De slimme spelers van Griekenland

Iedereen in mijn omgeving heeft een mening over Griekenland. Volgens een vriend uit de haute finance is de oude bestuurlijke en financiële top van het land zo machtig en corrupt, dat ook de nieuwe regering onder leiding van Alexis Tsipras dit niet kan veranderen. Sterker nog: dat Tsipras hard botst met de EU, die een harde aanpak eist van de corruptie, speelt dit netwerk van grote ondernemers, bankiers en topambtenaren juist in de kaart. De leider van de linkse partij Syriza belooft weliswaar de strijd aan te binden met oligarchen, vriendjespolitiek en belastingontduiking, maar dit verzekeren alle Griekse politici hun kiezers al meer dan tien jaar.

Een vriendin die wat van economie en cultuur weet, had een originele visie. Ze wees op de index van Transparancy International. Denemarken is op die jaarlijkse ranglijst nummer een: het meest corruptievrije land ter wereld. Griekenland staat, samen met Italië, Roemenië, Senegal en Swaziland op een gedeelde 69e plaats. Haar conclusie? Als je zaken wilt doen, ga je naar het noorden. Daar valt niets te beleven, maar je geld is er veilig. En als je met vakantie wilt, kijk je naar landen zuidelijker in Europa en lager op de ranglijst. Niet te vertrouwen, maar altijd wat te doen.

Het meest enthousiast over de nieuwe Griekse regering waren enkele gamers in mijn omgeving. In de nieuwe minister van Financiën, Yanis Varoufakis, herkenden ze de man die economist in residence was bij Valve, een hip softwarebedrijf in Seattle dat games ontwikkelt zoals Team Fortress. Binnen dit soort games kunnen spelers online handel met elkaar drijven. Varoufakis deed onderzoek naar deze virtuele economieën en adviseerde Valve. Interessante man. Geschoold als wiskundige en econoom in Groot-Brittannië, voormalig hoogleraar in Cambridge, Sydney en Athene, fervent motorrijder en actief blogger (op yanisvaroufakis.eu).

Het is boeiend om door een leiderschapsbril te kijken naar Tsipras en Varoufakis. Meteen in de eerste dagen na het aantreden van de nieuwe regering is er veel vaart gemaakt. Niet alleen met het bezoeken van financiële instellingen en het presenteren van creatieve oplossingen, maar ook met allerlei symbolische acties. Zo weigert Tsipras een das te dragen voor Griekenland uit de schulden is. Ook is het luxe wagenpark van de regering te koop gezet. De premier blijft gewoon in de zwarte Audi A4 rijden uit zijn tijd als oppositieleider. En de afgelopen dagen zat Varoufakis, tijdens zijn Europese tour, niet voorin het vliegtuig, maar in de economy class.

Vriend en Bloomberg-columnist Justin Fox dook nog iets dieper in de achtergrond van Varoufakis. De minister van Financiën was in 2004 de co-auteur van een academische pil over speltheorie. Volgens Fox is Varoufakis’ tactiek rechtstreeks gebaseerd op deze wiskundige benadering van strategische interacties. Door aan de ene kant te stellen dat men niet meer wil samenwerken met de hechte trojka van Europese Commissie, Europese Centrale Bank en Internationaal Monetair Fonds, en aan de andere kant het contact te zoeken met de individuele ministers van Financiën in Europa, vergroot Griekenland de kans om op z’n minst een paar veldslagen te winnen en zo een oplossing te forceren. Slim.

Waar dit naartoe gaat? Ik geloof niet dat een landscultuur zich binnen een regeringsperiode laat veranderen. Ook niet binnen twee of drie (of vier of vijf). Maar intussen hoop ik toch stiekem dat Tsipras, Varoufakis en collega’s ons nog een tijdje zullen blijven verbazen met hun creatieve spel.

Ben Tiggelaar is gedragsonderzoeker, trainer en publicist en schrijft elke week over management en leiderschap.