Haar vertrek is ook een groot verlies voor Rousseff

(Ex-)topvrouw Petrobras

Petrobras stuurt zijn topvrouw en vijf hoge managers naar huis vanwege een woekerend corruptieschandaal.

Maria das Graças Silva Foster (61) groeide op in de beruchte favela’s van Rio de Janeiro en werkte zich op van stagiaire tot bestuursvoorzitter van een van ’s werelds grootste oliebedrijven – het Braziliaanse (semi)staatsbedrijf Petrobras. Maar in de aanhoudende lawine van onthullingen in Brazilië’s grootste corruptieschandaal ooit, werd haar positie onhoudbaar. Gisteren stapte ze, samen met vijf andere hoge managers, op.

Hun vertrek komt niet onverwacht. Al maanden speculeren aandeelhouders over het vertrek van Graça Foster, een persoonlijke vriendin van president Dilma Rousseff. Dinsdag kwam de geruchtenstroom op gang. Gisteren maakte Petrobras het officieel.

Het aandeel schoot direct met 14 procent omhoog. Al compenseert dat de schade die de corruptieaffaire heeft aangericht niet. Vrijwel alle grote Braziliaanse infrastructuur- en bouwbedrijven zijn betrokken. De geschatte schade varieert van 3,3 tot 28 miljard euro. Geld dat verdween in zakken van tussenpersonen, bedrijven, managers en politici.

Corruptie binnen Petrobras, met 86.000 werknemers het grootste bedrijf van Brazilië, kwam dit voorjaar in beeld. In maart startte de federale politie de operatie Lava-Jato (‘wasstraat’) en sindsdien werden ruim drie dozijn (oud)werknemers van het bedrijf opgepakt, onder wie drie voormalig directeuren. Zij vertelden over grootschalige fraude- en witwaspraktijken. Bouwbedrijven rekenden 3 procent extra op contracten, tientallen politici namen smeergeld aan in ruil voor politieke steun.

Dat hoge bestuurders, onder wie Graça Foster, uit de wind bleven, weten critici aan president Dilma Rousseff, die zelf een zweem van verdenking om zich heen heeft hangen. Rousseff was voorzitter van Petrobras tussen 2005 en 2010 en zou volgens politieke tegenstanders van de corruptie moeten hebben geweten. Bewijs daarvoor is nooit gevonden.

Hoewel ook betrokkenheid van Graça Foster bij het schandaal nooit werd bewezen, is haar vertrek een groot politiek verlies voor Rousseff, die met de bestuursvoorzitter een belangrijke bondgenoot verliest. Meermaals weigerde Rousseff ontslagverzoeken.

Bewijs tegen Graça Foster is er nog altijd niet. Directe aanleiding voor haar vertrek is de publicatie van de langverwachte cijfers over het derde kwartaal 2014. Petrobras slaagde er daarbij niet in precies aan te geven hoeveel verlies het bedrijf moest nemen.

Maria das Graças Foster is een voorbeeld voor veel Brazilianen: ze groeide op in een arme sloppenwijk van Rio de Janeiro en recyclede blikjes om haar eigen opleiding te betalen. Bij Petrobras maakte ze snel furore, door zich bij te scholen tot ingenieur en zich van stagiair op te werken tot hoogste baas. Als een van de weinige vrouwen in een mannenwereld, genoot ze groot respect als chemisch ingenieur en vanwege haar technische kennis van de olie-industrie.

De eerste taak van Rousseff, die haar tweede presidentstermijn op 1 januari begon, is het vinden van een opvolger: een politieke bondgenoot die ook de goedkeuring van internationale beleggers kan wegdragen. Morgen al wil Petrobras een nieuwe directie aanstellen. Geen makkelijke taak.