Mooi, die videokunst, maar hoe verkoop je het?

Bron: YouTube

Dit weekend staat Rotterdam weer in het teken van Art Rotterdam, een internationale beurs met vooral moderne, vooruitstrevende kunst. Videokunst bijvoorbeeld. Maar hoe breng je als kunstverkoper een memorystick met zo’n videokunstwerk aan de man? Ellen de Bruijne van Ellen de Bruijne Projects begint te lachen: “Daarvoor moet je eerst heel wat investeren.”

Vijftien jaar geleden opende De Bruijne haar galerie in Amsterdam met een tentoonstelling van videokunst. Een statement, zegt ze.

“De galeriewereld was veel te objectgericht, op schilderijen en beelden. Veel jonge kunstenaars waren juist druk in de weer met installaties, performances en videokunst. Hen wilde ik een podium bieden.”

Hoe anders is de situatie nu. Tal van galeries tonen videokunst. Er zijn gespecialiseerde beurzen voor en elke zichzelf respecterende kunstbeurs heeft een speciale videosectie. In de Van Nellefabriek is nu 900 vierkante meter beursvloer geheel verduisterd voor de derde editie van Art Rotterdam Projections. Op grote projectiewanden tonen twaalf internationale galeries daar een video of film van een van hun kunstenaars.

Net een schilderij

“Videokunst is nog een niche”, zegt David van Doesburg van Galerie Stigter Van Doesburg in Amsterdam. Maar het is wel een kleine markt die snel groeit. Mede dankzij technische innovatie, zegt galeriehouder Ron Mandos:

“Je hebt sinds kort ook led-schermen met een sd-kaartje – dat is plug-and-play, die kun je als een schilderij ophangen.”

In vergelijking met de duurste schilderijen en sculpturen levert videokunst nog niet veel op:

 

De videomarkt zit in de lift, zegt Ellen de Bruijne. Twintig procent van haar klanten koopt alleen nog videokunst. “Er zijn nu privéverzamelaars die zeggen: ‘Mijn huis hangt al vol schilderijen. Ik wil alleen iets toevoegen dat geen ruimte inneemt.’”

Ruim duizend kunstenaars verkopen beter dan de meest succesvolle videokunstenaar:

Kunsthandel ook in bits

Vermoedelijk de grootste Nederlandse particuliere verzamelaars van videokunst zijn Egbert en Loes Dommering. Dertien jaar geleden kochten zij hun eerste video. Nu hebben zij in hun huis “een grote zolder-werkkamer met vertoningsmogelijkheid”. Daar bekijken zij soms de videokunstwerken uit hun verzameling. Een belevenis die op bezoekers soms een onuitwisbare indruk maakt, zegt Egbert Dommering. “De video’s kunnen ze zich jaren later nog herinneren; onze schilderijen niet.”

Dommering, die ook hoogleraar informatierecht is, heeft een modelcontract voor videokunst opgesteld. Daarin heeft hij beschreven welke rechten bij verkoop overgaan van kunstenaar op koper. Dat is hard nodig, zegt hij.

“Van een wereld van voorwerpen – schilderijen en beelden – is de kunsthandel nu ook een wereld van bits geworden, van digitale kunstwerken die makkelijk te vermenigvuldigen zijn.”

Het duurste videokunstwerk ter wereld, Eternal Return. $833.000 waard (gecorrigeerd voor inflatie):

Bij de overdracht van een memory stick is daarom niet alleen authenticatie met een officieel, door de kunstenaar gesigneerd certificaat noodzakelijk, maar ook een koopcontract met afspraken.

Welbeschouwd, zegt Dommering, koop je met een video een vertoningsrecht.

“Mag ik als koper de drager aanpassen aan nieuwe techniek? En waar, en op welke voorwaarden, mag ik de video vertonen? Als koper wil ik weten waar ik aan toe ben.”

Hoe dit op den duur juridisch uitpakt bij veilingen moet worden afgewacht, zegt hij. Veilinghuizen denken over kunst nog altijd in termen van schaarse objecten, bijvoorbeeld een gesigneerde dvd.

Ellen de Bruijne is een van de galeriehouders die Dommerings modelcontract dankbaar hebben geaccepteerd. Want, zo zegt ze:

“In de kunstwereld is veel te lang gedacht vanuit de overdracht van schilderijen.”