Ik ben er niet op uit om zekerheden te creëren

Actrice Meral Polat (32), momenteel te zien in de tv-serie Noord Zuid, staat in de voorstelling Who’s afraid of Romeo & Julia voor het eerst als zichzelf op het toneel. „We wilden iets maken dat ook onze ouders zou aanspreken.”

Romeo en Julia

„Met mijn goede vriend Eran Ben-Michaël wilde ik een persoonlijke voorstelling maken over de liefde. We zijn allebei migrantenkinderen, zijn ouders zijn Israëlisch, de mijne Koerden uit Turkije, en we wilden iets maken dat ook hen zou aanspreken. We staan als onszelf op het toneel, en vertellen waar gebeurde anekdotes, over onze jeugd, ex-geliefden, angsten en verlangens. De boeken die we aanhalen komen allemaal echt uit onze kast. Verslaafd aan liefde, Mannen komen van Mars, He’s just not that into you. Ik schaam me er een beetje voor, maar ik heb ze allemaal gekocht. Gewoon, uit behoefte aan wetenschappelijk inzicht, of aan luchtige, grappige tips.”

Familiegesprek

„Ik heb thuis geen goed voorbeeld gekregen van een stabiele relatie. Mijn moeder huppelde als twaalfjarige nog letterlijk in de bergen tussen de geiten en belandde toen in een betonnen flat in Zaandam. Mijn ouders moesten een bestaan opbouwen in een land dat ze niet kenden, met een cultuur die ze niet begrepen. Dat heeft veel impact gehad op ons gezin. Ze hielden, en houden, heel veel van elkaar, maar konden uiteindelijk niet samenleven. Sinds ze in 2008 zijn gescheiden, kunnen ze veel beter met elkaar opschieten. Bij vriendinnetjes thuis zag ik ouders en kinderen aan tafel wel eens een ‘familiegesprek’ voeren. Dat ken ik niet; bij ons thuis werd niet gepraat. De liefde én de ruzies waren gepassioneerd en intens, maar de beschouwing en reflectie ontbrak. Daarom pak ik er af en toe zo’n boek bij.”

Speeddaten

„Als research voor de voorstelling ben ik gaan speeddaten. Ik heb een paar afspraakjes gehad, en er niet bij gezegd dat het voor een voorstelling was. Tja, is het dan nep? Ik was benieuwd hoe het zou zijn, en ik ben geïnteresseerd in mensen; dus ik heb heus leuke gesprekken gehad. Maar die mannen zijn natuurlijk oprecht op zoek naar liefde, dus soms voelde ik me wel een beetje een oplichter. Ik wist vrij snel dat het voor mij niet de manier was. Ik word heel ongemakkelijk van het idee ‘nu zijn we aan het daten’. Dan heb ik het gevoel dat ik continu ‘aan’ moet staan. Iedereen gaat op zo’n moment toch een beetje toneelspelen, en dat herken ik dan zo goed, dat is mijn vak. Nee, mij moet de liefde denk ik overvallen. Dat je nietsvermoedend in gesprek bent, en dan BAM!”

Vrijgezel

„Tot mijn dertigste maakten mijn ouders zich geen zorgen over mijn meestal vrijgezelle staat. Ze troostten zich met de gedachte: ach, die is artiest. Laatst zei mijn vader wel: Meral, je bent nu bijna 33; een gezin stichten is ook mooi en belangrijk! Maar ik ben er niet op uit om zekerheden te creëren. Laatst vroeg een financieel adviseur mij: waar wil je zijn over tien jaar? Dan denk ik: Wat?! Geen idéé! Zo zit ik niet in elkaar. Het is zo vaak gebaseerd op angst. Je moet een inboedelverzekering, een ongevallenverzekering, een pensioen. Terwijl ik denk: als ik op mijn vijftigste geen werk en geen geld heb, dan ga ik in elk geval iets doen. Dieren moeten toch ook jagen voor hun eten? Ik wil scherp en alert blijven, actief, middenin het leven. Misschien heb ik daarom ook wel geen relatie. Ik vind het nu nog te belangrijk om steeds andere mensen te ontmoeten en nieuwe avonturen te beleven. Ik voel me een soort vrije straatkat, een zigeunerin.”

Noord Zuid

„Mijn personage Günay uit de serie Noord Zuid is het totale tegenovergestelde. Zij is juist een meisje dat alles volgens het boekje doet: heel georganiseerd, gedisciplineerd, alles moet volgens protocol. Ze is stug, zakelijk, zuinig en weinig emotioneel. Ze is Turks, maar eigenlijk weerspiegelt ze een heel Nederlandse opvatting, dat vrouwen vooral niet te vrouwelijk mogen zijn. Ik vind dat de seksegelijkheid in het Westen is doorgeslagen. Gelijkheid wordt hier vertaald met ‘hetzelfde zijn’, in uiterlijk en energie. Maar vrouwen hebben een heel ander soort kracht dan mannen, en het gaat erom die beide krachten de ruimte te geven. In een interview zei ik een keer dat ik hunkerde naar zuidelijk temperament in een man, dat ik versierd wil worden. Daar kwam toen een relletje van, alsof ik macho bezitterig gedrag verdedigde. Maar een man kan toch wel krachtig en stoer zijn én respectvol en lief? Ik kan supervrouwelijk zijn, met hakken en lippenstift, maar ook stoer en one of the guys.”

Bergvrouw

„Amsterdam is echt mijn stad, maar als ik het geboortedorp van mijn moeder bezoek – twintig huizen in een bos met alleen maar zeventigplussers, dan ben ik meteen een soort Koerdische bergvrouw. Ik ben daar niet geboren of opgegroeid maar voel direct: hier ben ik thuis. Vroeger mocht je in Turkije geen Koerdisch spreken. Mijn ouders zijn alevitisch, en dat wordt door veel moslims als ongelovig beschouwd. Als kind ben ik wel eens uitgescholden voor vieze Turk. Dus ik weet wat het is om er niet bij te horen. Om allerlei redenen: omdat ik Turk ben, Koerd, vrouw, actrice. Maar tegelijkertijd hoor ik bij alles. Dat is juist mijn kracht. In films en series word ik vaak gecast als Turkse, Italiaanse, Iraanse of Marokkaanse. Zolang het mooie, interessante rollen zijn, zit ik daar niet mee; zo zie ik er nu eenmaal uit.”

Gelovig

„Mijn ouders zijn niet streng gelovig of praktiserend en zo ben ik ook niet opgevoed. Ik ben zeker gelovig, maar het heeft geen naam. Ik geloof in het universum, in de natuur, in energie, in de liefde. Ik schrijf regelmatig een inspirerende spreuk op mijn arm. Vorige week stond er: ‘Let go, and let God.’ Om mezelf eraan te herinneren dat als ik iets met de juiste intentie heb gedaan, ik me niet meer druk moet maken om de uitkomst. Zo voel ik het ook bij deze voorstelling. Sommige dingen zijn goed gelukt, andere niet, maar ik heb het in elk geval gedáán. Ik vond het doodeng om als mezelf op het toneel te gaan staan, om me niet te kunnen verschuilen achter een personage. Maar als ik iets eng vind, wil ik het juist doen. Ik wil me niet laten beperken door mijn angsten.”

Shakespeare

„Auditie doen bij de Toneelschool in Amsterdam, dat was ook eng. Ik volgde daarvoor een MBO-opleiding toerisme en wist van niks. Shakespeare kende ik, en Bertolt Brecht, omdat mijn vader links is. Dat was het. Voor de auditie heb ik een monologenboek uit de bibliotheek gehaald en er eentje uitgekozen die me aansprak: Dario Fo, Een vrouw alleen. Ik werd aangenomen, maar heb lang gedacht dat er formulieren waren verwisseld en ze me ieder moment konden komen vertellen dat er een fout was gemaakt. Toen las ik weer zo’n goeie spreuk, toevallig ook met God erin: ‘God will never give you anything that was meant for somebody else.’ Ik was daar, dus het was wél voor mij. Vanaf dat moment durfde ik er echt voor te gaan. Op intuïtie kwam ik het eerste jaar heel ver, maar studeren had ik nooit geleerd, dat werd later een struikelblok. Tot ik eens een tekst uit Trojaanse Vrouwen helemaal uitploos, met een stapel woordenboeken, de Bosatlas en een boek met Griekse mythen en sagen erbij. Opeens begreep ik de referenties, de historie, de topografie. Alsof ik de toegangspoort ontdekte. Dan splijt de wereld open.”

100 kilo

„Eran pest me er in de voorstelling steeds mee dat ik het eerste jaar op de toneelschool honderd kilo woog. Dat is waar, maar ik zit daar nu totaal niet meer mee. Híj wel. We kregen dat jaar bewegingsles in duo’s, en wij moesten vaak samen. Dan moest ik met mijn honderd kilo telkens over Eran heen rollen. Dus volgens mij staat hij op toneel vooral zijn eigen trauma te verwerken.”