Miljardair droomt van een kolonie op Mars

Elon Musk, ondernemer in internet, zonnecellen en ruimtevaart, wil het klimaat redden, overstappen op duurzame energie, en uiteindelijk naar Mars. Tot nu toe gaat het goed.

foto afp

Zondagnacht om 00:10 (Nederlandse tijd) gaat Elon Musk het opnieuw proberen: een Falcon 9-raket lanceren naar het Internationaal Ruimtestation ISS, en daarna de gebruikte eerste rakettrap laten landen op een drijvend platform.

Hergebruik van raketten, is de filosofie van zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX, moet de ruimtevaart tien keer goedkoper maken. Bij de vorige poging, op 10 januari, crashte de rakettrap op het terugkeerplatform. ‘Close but no cigar’, tweette Musk laconiek. Volgende keer beter.

In 2008, na drie mislukte lanceerpogingen van zijn eerste Falcon-1 raket, kwamen de mislukkingen Musk op meer scepsis te staan: Maleisië haalde zijn eerste satelliet uit het laadruim van de vierde vlucht, zodat de eerste succesvolle Falcon-1 een dummylading naar de ruimte bracht (de Maleisische satelliet volgde op vlucht vijf).

In zeven jaar is Elon Musk uitgegroeid van zomaar een internetmiljonair met een ruimtevaarthobby tot een miljardair en een groenetechniekvisionair, bewonderd door ruimtevaartliefhebbers en internetvolk, die alles wat hij aanpakt in goud lijkt te veranderen – al is het dan soms na een paar keer proberen.

Elektrische auto

Naast ruimtevaartbedrijf SpaceX is Musk mede-oprichter van de elektrische automaker Tesla Motors en van SolarCity, in de VS de nummer twee in verkoop en installatie van zonnepanelen. In zijn vrije tijd bedenkt hij projecten als de Hyperloop, een vervoerssysteem voor middellange afstanden, waarbij capsules met passagiers als menselijke buizenpost door metalen buizen schieten met 800 kilometer per uur. Een proefversie verrijst in Texas.

Eind vorig jaar beloofde hij een vloot van kleine satellieten om goedkoop internet over de hele wereld aan te bieden. In januari kondigde Google aan fors in dit project te investeren.

Uiteindelijk, legde Musk uit, moet het satellietennetwerk tot Mars reiken, waar hij overigens van plan is een kolonie te stichten. Want daar is het Musk uiteindelijk allemaal om te doen.

De eerste bemande SpaceX-vlucht moet in 2017 nog plaatsvinden, maar aan SpaceX’s gigantische Mars Colonial Transporter wordt al getekend.

Elon Reeve Musk werd in 1971 geboren in Pretoria, Zuid-Afrika. Op zijn twaalfde verkocht hij zijn eerste software, een computergame, voor 500 dollar. Op zijn zeventiende verhuisde hij naar Canada, en studeerde Natuurkunde en Economie aan de Universiteit van Pennsylvania. Aan een natuurkundepromotie aan Stanford gaf hij in 1995 na twee dagen de brui om zich te storten op het ondernemerschap.

Zijn onderneming, Zip2, maakte software voor online-stadsgidsen voor kranten. Zip2 werd in 1999 verkocht. Musk hield er 22 miljoen dollar aan over. Zijn volgende project, het online-betaalbedrijf X.com, ging op in het succesvolle PayPal. De verkoop aan eBay in 2002 leverde Musk 165 miljoen dollar op, genoeg om te investeren in zijn jeugddroom: ruimtevaart. Beïnvloed door de sciencefiction van Isaac Asimov ziet Musk als doel voor de mensheid om andere planeten te koloniseren, al was het maar als verzekeringspolis tegen een alomvattende wereldramp.

Risico’s nemen

In de conservatieve ruimtevaartsector onderscheidde Musk zich door de bereidheid om risico’s te nemen, en door zo veel mogelijk in eigen hand te houden – verticale integratie in producentenjargon – tot het zelf ontwikkelen van raketmotoren, een klus die meestal wordt uitbesteed.

Met vergelijkbare eigenzinnige ideeën stapt Musk in 2003 in de elektrische auto’s, als medeoprichter van Tesla Motors, genoemd naar de Servisch-Amerikaanse pionier Nikola Tesla (1865-1943), op wiens elektromotor de aandrijftechnologie gebaseerd is.

Het imago van elektrische auto’s als milieuvriendelijk, zuinig maar oersaai besloot Tesla te bestrijden met een sportwagen die binnen 4 seconden van 0 naar 100 kilometer per uur kan accelereren. Met een prijs boven een ton was de Tesla Roadster nadrukkelijk bedoeld voor de vermogende, statusgevoelige, en hopelijk trendsettende vroege adopter. Al kwam die hoge prijs ook goed uit wegens het peperdure lithium-ionbatterijenpakket.

Een nieuwe megafabriek voor batterijen in Nevada moet die kosten flink drukken, en is meteen een voorbeeld van kruisbestuiving tussen Musk-projecten. De fabriek wordt van energie voorzien door zonnepanelen, maar kan ook weer elektriciteitsopslagsystemen leveren voor de zonnepaneelsystemen van SolarCity.

„Voor mij is hij een grote inspiratiebron, toch een beetje de nieuwe Steve Jobs, maar dan met een veelzijdiger talent”, zegt Michiel Mol, voormalig internet- en game-ondernemer in de raad van bestuur van het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf XCOR, dat werkt aan een herbruikbare ruimtevliegtuig dat ruimtetoeristen naar 100 kilometer hoogte moet schieten.

Mol: „Aan de ene kant is hij een echte techneut, met kennis van zaken, maar ook een ondernemer die grote risico’s durft te nemen. Een aantal jaar geleden was het kantje boord, SpaceX en Tesla gingen door een dal. Toen heeft hij zijn privévermogen ingezet om ze te redden.”

Kennissen schetsen Musk als een harde werker die dóórvraagt, maar die ook een korte aandachtsspanne heeft en weinig geduld met mensen die hem niet kunnen volgen. Al kan hij ook ontspannen en charmant zijn: één dag voor de (mislukte) landing van de eerste trap van de Falcon-raket op 10 januari hield hij een uitgebreide vraag-en-antwoordsessie op technologieforum Reddit.

Een blind technologiegeloof valt Musk niet te verwijten: een overkoepelend doel van Tesla Motors en SolarCity is het bestrijden van klimaatverandering, en eerder waarschuwde hij voor de gevaren van kunstmatige intelligentie.

Musk trouwde in 2000 met Justine Wilson, met wie hij zes zoons kreeg (de oudste overleed aan wiegendood), maar scheidde in 2008. Ook zijn tweede én zijn derde huwelijk, beide met de Britse actrice Talulah Riley, liepen stuk. In interviews schetste Wilson Musk als een charmante, maar dwingende, permanent gestresste man die haar te weinig ruimte bood.

Overhoop

„Hij is een entrepreneur in het kwadraat, iemand die bij elke zin die hij zegt al het sommetje heeft gemaakt”, zegt Nico van Putten, plaatsvervangend directeur van de Netherlands Space Office, die Musk onder meer trof op een missie naar de VS.

SpaceX heeft, geeft Van Putten toe, de ruimtevaartmarkt flink overhoop gehaald. „dat heeft zeker meegespeeld in de discussies over de opvolging van de Ariane.” De commercieel succesvolle Europese raket krijgt uit concurrentieoverwegingen geen upgrade, maar een opvolger, die gebouwd wordt met veel grotere verticale integratie, en hopelijk lagere kosten. Van Putten: „Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat Musk ook mijlenver vooruitloopt op de Amerikaanse ruimtevaart.”

„Hij weet zich ook te omringen met de juiste mensen. Maar zijn grote kracht is dat hij zegt: het kan misschien vier keer mis gaan, maar de vijfde keer gaat het goed, en dan nóg doen we het goedkoper.”

Morgennacht volgt de nieuwe landingspoging in de eerste minuten na de lancering. Mocht het misgaan: de volgende Falcon 9-vlucht is gepland voor 28 februari.