We zullen ze wel krijgen

De koning van Jordanië beloofde gisteren keihard terug te slaan na de executie van de gevangen piloot. Maar wat kan hij doen? Zijn land is kwetsbaar. De werkloosheid in Jordanië is hoog, en duizenden jongeren gingen al naar Syrië en Irak om voor IS te vechten.

De Jordaanse piloot, voor hij wordt verbrand, in een still uit het filmpje dat door IS werd verspreid. Foto Reuters

Redacteur Midden-Oosten

Wraak. Dat lijkt de overheersende stemming in Jordanië na de gruwelijke moord op de piloot Moaz al-Kasasbeh. De Islamitische Staat (IS) bracht dinsdag een video naar buiten die toont hoe Kasasbeh – staand in een kooi – levend wordt verbrand. Koning Abdullah, die halsoverkop terugkeerde uit de Verenigde Staten, beloofde gisteren een „meedogenloze” oorlog tegen IS zodat het „bloed van martelaar Kasasbeh niet voor niets is vergoten”.

Eerder op de dag werd Abdullah door enkele duizenden mensen onthaald op de luchthaven van Amman. Velen droegen posters van de koning of van de nationale vlag. Abdullah reisde meteen door naar Karak, de geboortestad van Kasasbeh. Daar hield zijn familie een condoleance in een traditionele bedoeïenentent met foto’s van de pas getrouwde piloot. Straaljagers vlogen over om Kasasbeh de laatste eer te bewijzen.

De wraak kwam snel. Nog voordat Abdullah was geland, werden twee veroordeelde terroristen opgehangen die deel uitmaakten van Al-Qaeda-in-Irak, de voorloper van IS. Sajida al-Rishawi kreeg de doodstraf wegens haar betrokkenheid bij een driedubbele bomaanslag op luxehotels in Amman in 2005. En Ziad al-Karbouly werd in 2008 ter dood veroordeeld wegens het beramen van terreuraanslagen op Jordaniërs in Irak.

De vader van de piloot riep de regering op om „meer te doen dan het executeren van gevangenen. Ik roep op om IS compleet te elimineren.”

Het laat zien hoezeer de stemming is omgeslagen in Jordanië. Nog niet zo lang geleden riep diezelfde vader zijn regering op om uit de internationale coalitie te stappen. De strijd tegen IS „is niet onze oorlog”, verklaarde hij, een sentiment dat breed leeft.

Maar door de wrede moord op Kasasbeh is het nu ook de oorlog van Jordanië geworden. Zo lijkt de video het tegenovergestelde effect te sorteren dan wat IS beoogde. De beelden waren juist bedoeld om Jordaniërs op te zetten tegen deelname aan de luchtaanvallen op IS in Syrië en Irak. De terreurgroep hoopte in te spelen op de scepsis onder de bevolking.

Dat leek aanvankelijk ook te lukken. De dreigende moord op Kasasbeh leidde tot onrust in het zuiden van Jordanië, waar het koningshuis van oudsher juist veel steun van de stammen heeft en waar veel Jordaanse militairen vandaan komen. Kasasbeh behoorde tot een van de grootste stammen in het zuiden.

Zou Jordanië uit de internationale coalitie stappen? Het lot van de Jordaanse piloot had eerder al tot tweedracht geleid binnen de coalitie. Nadat hij in december werd gevangengenomen door IS schortten de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) hun luchtaanvallen in Irak en Syrië op. De VAE vrezen dat hun piloten eenzelfde lot wacht als de VS geen betere reddingsoperaties op touw zetten. Ook zijn de VAE bezorgd over de groeiende rol van het shi’itische Iran in de strijd met IS.

Het besluit van de VAE is een zware tegenslag voor de VS. De Amerikaanse president Obama heeft herhaaldelijk gezegd dat de VS alleen de strijd aangaan met IS als sunnitische landen in de regio ook meedoen. De VAE hebben van alle Arabische landen sindsdien de meeste bombardementen uitgevoerd.

Maar de Jordaanse koning Abdullah toont na de moord juist meer vastberadenheid. Hij belooft de inspanningen van zijn land in de strijd tegen IS te vergroten. Maar concreter wordt hij niet. De vraag is wat Jordanië kan doen behalve de luchtaanvallen op te voeren. Het sturen van grondtroepen lijkt onwaarschijnlijk.

Amerikaanse Congresleden spraken zich gisteren uit voor een uitbreiding van de militaire hulp aan Jordanië. Het land is een cruciale bondgenoot in de strijd tegen IS. De VS werken nauw samen met de Jordaanse inlichtingendiensten en geven Amman jaarlijks 1 miljard dollar economische en militaire steun.

Maar Jordanië blijft kwetsbaar. IS wil het koningshuis omverwerpen en Jordanië inlijven bij het kalifaat. Afgelopen zomer waren in verschillende stadjes demonstraties van IS-aanhangers. De werkloosheid in Jordanië is hoog, er zijn duizenden jongeren naar Syrië en Irak vertrokken om te vechten voor IS. Abdullah zal bovenal willen voorkomen dat de oorlog overslaat naar zijn land.