Sorry, sorry, het wordt beter, zegt Van Rijn

Het pgb Gisteren moest staatssecretaris Van Rijn verantwoording afleggen over de chaos rond de uitkering van de persoonsgebonden budgetten. Hij bood de Kamer zijn excuses aan.

Hij was toch keer op keer gewaarschuwd, zo wierpen de Tweede Kamerleden van de oppositie staatssecretaris Martin van Rijn (Zorg, PvdA) gisteren voor de voeten. Van Rijn moest zich verantwoorden en oplossingen bieden voor de chaos die is ontstaan bij het uitkeren van persoonsgebonden budgetten (pgb’s) waarmee chronisch zieken, ouderen en gehandicapten hun eigen zorg kunnen inkopen. Tienduizenden zouden op hun geld zitten te wachten. Op televisie en in kranten verschenen schrijnende reportages over mensen die in financiële problemen zitten. Op Twitter werd #pgbalarm trending.

1 Wat is er aan de hand?

Sinds begin dit jaar worden pgb’s niet meer vooraf uitgekeerd op de rekening van de patiënt, maar achteraf gedeclareerd en betaald aan de zorgverlener. Dat betekent dat voor iedereen een gat van een maand zou ontstaan tussen betalingen. Maar dat is niet de oorzaak van de huidige problemen. Onvoldoende pgb-houders hebben de verplichte zorgcontracten ingediend. Gemeenten hebben die contracten niet op tijd verwerkt. Bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB) loopt de uitbetaling vast. Er zijn forse ict-problemen. Mensen worden dus gedwongen steeds opnieuw hun contracten in te sturen, krijgen geen gehoor bij de SVB en ontvangen niet waar ze recht op hebben. Het is zelfs onduidelijk hoeveel mensen er precies slachtoffer zijn.

2 Hoe werkt een pgb ook alweer precies?

Persoonsgebonden budgetten werden eind vorige eeuw ingevoerd zodat ouderen, langdurig zieken en gehandicapten niet per se bij gevestigde organisaties verzorgd hoefden te worden. Het pgb maakt het bijvoorbeeld mogelijk voor ouders om zelf fulltime voor hun gehandicapte kinderen te zorgen of specialistische begeleiding in te huren. Vrijheid, flexibiliteit en maatwerk dus. Maar het was ook fraudegevoelig. In de laatste tien jaar verdrievoudigde het aantal mensen met een pgb tot 150.000 en bleken er van het zorggeld ook leuke reisjes te worden geboekt. De regeling kostte vorig jaar 2,7 miljard euro. In het kader van de grote decentralisaties van dit kabinet zijn de gemeenten nu medeverantwoordelijk voor de pgb’s en om fraude te bestrijden worden die pas achteraf uitgekeerd.

3 Wat eist de Tweede Kamer nu van de staatssecretaris?

Van Rijn was gisteren naar de Kamer geroepen vanwege de problemen met de uitbetalingen. Kamerleden van de oppositie wilden vooral een mea culpa van hem. Ze vinden dat de staatssecretaris te gemakkelijk de schuld geeft aan mensen wier contracten niet zijn ingevoerd in het systeem en dat pgb’ers worden weggezet als fraudeurs. Partijen die eerder waarschuwden dat Van Rijn veel te snel gaat met al zijn hervormingen en bezuinigingen zien hun gelijk in de huidige chaos. Binnen een maand na de decentralisaties komen nu grote problemen aan het licht. Kamerleden willen weten waar het precies is misgegaan.

4 Wat doet Van Rijn?

Naast dat hij in het debat inderdaad zijn excuses aanbood aan getroffenen, beloofde de staatssecretaris dat iedereen met een pgb, ook zonder goedgekeurd contract, nu zijn declaraties kan indienen. Die zouden dan binnen tien dagen door de SVB betaald moeten worden. Daar zullen de Kamer en belangenorganisaties hem aan houden.

5 Heeft hij ook een politiek probleem?

Er was felle kritiek, ook van partijen die zijn maatregelen steunen. Zelfs de VVD had het over „eerst zien dan geloven”. Maar noch Van Rijn, noch deze hervorming staan ter discussie. Hij kreeg het ook niet echt moeilijk in het debat, dat verzande in discussies over „trekkingsrecht”, roadmaps”, „pilots”, „rapportages”, „ketenafhankelijkheid”, „piekbelasting” en „declaratiecoulance”. Het is wel spannend of en hoe snel de problemen bij de SVB inderdaad worden opgelost. Om nog niet te spreken over de uitwerking van zijn andere decentralisaties.