‘AIVD riep oud-werknemer terug van pensioen om gaten in Kiev te dichten’

De Nederlandse inlichtingendiensten waren in de periode voorafgaand aan de ramp met de MH17 zwak vertegenwoordigd in Kiev. De AIVD heeft een oud-werknemer moeten terughalen van pensioen om de gaten te dichten, zo vertelt een anonieme bron morgen in het radioprogramma Argos.

De rampplek in Grabovo, Oekraïne. Foto ANP / Pierre Crom

De Nederlandse inlichtingendiensten waren in de periode voorafgaand aan de ramp met de MH17 zwak vertegenwoordigd in Kiev. Ondanks de crisis op de Krim. De AIVD heeft een oud-werknemer moeten terughalen van pensioen om de gaten in Oekraïne te dichten, zo vertelt een anonieme bron morgen in het radioprogramma Argos.

Deze persoon is inmiddels de vaste vervanger voor de AIVD-liaison in Kiev, meldt Argos. Zo’n liaison onderhoudt contact met de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in het land en de regio.

De AIVD en MIVD hebben Rusland en de landen in die regio al jaren geleden losgelaten, vertelt een anonieme bron uit de Nederlandse inlichtingenwereld in de uitzending:

“In Oekraïne zat dan ook niemand meer van de Nederlandse inlichtingendiensten, toen de MH17 naar beneden kwam. Ze hebben er in allerijl een liaison naartoe gestuurd, want er moesten contacten met de Oekraïense inlichtingendienst worden gelegd. Maar verder waren er geen geschikte mensen beschikbaar om dat werk te doen. Er is bij de diensten gewoon weinig kennis en ervaring meer over die regio. Ze hebben letterlijk inlichtingenmensen van hun pensioen moeten terugroepen om in Kiev gaten te dichten.”

Dit bericht wordt in Argos bevestigd door een andere bron.

‘Er was aanleiding om vliegmaatschappijen in te lichten’

Argos heeft daarnaast diplomatieke correspondentie in handen van een bevriend Europees land waarin informatie staat over wat er tijdens de briefing in Kiev op 14 juli, drie dagen voor de ramp met de MH17, is verteld over het neerhalen van het Antonov vliegtuig. Het programma mag niet zeggen uit welk land de informatie komt.

In het document staat:

“Toestand in Oost Oekraïne zeer zorgwekkend. Neerschieten van Oekraïens transportvliegtuig op 6.000 meter hoogte is een kwalitatief nieuwe stap.”

Een “kwalitatief nieuwe stap”? Argos laat het zinnetje duiden door twee Nederlandse oud-ambassadeurs. De zin is ambigu, zegt een oud-ambassadeur, maar “hoe dan ook” is volgens hem de boodschap: “opgepast, hier is iets aan de hand”.

“Stel dat ook de Nederlandse diplomaat deze informatie in dit soort bewoordingen aan de regering heeft gegeven, dan lijkt me dat voor de overheid wel aanleiding om de luchtvaartmaatschappijen daarover in te lichten.” - een oud-ambassadeur

De briefing op 14 juli

Op 14 juli waarschuwden de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken, Pavlo Klimkin en het plaatsvervangend hoofd van de Presidentiële Administratie , Valeriy Chaly, tijdens een periodieke briefing in Kiev voor westerse diplomaten voor de onveilige situatie in het luchtruim boven Oost-Oekraïne. Het neerhalen van het militaire vrachtvliegtuig op 6,5 kilometer hoogte werd in die bijeenkomst genoemd als voorbeeld van de toenemende escalatie van het conflict en de rol die Rusland hierin speelde.

Over de informatie is, zo schrijven de betrokken ministers in Den Haag, “via de gebruikelijke interdepartementale kanalen” gerapporteerd. Maar tevens zeggen zij dat geen waarschuwingssignaal naar de luchtvaartmaatschappijen is gegaan. Dat is volgens Rutte geen taak van de regering. Dat er militaire vliegtuigen werden neergeschoten was volgens de ministers “algemeen bekend”. Daarbij was de informatie over aantallen en vlieghoogtes “soms tegenstrijdig”.

Lees ook het commentaar van NRC vandaag: Ramp MH17 toont: scherpere regels voor luchtruim nodig