‘Ik ben trots op deze film, die doven echt in hun waarde laat’

is zelf doof en genoot van ‘The Tribe’. „Interessant, duister, ruig.”

Bart Koolen werd als baby doof als gevolg van meningitis. Hij studeerde in 2009 af aan de Design Academy, op het onderwerp hoe hij als dove functioneert in een horende samenleving. Hij omschrijft zichzelf als een „ontwerper met een scherp luisterend oog”.

In 2010 en 2014 gaf Koolen presentaties op TEDxAmsterdam, de eerste TedTalks in gebarentaal, over de kracht van non-verbale communicatie en de positieve aspecten van doofheid.

„Ik vind The Tribe gedurfd, interessant, duister, ruig, meeslepend en heel knap gefilmd. In kleine stapjes zie je de hoofdrolspeler zich ontwikkelen van een zachte jongen tot een keiharde maniak.

„Ik ben trots op deze film. Doven worden hier volledig in hun waarde gelaten: als mens, als acteur en als deelnemers aan het grote speelveld film. Hun doofheid speelt geen problematische rol in het verhaal, het is slechts een gegeven. Natuurlijk kent elk internaat zijn slechte kanten, zowel die voor horenden als voor doven. Vooral op plekken waar mensen het niet makkelijk hebben, op zichzelf aangewezen zijn en desondanks toch streven naar geluk. Iedereen wil in het leven wel eens spanning voelen. Wat de ander ook mag vinden, de mens zoekt en rekt graag grenzen op.

„Ieder mens is in staat te communiceren in welke vorm of taal dan ook. Het is zo dat gebarentaal heel expressief is, waardoor je die niet hoeft te vertalen. Maar omdat het juist wel om een taal gaat, moet het ook duidelijk zijn voor anderen (horenden), dus zou vertalen logisch zijn. Door het niet kunnen volgen van de gesprekken in The Tribe, word je gedwongen ze te aanschouwen. Dat is minder lastig dan het lijkt: de gebarentaal is driedimensionaal en rijk aan mimiek, lichaamstaal en expressie. Het is heel erg gevoelsmatig hoe het eraan toegaat in deze film. Eigenlijk is hier van de officiële manier van communiceren met gebarentaal geen sprake meer: het is een volledig op emotie gerichte ‘dialoogloze’ film.

„Er zitten in The Tribe wel dialogen, maar je moet de Oekraïense gebarentaal machtig zijn om die te begrijpen. Ik ben benieuwd hoe de Oekraïense dovengemeenschap deze film ervaart: zij zijn de enigen die hem verstaan. De Oekraïense gebarentaal is niet hetzelfde als die in het Nederlands, maar na een paar herhalingen van het gebaar en de handeling/reactie van de acteurs is voor gebruikers van de Nederlandse gebarentaal toch wel goed af te leiden wat een gebaar betekent.

„Zolang er dialoog is, is er sprake van een taal. Taal is verbonden aan het mens-zijn. Mens, cultuur en taal kan je niet van elkaar loshalen.”