Poetin schrikt ervan, of het is precies wat hij wil

De druk op de Verenigde Staten om (defensieve) wapens te leveren aan Oekraïne neemt toe. Zal het de opmars van pro-Russische opstandelingen stoppen, of escaleert de oorlog er alleen maar door? Dit zijn de argumenten voor en tegen.

Oekraïense militair bij Debaltseve.Foto Manu Brabo/AFP

Voor

1 Het Oekraïense leger verliest terrein aan de separatisten.

De oorlog in het oosten van Oekraïne komt in een nieuwe fase. Het regeringsleger blijkt niet opgewassen tegen de separatisten, die met Russische wapens en Russische steun nu duidelijk de overhand hebben. Gevreesd wordt dat ze in een voorjaarsoffensief een doorgang naar de Krim kunnen forceren, of zelfs nog verder westwaarts naar Transnistrië.

2 Economische sancties hebben Rusland niet doen inbinden.

In combinatie met de lage olieprijs hebben de sancties de Russische economie wel schade berokkend, maar dat heeft president Poetin niet tot inschikkelijkheid bewogen. Ook diplomatieke inspanningen om de crisis te sussen hebben niets opgeleverd. Het bestand dat in september is overeengekomen is een dode letter. Wil het Westen de verdere destabilisering van Oekraïne stoppen, dan zijn nieuwe middelen nodig. Doet het Westen niets, dan accepteert het dat Rusland eenzijdig en gewapenderhand grenzen verandert, wat de hele veiligheidssituatie in Europa op losse schroeven zet.

3 Wapenleveranties kunnen Poetin afschrikken.

Als het Oekraïense leger zou beschikken over de (lichte) antitankraketten waarover nu gesproken wordt, zou een verdere opmars van de separatisten een veel zwaardere tol eisen van hen en hun Russische helpers. In de VS wordt verder gepleit voor levering van onbemande verkenningsvliegtuigjes, middelen om Russische drones te storen, betere radarinstallaties en gepantserde Humvees. De hoop is dat president Poetin open zal staan voor een politieke oplossing, als hij inziet hoe hoog de kosten zullen zijn van verdere militaire actie.

4 Oekraïne kan zich beter verdedigen als Moskou toch doorzet.

Rusland heeft veel troepen achter de hand, en niemand denkt dat Oekraïne een oorlog met Rusland kan winnen. Maar met moderner militair materieel kan het de separatisten en Rusland wel beter partij geven en in een strategisch moeras laten vastlopen.

Tegen

1 Wapenleveranties kunnen tot verdere escalatie leiden.

In de VS wordt nu alleen gepleit voor levering van defensieve wapens, waaronder antitankraketten en gepantserde Humvees. Maar dat is wel, zoals de term luidt, ‘lethal aid’, dodelijke hulp. Onduidelijk is hoe Rusland zal reageren als de VS en eventueel ook andere landen hiertoe besluiten. Moskou kan er door aangemoedigd worden de separatisten snel, voor de nieuwe wapens arriveren, nog even te helpen zoveel mogelijk terreinwinst te boeken.

2 Het gevaar van Russische doden door Amerikaanse wapens.

Nu al zegt president Poetin dat het Oekraïense regeringsleger in feite een ‘vreemdelingenlegioen van de NAVO’ is. Amerikaanse wapenleveranties zullen dergelijke propaganda extra voeden – ook al zal de NAVO naar verwachting niet bij wapenleveranties aan Oekraïne betrokken worden, en ook al is het juist Rusland dat de strijd heeft aangezwengeld. Als het Oekraïense leger met Amerikaanse wapens Russische militairen doodt, plaatst dat de twee grootmachten directer tegenover elkaar dan al het geval is. Volgens de Süddeutsche Zeitung zou levering van wapens „neerkomen op een oorlogsverklaring aan Moskou”.

3 Poetin kan zijn schouders ophalen en z’n koers doorzetten.

Oekraïne is geen NAVO-lid en het Westen heeft al gezegd zelf het land niet militair te zullen helpen. Rusland weet dat en kan voor lief nemen dat Amerikaanse wapens de strijd zwaarder zullen maken voor de separatisten en hun Russische helpers. Als door de wapenleveranties een verdere opmars niet stopt, zetten de Amerikanen dan een volgende stap?

4 Onzeker is of Oekraïense militairen goed met de wapens kunnen omgaan.

Het Oekraïense leger heeft niet alleen onvoldoende materieel, het is ook slecht getraind. Aan Oekraïense kant vechten ook milities waarover de regering weinig te zeggen heeft. Waar komen de wapens straks terecht? En worden ze dan wel veilig bediend?