfonds is de blik op de korte termijn”, zegt Mark Kranenburg, voorzitter van de redactieraad.

“Dat kijkt constant of hij je kan verkopen. Een krantenredactie heeft juist behoefte aan rust. Het is een moeilijke relatie. Je kan een krant niet volledig rationaliseren. Wat levert een correspondent in bijvoorbeeld Tokio op? Wij willen een complete krant bieden en daarbij hoort iemand in Japan.”

Het is goed dat NRC overgaat naar Mediahuis, zegt Sauer.

“Een krant heeft ook een maatschappelijke waarde. In een snel veranderend medialandschap heb je meer aan een echte uitgever. Je moet investeren terwijl je niet weet of je dat ooit terugverdient.”

De financiële eisen die Egeria aan NRC stelde waren volgens Vandermeersch niet strenger dan de eisen die aan andere kranten worden gesteld. “De Volkskrant heeft 180 vaste redacteuren. Wij hebben er 210.” NRC maakt wel twee titels.

We hebben wel gemerkt, zegt Kranenburg, dat streng op de kosten werd gelet. “Dat zag je aan de reorganisatie in 2011 die dertig redacteuren hun baan kostte. En aan het feit dat de deadline is vervroegd.” De avondkrant ‘zakt’ om twaalf uur in plaats van half twee. Dat is voordeliger – de krant hoeft op minder plekken te worden gedrukt om toch op tijd bij de lezers te zijn. Kranenburg: “Het raakt de actualiteit. Dat hebben wij pijnlijk gemerkt bij de aanslag op Charlie Hebdo.” De eerste berichten over die aanslag sijpelden op 7 januari vlak voor twaalf uur door en haalden de krant van die dag niet.

Egeria heeft NRC niet ‘behangen met schulden’ zoals Apax met PCM deed, zegt Smeets van de ondernemingsraad.

“Dat neemt niet weg dat Egeria ons deels heeft gekocht met geleend geld. Die lening heeft NRC zelf moeten terugbetalen. Zo gebeurt het nu weer. Ook Mediahuis moet lenen. Wat wij verdienen gaat in de eerste plaats naar de bank. Dat geld hadden wij ook in ons eigen bedrijf kunnen steken.”

6. ‘Superdividend’

Het grootste conflict tussen Egeria en de ondernemingsraad van NRC ging over het zogenoemde ‘superdividend’. NRC Media boekte in 2011 4,7 miljoen euro winst. De aandeelhouders keerden bijna drie keer zoveel aan zichzelf uit, 12,5 miljoen euro. Tot grote woede van de OR. Die vond dat in strijd met de financiële afspraken die bij de overname waren gemaakt.

Het dispuut is nooit opgelost; OR en Mediahuis hebben afgesproken “met een schone lei” te beginnen. De aandeelhouders hebben daarna geen dividend meer gekregen. De winsten over 2012 en 2013 (5,5 en 4,6 miljoen euro) werden toegevoegd aan de reserve. Volgens OR-voorzitter Smeets omdat de raad zo’n grote zaak heeft gemaakt van het dividend.

Directie en hoofdredactie verwerpen de term ‘superdividend’. Vandermeersch: “Er is evenmin sprake van een greep in de kas, zoals wel werd gesuggereerd. Het is alleen niet zo handig gegaan.” De conflicten tussen OR en Egeria zijn volgens hem “zo luid geweest dat de buitenwereld dacht dat wij een vechtrelatie met de aandeelhouder hadden. Die relatie is altijd een scherpe geweest. Streng. Maar niet onredelijk.”

De negatieve publiciteit rond NRC heeft Egeria geen deugd gedaan in de financiële wereld, denkt Vandermeersch. “Daarom wilden ze graag dat wij zouden worden verkocht aan een bedrijf waarmee wij tevreden zouden zijn.”

7. NRC Restaurant Café

Het restaurant/café op de begane grond van het NRC-pand aan het Rokin blijkt een dure, miljoenen kostende mislukking. In het jaarverslag over 2013 staat het eufemistisch: “Dit restaurant/café heeft een lastige aanloop gehad vanwege de werkzaamheden aan de Noord-Zuidlijn voor de ingang van het pand.” Mediahuis koopt de horeca niet; wat Egeria ermee van plan is, is nog niet bekend.

“Voor ons”, zegt Vandermeersch tot slot, “was Egeria een strenge huisvader. Maar niet fundamenteel strenger dan de Persgroep voor zijn Nederlandse kranten – of hoe Mediahuis zal omgaan met NRC Handelsblad en nrc.next.”