Miljoenen Nigerianen wachten vergeefs op kiezerspas

Nieuwe stempassen moeten fraude tegengaan. Maar er zijn problemen met aanmaken, verzenden en uitdelen.

Het zweet staat de medewerkster van de nationale kiescommissie op de neus terwijl ze honderden kaartjes door haar handen laat gaan. Bij de derde doos heeft ze beet en kan ze Mikel Egbuono zijn permanente kiezerspas overhandigen.

De havenarbeider had deze januariochtend vrijgenomen om zijn stempas op te halen in een lagere school in Itire, een volkswijk op het vasteland van metropool Lagos.

Egbuono heeft geluk. Op 14 februari zijn er verkiezingen in Nigeria, het volkrijkste land van Afrika, maar ruim eenvijfde van de 68,8 miljoen stemgerechtigden heeft een paar weken voor de verkiezingen nog steeds geen kiezerspas. De problemen zijn zo groot, dat de nationaal veiligheidsadviseur van president Goodluck Jonathan onlangs zelfs suggereerde om de stembusgang met drie maanden uit te stellen.

Invoering van de nieuwe, biometrische kiezerspas, waarop vingerafdrukken zijn vastgelegd, moet een einde maken aan fraude. Alle geregistreerde kiezers zouden er voor deze stembusronde een moeten krijgen, maar er zijn problemen met het aanmaken, verzenden en uitdelen van de kaarten.

Toch zegt de woordvoerder van de kiescommissie INEC dat het wel los zal lopen. Begin februari moeten alle passen geproduceerd en verdeeld zijn. Daarom wordt nu ook in de weekeinden doorgewerkt.

De stempassen zijn niet het enige probleem. Grote delen van het noordoosten van Nigeria worden beheerst door de islamitische terreurgroep Boko Haram. De vraag is of de kiezers daar wel kunnen stemmen. De vele ontheemden – 850.000 volgens de regering, ruim 1,5 miljoen volgens internationale organisaties – kunnen niet naar hun eigen stembureau.

Ook daar probeert INEC een mouw aan te passen door stembureaus te verplaatsen naar veiliger plekken. Maar dan nog zullen veel kiezers wegblijven uit vrees overvallen te worden door strijders van Boko Haram. Dat kan slecht uitpakken voor generaal Buhari, de oppositiekandidaat die het opneemt tegen zittend president Jonathan. Buhari komt uit het noorden en heeft er veel aanhang.

In het klaslokaal van de lagere school in Itire is INEC-medewerkster Bola Asuni al weer op zoek naar de volgende stempas, die van Tunrayo Kasim. De huisvrouw bezocht vanochtend een ander distributiepunt, een wijk verderop, en kreeg nul op het rekest. „Stemmen is belangrijk”, zegt ze, als ze nogmaals wordt doorverwezen, „maar de werkende klasse heeft toch niet de hele dag de tijd om achter een kiezerspas aan te gaan?”

Ondanks de voorlichting op radio en televisie zijn er ook nog altijd kiesgerechtigden die de procedure niet hebben begrepen. Rhoda Basede Sanya, een gepensioneerde lerares van in de tachtig, moet onverrichter zake naar huis. Ze wist niet dat ze zich vorig jaar had moeten laten registreren. „Ik dacht: ik ben een oude vrouw, iedereen kent me hier. Dan kunnen ze toch wel een pas geven?”