ECB zet druk op rebels Athene

Griekse banken kunnen vanaf woensdag niet meer goedkoop lenen bij de ECB. Frankfurt wil dat Athene inbindt.

Op haar toer langs Europese hoofdsteden doet de nieuwe Griekse regering vandaag Duitsland aan. Evenals de afgelopen dagen zal de nieuwe Griekse minister van Financiën ook in Berlijn herziening bepleiten van de voorwaarden bij de noodleningen aan zijn land én schuldreductie. Maar gisteravond lieten centrale-bankpresidenten de eurozone duidelijk merken dat Athene daar wat hen betreft niet op hoeft te rekenen.

De Europese Centrale Bank (ECB) scherpte het soepele regime waaronder Griekse banken geld bij Frankfurt kunnen lenen fors aan. De ECB had hier eerder mee gedreigd, maar de stap werd pas eind deze maand verwacht.

De ECB geeft het signaal af dat Griekenland de trojka niet zomaar kan negeren. Dit gremium van Europese Commissie, ECB en IMF legde Griekenland de afgelopen jaren een pakket hervormingen en bezuinigingen op in ruil voor noodleningen. De ECB wil Griekse banken alleen geld lenen als die afspraken worden nageleefd. Op basis van de eerste acties van de nieuwe Griekse regering concludeert de ECB nu dat die tijd voorbij is. De regering zette privatiseringen stop en beloofde een deel van de ontslagen ambtenaren weer aan te nemen. Ze eist een einde aan de buitenlandse curatele.

Grieken proberen na de onverwacht snelle zet van de ECB hun angst te onderdrukken en de kalmte te bewaren. Nu beginnen de onderhandelingen pas echt, is het sentiment. Ook de politieke oppositie houdt zich in. Bij vorige regeringen hadden Grieken vaak de indruk dat die samen met de internationale financiers tegen de bevolking werkten. Op Facebook wordt opgeroepen vanavond naar het Syntagma-plein voor het parlement te komen om het onderhandelingsteam te steunen.

De Atheense beurs verloor vandaag bij opening bijna 10 procent, maar herstelde zich later enigszins. Het verlies werd geleid door bankaandelen.

Begin deze week vonden de linkse Griekse premier Alexis Tsipras en zijn minister van Financiën Yanis Varoufakis in Italië en Frankrijk nog een welwillend oor. De sociaal-democratische regeringen in Rome en Parijs toonden begrip voor Tsipras’ pleidooi van schuldverlichting.

Maar in Brussel en Frankfurt was de toon gisteren koeler. De ECB kondigde zijn besluit aan enkele uren na een onderhoud tussen Varoufakis en ECB-president Draghi. Varoufakis noemde dat gesprek „zeer vruchtbaar”, maar dat was vóór de ECB het besluit van zijn beleidsraad bekendmaakte.

Tsipras was in Brussel, waar hij onder anderen voorzitter Juncker van de Europese Commissie sprak. Zij schudden elkaar voor de camera’s omstandig de hand, maar Tsipras kon na afloop alleen melden dat een akkoord gevonden zal moeten worden „binnen de wettelijke EU-kaders”.

Vandaag zou Varoufakis in Berlijn zijn collega Schäuble ontmoeten. De Duitse regering nam gisteren een voorschot op dit gesprek door een beleidsdocument te lekken aan persbureau Reuters. Dit stelt dat Athene niet kan terugkomen op de afspraken met de trojka. „Het doel is voortzetting van de afgesproken hervormingsagenda (niet terugdraaien ervan)”.

In Duitsland bestaat weinig politieke bereidheid de Grieken tegemoet te komen. De ECB is daarbij het voornaamste instrument om druk te zetten op Athene. De Griekse banken hebben de leningen uit Frankfurt hard nodig, omdat ze elders niet betaalbaar kunnen lenen. Rekeninghouders hebben in de maand januari ruim drie keer zoveel geld opgenomen als in december. De Griekse nationale bank kan nog wel zogeheten ELA-noodleningen verstrekken. Die dragen echter een hogere rente dan de ECB-leningen en mogen alleen worden verstrekt zolang de ECB daar toestemming voor geeft. Bij de volgende beleidsvergadering, op 18 februari, zou de ECB die steun kunnen intrekken.