Charles had zijn verloving met Diana willen verbreken

De Windsors bekritiseren het niet-geautoriseerde boek, maar prins Charles komt er helemaal niet slecht van af.

Prins Charles en Lady Di op de dag van hun verloving in februari 1981. Foto EPA

Het is zeldzaam – meestal overkomt het zijn moeder, zoons en schoondochter – maar prins Charles was de afgelopen dagen weer even voorpaginanieuws. Hij had de nacht voor zijn huwelijk de verloving met Diana willen verbreken. En hij wil niet langer namens de Britse regering wapenverkoop promoten.

Het belangrijkste: Elizabeth vreest dat het volk zal schrikken van de manier waarop Charles het koningschap wil inrichten. Hij zal een „campagnevoerende” monarch zijn, kopten de kranten. Het leidde tot een zeer hevig debat over zijn geschiktheid koning te worden.

De onthullingen kwamen uit een biografie over Charles, The Heart of a King, die gisteren werd gepubliceerd.

Het paleis zat niet stil. Een woordvoerder zei dat „de zogenoemde onthullingen herkauwd zijn” en „op andere gebieden [is het boek] zeer creatief”. De biografe, de Amerikaanse Catherine Mayer, journalist bij Time Magazine, zou slechts een „negen minuten” durend interview met de prins hebben gehad, het boek was „niet geautoriseerd”.

Gisteren verscheen in The Times zelfs een ingezonden brief van Charles’ perssecretaris, sir William Nye, die klaagt over „slecht geïnformeerde speculatie in uw kolommen en elders”. Het doet vermoeden dat het paleis nog voor The Heart of a King in de winkel lag, imagoschade vreesde.

Maar de biografie is aanzienlijk genuanceerder en respectvoller – en heel veel minder smeuïg – dan de kranten en de brief van het paleis doen vermoeden. Mayer legt eerlijk uit hoeveel toegang ze kreeg, zoals ze ook schrijft, „wat de norm is bij koninklijk mediamanagement”, waaronder een interview. Bovendien sprak ze zijn vrienden en werknemers, en volgde ze hem twee jaar lang. De prins mocht zijn eigen citaten schrappen, en kreeg van veel andere bronnen inzage in wat ze over hem zeiden.

Mayer heeft gaandeweg duidelijk sympathie voor de prins gekregen – de man die velen nog door het prisma van Diana zien – en dan met name voor zijn liefdadigheidswerk met probleemjongeren, en sommige van zijn ideeën over natuur, biologisch eten, interreligieus contact, en de neiging voor iedere klacht medicijnen voor te schrijven. Wel heeft ze hevige kritiek op de manier waarop hij die ideeën probeert op te dringen.

Terecht concludeert Mayer dat hij een andere koning zal zijn dan zijn moeder. Zij kwam, redelijk onbevangen op haar 25ste op de troon, en is sindsdien ver van elke controverse gebleven om haar neutraliteit te bewaren. Hij is intussen 66, en heeft zijn toekomstvisie al gedeeld in duizenden toespraken, brieven die deels zijn gelekt, en een pamflet dat hij schreef. Hij lijkt bovendien niet bereid zijn liefdadigheidswerk op te geven als hij koning wordt.

„Charles streeft ernaar meer dan een koning te zijn. Hij wil het leven van mensen verbeteren”, schrijft Mayer. Hij wordt daarbij, beweert ze, grotendeels gedreven door een schuldgevoel. De prins voelt het als zijn plicht zijn bevoorrechte positie te compenseren. Ze noemt hem „een ridder met een missie”.

Hij vergelijkt zichzelf met Baldrick uit de serie Blackadder: vol ideeën die anderen belachelijk maken, maar die uiteindelijk modieus worden. Het mooiste citaat in het boek komt van actrice Emma Thompson, een goede vriendin van Charles, die signaleert dat hij zich niet bezighoudt met traditionele – knuffelvriendelijke – liefdadigheid: „Als hij zich zou inzetten voor ezels en honden zou hij lang niet zo veel shit over zich heen krijgen.”

De reactie van het paleis is, na het lezen van Mayers biografie begrijpelijk. Iemand omschrijft Charles’ paleis als Wolf Hall, een verwijzing naar het boek van Hilary Mantel over de opkomst van Thomas Cromwell onder Hendrik VIII, omdat er zo veel intriges plaatshebben. Mayer concludeert dat het hof niet kan uitleggen wat de prins nu eigenlijk doet. Daardoor blijft hij immer onbegrepen.