Met alleen goede wil gaat het Syriza niet lukken

Voor het eerst in jaren is in Griekenland een partij aan de macht zonder innige banden met de top van het bedrijfsleven. Regeringspartij Syriza benoemde alvast felle corruptiebestrijders, maar hebben ze ook een plan?

Graffiti in Athene. Kiezers hopen dat regeringspartij Syriza een bezem door de politieke en economische top in Griekenland haalt. Foto AFP/LOUISA GOULIAMAKI

Na het behalen van de verkiezingszege belde Alexis Tsipras als eerste met de leiding van het leger en de politie in Griekenland, om hen gerust te stellen. De linkse jongens in de achterban van Syriza hebben een reputatie van geweld tegen ordehandhavers. Geen zorgen, deze regering is democratisch, was de boodschap.

Daarna liet Tsipras met de benoeming van felle corruptiebestrijders blijken wie zich wél zorgen moeten maken: Griekse oligarchen en belastingontduikers. De mensen in de ‘zondige driehoek’, zoals de nieuwe premier de intieme relatie tussen een aantal banken, mediabedrijven en politici noemt.

Geen vriendjes in het kabinet

Het is voor het eerst sinds het herstel van de Griekse democratie in 1974 dat mensen uit de economische top geen vrienden hebben in het kabinet, op wie zij een beroep kunnen doen om vervolging te voorkomen of gunstige deals te sluiten.

De partijbestuurders van Syriza hadden de afgelopen veertig jaar geen macht en geen geld. Daarom kunnen ze nu goed de bezem door de politieke en economische top van het land halen, inclusief het parlement, hopen veel kiezers.

„Het Griekse probleem is een heel hecht net van politici, media-eigenaren en oligarchen die de grootste bedrijven in handen hebben. Zij hebben decennia goed voor elkaar gezorgd”, zegt Augustine Zenakos. Hij is mede-eigenaar van het maandblad Unfollow, dat veel publiceert over de macht van oligarchen en schimmige deals. „Mensen verwachten van Syriza dat dit ophoudt.”

Voor de aanpak van corruptie heeft het nieuwe kabinet een aparte post gecreëerd. Die wordt bezet door het oud-hoofd van de Griekse opsporingsdienst voor financiële fraude, Panagiotis Nikoloudis. Hij staat bekend als een kundige durfal.

Als voorzitter van het parlement, een andere belangrijke functie, is Syriza-lid Zoi Konstantopoulou gekozen. Deze jurist viel vorige regeringen hard aan omdat die volgens haar hun vrienden en collega’s uit de wind hielden bij de aanpak van corruptie en belastingontduiking.

In Griekenland moet het parlement instemmen met de strafrechtelijke vervolging van zittende en voormalige politici. De voorzitter beslist of een dossier aan het parlement wordt voorgelegd. De vorige voorzitter, Vangelis Meimarakis, was een meester in vertragen. Zo’n 120 dossiers kwamen nooit verder dan zijn bureaulade.

Een actueel voorbeeld van hoe politici, zakenlui en buitenlandse investeerders profiteren terwijl weinig overblijft voor de schatkist, is de exploitatiedeal voor een goudmijn ter waarde van ruim 11 miljard euro. Een Canadees bedrijf gaat de mijn ontginnen en niets van de opbrengst wordt gedeeld met de Griekse staat. Het bedrijf gebruikt belastingparadijzen om de Griekse belastingen te ontwijken.

De deal is gesloten met hulp van de machtige Griekse zakenmannen George en Fotis Bobolas, wier bouwbedrijven de grootste opdrachten kregen voor de aanleg van infrastructuur voor de mijn. Syriza-aanhangers hopen dat de regering de contracten probeert aan te vechten en de oligarchen te ontmaskeren.

Alleen met een plan kan het lukken

„Ik hoop maar dat Syriza een plan heeft”, zegt journalist Zenakos. Hij spreekt uit wat velen denken. „Als ze dat hebben, maken ze me gelukkig. Als ze het niet hebben, is het een ramp.”

De voorbije vijf jaar gebeurden hervormingen en besparingen alleen onder zware buitenlandse druk. Meestal werden ze traag en halfslachtig uitgevoerd. Vaak werden de machtigsten en rijksten door hun politieke vrienden uit de wind gehouden. Zo drukten de gevolgen van de crisis te zeer op de zwakste schouders, erkent zelfs geldschieter IMF.

De zaken anders aanpakken is niet simpel, waarschuwt Haris Theocharis. Als directeur hervormde hij de belastingdienst. Hij trad vorige zomer af onder druk van de oude regering, die belastingschulden minder gretig inde. Theocharis zit nu namens centrumpartij To Potami in het parlement.

„Ik geloof de mensen van Syriza op hun woord als ze zeggen dat ze de confrontatie aangaan met de oligarchen”, zegt Theocharis. „Maar politieke wil is de helft van het verhaal. De andere helft is de implementatie van een plan.” Er moeten mensen worden opgeleid, wetten gewijzigd, systemen aangekocht. „Je bereikt dit niet in een dag, zoals sommige mensen binnen Syriza denken.”