Onderzoek pleit voor opnames bij asielgesprek, vertaling tolk wijkt af

Bewoners bij de Vluchtgarage in Amsterdam waar illegalen vorige maand na een jaar verblijven werden uitgezet. ANP / Koen van Weel

De gesprekken tussen een asielzoeker en een medewerker van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) moeten worden vastgelegd middels een geluidsopname. Dit om twijfels over de correcte vertaling van de tolk goed te kunnen beoordelen.

Dit zegt Susanne van der Kleij die gisteren promoveerde op een onderzoek naar de rol van de tolken bij de asielinterviews. Een tolk heeft een sturende rol in het gesprek, vat samen, voegt zaken toe of laat iets weg. Een asielzoeker kán hierdoor benadeeld worden, al stuitte Van der Kleij tijdens haar onderzoek niet op grote onregelmatigheden.

‘Vertaling wijkt bijna altijd af’

Tolken, concludeerde Van der Kleij, proberen het verhaal van de asielzoeker en de vragen van de IND’er, zo helder mogelijk over te brengen. Daardoor wijkt de vertaling bijna altijd af van hetgeen er precies gezegd is, zegt Van der Kleij in NRC Handelsblad (€):

“Vaak helpen de aanpassingen van de tolk de asielzoeker juist, als daardoor de vragen van de ambtenaar worden verduidelijkt. Of als asielzoekers worden aangemoedigd een uitgebreider antwoord te geven.”

Op enkele momenten gaat de tolk verder: hij vat een langer relaas van de asielzoeker samen, hij maakt het specifieker of voegt zelf iets toe. Ook bleek dat tolken vaak de vertaling aanpassen om het gezegde te verduidelijken. Dat is meestal niet in het nadeel van de asielzoeker, maar dat zou het wel kunnen zijn. Van der Kleij vindt daarom dat elk gesprek vastgelegd zou moeten worden door middel van geluidsopname.

“Dat gebeurt nu niet. Je wil toch een controlemiddel hebben, waar je bij twijfel op terug kunt vallen.”

Afgelopen jaar vroegen in Nederland 24.000 mensen asiel aan. Voor het onderzoek zijn veertien veertien ‘tweede asielinterviews’ met Afrikaanse asielzoekers geanalyseerd.

Lees ook in NRC Handelsblad: De tolk versoepelt het asielgesprek (€)