Russen en Polen ruziën na over Auschwitzbevrijding

Wie bevrijdde Auschwitz? Ruzie over die vraag heeft geleid tot uitzetting van Poolse diplomaten uit Rusland.

foto afp

Juridische pesterijen en beledigingen tot op het hoogste diplomatieke niveau tussen Polen en Rusland hebben geleid het vertrek van Poolse diplomaten uit Sint-Petersburg.

Een Russische rechter beval hun uitzetting, in verband met achterstallige huur van bijna een miljoen euro. De Poolse autoriteiten eisen geld van Rusland voor het ter beschikking stellen van gebouwen in Warschau en Gdansk. Maar eigenlijk gaat de rel over de Tweede Wereldoorlog.

Het oordeel van de rechter voegt een materiële dimensie toe aan de spanningen, die oplopen sinds eind januari controverse ontstond rondom de herdenking van de bevrijding van vernietigingskamp Auschwitz in 1945.

De organisatie stuurde geen individuele uitnodigingen naar staatshoofden, volgens veel analisten een manier om een expliciete invitatie voor president Vladimir Poetin te vermijden te midden van de voortdurende gevechten in Oekraïne. Voor Poetin is het een reden is om niet te gaan.

Als antwoord op een vraag over deze controverse suggereerde de Poolse minister van Buitenlandse Zaken, Grzegorz Schetyna, dat het Russische aandeel in de bevrijding van het kamp niet moet worden overdreven: „Misschien is het beter om te zeggen dat het Oekraïense front en Oekraïners [Auschwitz] bevrijdden. Want het waren Oekraïense soldaten daar die dag in januari. Zij waren het die de poorten van het kamp openden, en zij bevrijdden het kamp.”

„Heiligschennend en cynisch”, oordeelde zijn Russische collega Sergej Lavrov. „Auschwitz werd bevrijd door het Rode Leger, waar Russen, Oekraïners, Tsjetsjenen, Tataren en Georgiërs deel van uitmaakten.”

De regering-Poetin vereenzelvigt zich graag met de strijd van dat Rode Leger in de ‘Grote Vaderlandse Oorlog’. Op een eigen Auschwitz-ceremonie in Moskou stelde Poetin dat mensen van uiteenlopende nationaliteiten verantwoordelijk waren voor de bevrijding, maar dat het Rode leger wel voor 70 percent uit Russen bestond. Hedendaagse vijanden van Rusland, zoals de ‘junta’ in Kiev, krijgen van staatsmedia en overheidsvertegenwoordigers dan weer met grote regelmaat het etiket ‘fascistisch’.

Maandag gooide Schetyna, die als opvolger van de felle Rusland-criticus Radoslaw Sikorski aanvankelijk een meer pragmatische koers leek te varen, opnieuw olie op het vuur. Hij zette vraagtekens bij de herdenking van de geallieerde overwinning in Europa op 9 mei in Moskou. „Waarom zijn we er allemaal zo vlug aan gewend geraakt dat Moskou de plaats is voor de herdenking van het einde van de vijandelijkheden en niet, bijvoorbeeld, Londen of Berlijn?” Voor veel Polen betekent de bevrijding van 1944-45 ook het begin van de Sovjet-bezetting. Zelf nodigt de regering dan ook buitenlandse staatshoofden uit om ‘V-dag’ op 8 mei te vieren in Gdansk. Aan de rand van die stad, bij het schiereiland Westerplatte, begon in september 1939 de inval van Polen. Volgens Sergej Ivanov, de stafchef van Poetin, is de Poolse viering alweer „een van die pogingen om een beetje te liegen over de geschiedenis, ze te veranderen, corrigeren, retoucheren.” En, voegde hij toe: „Welke overwinning was er dan in Gdansk?”