‘Geen genocide Kroatië en Servië’

De beschuldigingen van genocide vliegen al jaren over en weer tussen de volkeren van het voormalige Joegoslavië en vergiftigen vaak de onderlinge verhoudingen. Maar gisteren maakte het Internationaal Gerechtshof in Den Haag, de rechtbank van de Verenigde Naties, duidelijk dat het tijd is die retoriek over de oorlogsmisdaden van de eerste helft van de jaren 90 te temperen. Het wees de genocideclaims, die Kroatië en Servië tegen elkaar hadden ingediend, beide resoluut af. De Kroatische regering had betoogd dat met name tijdens de bijzonder gewelddadige Servische bezetting van de Kroatische stad Vukovar in 1991, maar ook elders sprake was geweest van genocide. Al in 1999 dienden ze hun claim in bij het Hof in Den Haag. De Serviërs op hun beurt stelden dat de manier waarop 200.000 Serviërs waren weggejaagd eveneens viel te karakteriseren als genocide. Bij de oorlog tussen Kroaten en Serviërs vielen tussen 1991 en 1995 in totaal zo’n 20.000 doden. De president van het Hof, Peter Tomka, zette gisteren bij het voorlezen van de uitspraak uiteen dat er aan twee voorwaarden moet zijn voldaan voor misdaden om tot genocide te worden bestempeld. Er moet sprake zijn van fysieke daden zoals het doden van mensen van een bepaalde groep of het opzettelijk ernstig verwonden. Daarnaast moeten plegers van genocide ook aantoonbaar de bedoeling hebben een bevolkingsgroep uit te roeien. Het Internationaal Gerechtshof concludeerde echter dat er destijds weliswaar tal van misdaden door Serviërs tegen Kroaten zijn gepleegd, maar dat de Servische acties erop gericht waren de meeste Kroatische inwoners weg te jagen, „niet op de fysieke of biologische vernietiging”. Kroatië had voor dat laatste onvoldoende bewijs aangedragen, oordeelde het Hof. Aan de Servische tegenclaim maakte het Hof minder woorden vuil: er was geen bewijs geleverd voor genocide en daarom werd ook de Servische eis afgewezen. De landen kunnen niet in beroep gaan. De enige genocideclaim die tot dusverre is gehonoreerd is ‘Srebrenica’, waarbij ruim 8.000 Bosnische moslims werden gedood.